TSUE: Sama przynależność do formacji AK nie wystarczy do pozwu

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał dziś ważny komunikat prasowy nr 88/26, w którym wyjaśnił zasady jurysdykcji krajowych sądów w sporach o naruszenie dóbr osobistych wynikające z emisji serialu telewizyjnego w kilku państwach członkowskich oraz jego dostępności w Internecie.

Sprawa ma swoje źródło w powództwie wniesionym przez byłego członka polskiej podziemnej organizacji wojskowej z okresu II wojny światowej oraz przez stowarzyszenie zrzeszające weteranów tej formacji. Strony skierowały pozew przeciwko niemieckim koproducentom serialu, który – ich zdaniem – przedstawiał żołnierzy tej formacji jako antysemitów i współpracowników w Holokauście. Powodowie domagali się m.in. przeprosin w mediach oraz odszkodowania za krzywdę.

Polski Sąd Najwyższy zwrócił się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, czy polskie sądy mają jurysdykcję do rozpoznania powództwa o naprawienie całości szkody poniesionej w wyniku rozpowszechniania serialu zarówno w telewizji, jak i online.

Trybunał jednoznacznie stwierdził, że osoba fizyczna lub prawna, która uważa się za poszkodowaną w wyniku treści rozpowszechnianych w telewizji w wielu krajach UE, nie może dochodzić przed sądem państwa swojego „centrum interesów” (zazwyczaj kraju zamieszkania lub siedziby) naprawienia całej poniesionej szkody. Jurysdykcja sądów tego państwa jest w takim wypadku ograniczona jedynie do szkody wyrządzonej na jego terytorium.

Pełna kompensacja szkody może być dochodzona wyłącznie przed sądami państwa, w którym pozwany ma miejsce zamieszkania lub siedzibę, albo – w niektórych przypadkach – przed sądami państwa, w którym program został wyemitowany, ale tylko w zakresie szkody na tym terytorium.

W odniesieniu do treści internetowych TSUE podkreślił, że sąd państwa „centrum interesów” poszkodowanego może rozpoznać roszczenie o całość szkody tylko wtedy, gdy publikacja pozwala na bezpośrednią lub pośrednią indywidualną identyfikację danej osoby. Sama przynależność do formacji przedstawionej w serialu nie jest wystarczająca do uznania, że doszło do indywidualnego naruszenia dóbr osobistych byłego żołnierza. Trybunał uznał, że w tym przypadku kryterium indywidualnej identyfikowalności nie zostało spełnione.

Inaczej została oceniona sytuacja stowarzyszenia broniącego pamięci i dobrego imienia całej formacji. Zdaniem TSUE takie stowarzyszenie może wnieść powództwo o całość szkody przed sądem państwa swojego centrum interesów, jeżeli treści online dotyczą w szczególności tej formacji i pozwalają na jej bezpośrednią identyfikację.

Orzeczenie TSUE nie rozstrzyga, czy dany serial w ogóle naruszył dobra osobiste – to pozostaje w gestii sądów krajowych. Trybunał wyjaśnił jedynie gdzie i w jakim zakresie można dochodzić roszczeń w transgranicznych sporach o ochronę reputacji i pamięci historycznej.

Decyzja ma daleko idące konsekwencje nie tylko dla tej konkretnej sprawy, ale dla wszystkich podobnych sporów w Unii Europejskiej dotyczących programów telewizyjnych, filmów dokumentalnych i treści internetowych, które dotykają wrażliwych kwestii historycznych, narodowych lub grupowych. Ogranicza ona „forum shopping” i podkreśla, że europejskie prawo nie pozwala na automatyczne dochodzenie globalnych roszczeń przed „wygodnym” sądem własnym.

Stowarzyszenie Veritas Et Ius w Służbie Narodowi, komentując wyrok, podkreśliło, że choć orzeczenie ogranicza jurysdykcję w przypadku osób indywidualnych, to otwiera drogę dla organizacji pozarządowych chroniących pamięć zbiorową. Pełny tekst wyroku oraz streszczenie będą dostępne na stronie TSUE w najbliższym czasie.

Źródło: Republika/Veritas Et Ius w Służbie Narodowi

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X