Przejdź do treści
NBP Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Narodowy Bank Polski zgromadził 700 ton złota. To historyczne osiągnięcie. Zrealizowaliśmy cel przyjęty przez Zarząd NBP. Polska ugruntowała swoją pozycję w gronie dziesięciu państw o największych zasobach złota na świecie
NBP Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Narodowy Bank Polski i ja osobiście, tak jak każdego dnia, będziemy podejmować wszelkie starania na rzecz rozwoju gospodarczego Ojczyzny i pomyślności obywateli
NBP C.D. Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Pragnę Państwa uspokoić oraz zapewnić, że bank centralny nie podda się żadnej politycznej presji
Ważne Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo Telewizji Polskiej przeciwko Telewizji Republika w sprawie o ochronę dóbr osobistych. Sąd stwierdził, że Republika mogła używać określenia "nielegalna" w stosunku do TVP. Więcej na tvrepublika.pl
Ważne Portal Niezależna ustalił, że w dniu zamachu, do którego doszło 7 listopada w Krakowie, wysłano do Warszawy aż 141 krakowskich funkcjonariuszy prewencji policji. Tuż przed tragedią cały obszar krakowskiego Starego Miasta patrolowało 10 funkcjonariuszy
Ważne Wyjątkowa kolekcja 72 bajek Tomasza Sakiewicza w limitowanym wydaniu kolekcjonerskim! Szczegóły pod numerem telefonu: 22 232 37 70
20:53 Zarząd FIBA Europe podtrzymał decyzję o zawieszeniu rosyjskich i białoruskich reprezentacji narodowych oraz klubów koszykarskich w międzynarodowej rywalizacji
20:07 Lillehammer: po raz pierwszy od blisko 12 lat żaden z polskich skoczków narciarskich nie zdobył punktów w zawodach Pucharu Świata
19:30 Marcin Przydacz: minister Sikorski ponownie eskaluje konflikt dotyczący ambasadorów
19:27 Włochy: w bazie lotniczej Sigonella na Sycylii ogłoszony został w piątek alarm z powodu obecności drona
17:40 Tysiące ludzi zgromadziły się w sobotę na demonstracjach we Francji, zorganizowanych, kolejny weekend z rzędu, pod hasłami protestu przeciwko rosnącym kosztom życia. W pochodzie w Paryżu bierze udział 21,5 tys. osób
16:47 Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski ocenił, że Władimirowi Putinowi nie udało się zrealizować planu „Jałty 2.0”, zakładającego nowy podział świata i zmianę granic, podczas rozmów z przywódcami Chin i USA
15:36 Rosyjski śmigłowiec jest podejrzewany o naruszenie fińskiej przestrzeni powietrznej
15:03 NATO będzie bronić każdego centymetra polskiego terytorium - oświadczył w sobotę w Warszawie sekretarz generalny sojuszu Mark Rutte
14:04 Szef Afrykańskiej Konfederacji Piłkarskiej zapewnił ubiegającego się o reelekcję Szwajcara Gianniego Infantino o poparciu tego kontynentu dla jego kandydatury na szefa FIFA
Portal tvrepublika.pl Informacje z kraju i świata 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Nie zasypiamy nigdy. Bądź z nami - TVREPUBLIKA.PL
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Wałbrzych zaprasza na Mszę Św. w intencji Ojczyzny oraz Prezydenta RP Karola Nawrockiego. 22 listopada, godz. 12:30, Wałbrzyska Kolegiata Pw. NMP Bolesnej i Św. Aniołów Stróżów
Wydarzenia Klub „Gazety Polskiej” w Zamościu zaprasza na wiec poparcia Prezydenta Karola Nawrockiego, 22 listopada, g. 13.00, Rynek Wielki, Zamość
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Szczecin zaprasza na wiec w obronie Trybunału Konstytucyjnego i poparcia Prezydenta RP Karola Nawrockiego, 22 listopada, g. 14, Plac Armii Krajowej 1, przy Urzędzie Miasta Szczecin
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" w Skierniewicach zapraszaj na protest przeciwko łamaniu praworządności, prześladowaniu i nękaniu wolnych mediów oraz manifestacja poparcia dla Prezydenta Karola Nawrockiego, 22 listopada, g. 15, Rynek Główny, Skierniewice
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Jelenia Góra oraz Poseł Marzena Machałek zapraszają na spotkanie z posłem Markiem Jakubiakiem. 22 listopada, godz. 16:00. ORATORIUM przy Parafii Matki Bożej Miłosierdzia w Jeleniej Górze-Cieplicach ul. PCK 23
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Katowice II zaprasza na protest w obronie Prezydenta RP Karola Nawrockiego i w obronie Trybunału Konstytucyjnego, 22 listopada, g. 16, Aleja Korfantego, przy Pomniku Powstańców Śląskich, Katowice
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Nowy Targ zaprasza na spotkanie z Posłem na Sejm Edwardem Siarką. 22 listopada, godz. 18:00. Spółdzielczy Dom Kultury, al. Mikołaja Kopernika 12, Nowy Targ
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Perth (Australia) zbiera podpisy pod listem protestacyjnym przeciw łamaniu prawa w Polsce, do 23 listopada, w miejscach spotkań Polonii
Wydarzenie Kluby „Gazety Polskiej” w Łodzi zapraszają na manifestację poparcia dla działań Prezydenta RP w sprawie Trybunału Konstytucyjnego, 23 listopada, g. 17, ul. Piotrkowska 104, przed Urzędem Wojewódzkim
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Długołęka zaprasza na wykład ks. dr hab. Tomasza Błaszczyka. Wychowanie „wczoraj” i „dzisiaj” - cele i zadania. 23 listopada, godz. 18:45 po Mszy Św. Kościół św. Michała Archanioła, Długołęka
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” w Łodzi zaprasza na spotkanie z dr Markiem Wochem, 24 listopada, g.18, Polsko-Amerykanski Osrodek Ksztalcenia Zawodowego ul. Kaminskiego 17/19
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Starogard Gd. zaprasza na spotkanie z Prezesem TV Republika Tomaszem Sakiewiczem i bardem Pawłem Piekarczykiem, 25 listopada, godz. 18:00, Sala Kinowa „Sokół” al. Jana Pawła II 2, Starogard Gdański
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Myślenice i poseł Władysław Kurowski zapraszają na spotkanie z posłem Jackiem Sasinem. 26 listopada, godz. 17:00 Dom Katolicki im. ks. Prałata Józefa Bylicy, ul. 3 Maja 1A, Myślenice
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Chojnice, posłowie Dorota Arciszewska-Mielewczyk, Aleksander Mrówczyński zapraszają na spotkanie z dr Oskarem Kida, Oskarem Szafarowiczem. 27 listopada, godz. 17:00 Centrum Edukacyjno-Wdrożeniowe ul. Piłsudskiego 30A, Chojnice
Wydarzenie Krąg Pamięci Narodowej zaprasza na obchody 196. rocznicy wybuchu Powstania Listopadowego. Niedziela, 29 listopada 2026 r., godz. 12:30. Warszawa, Olszynka Grochowska, Kopiec Bohaterów, Aleja Chwały. Zbiórka skrzyżowanie ul. Chełmżyńskiej i ul. Traczy
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Warszawa Bielany-Żoliborz oraz Stowarzyszenie „Solidarność Walcząca” zapraszają na uroczystość upamiętnienia Maurycego Mochanckiego, 28.11, Warszawa, Cmentarz Powązkowski, godz. 11.45 przy bramie od strony ul. Powązkowskiej
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" w Głogowie oraz poseł Wojciech Zubowski zapraszają na spotkanie z dr Małgorzatą Żaryn i prof. Janem Żarynem, 3 grudnia, g. 16.45, Aula św. Gerarda, przy Kościele pw. św. Klemensa, ul. Sikorskiego 23, Głogów
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Toruń zaprasza na spotkanie z Tomaszem Sakiewiczem, Prezesem TV Republika oraz Pawłem Piekarczykiem. 3 grudnia, godz. 18:00. Centrum Dialogu im. Jana Pawła II, Pl. bł. Stefana W. Frelichowskiego 1, Toruń
Wydarzenie Cz. 1: Klub "Gazety Polskiej" Chicago zaprasza na spotkania z przedstawicielami ORDO IURIS, Adw. Jerzym Kwaśniewskim, Prezesem Ordo Iuris i Moniką Leszczyńską, Wiceprezesem ds. członkowskich. 6 grudnia w Chicago i w Wheeling
Wydarzenie Cz. 2: Chicago - g. 9:00 AM Msza Św. Kościół Świętej Trójcy 1118 N Noble St. g. 10:15 AM Spotkanie z Polonią w Sali przy kawiarence. Wheeling - g. 5:15 PM Msza Św. Kościół Św. Józefa Robotnika, 181 W Dundee Rd. g. 6:30 PM Spotkanie w sali bankietowej
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Staszów zaprasza na recital Pawła Piekarczyka z repertuarem pieśni patriotycznych z udziałem Józefa Małobęckiego w 45 rocznice wprowadzenia stanu wojennego. 11 grudnia, g. 17. Staszowski ośrodek Kultury ul. Parkowa 6, Staszów

Czy można porozmawiać z drzewem? Naukowcy badają możliwości komunikacyjne roślin

Drzewa komunikują się z sobą za pomocą systemów korzeniowych (zdj. ilustracyjne) Źródło: Fot. Pixabay/jplenio

Drzewa komunikują się między sobą, przechowują wspomnienia i reagują na ataki. Mają bardzo pozytywny wpływ na nasze emocje... ale czy możemy wiedzieć, co one czują do nas?

Dlaczego nie możemy komunikować się z drzewami w taki sam sposób jak ze zwierzętami? Oba typy organizmów żyją w grupach społecznych i opiekują się nie tylko swoimi młodymi, ale także starszymi osobnikami. Słynna słoniowa pamięć występuje również u drzew, a oba gatunki porozumiewają się w językach, których początkowo nawet nie rozpoznawaliśmy jako sposobów komunikacji.

Drzewa komunikują się za pomocą połączonych ze sobą systemów korzeniowych, a słonie za pomocą dudnienia wywoływanego tupaniem, o niskiej częstotliwości, poniżej zakresu, w którym jesteśmy w stanie słyszeć. Czujemy się dobrze, gdy przesuwamy palcami po szorstkiej skórze obu stworzeń, ale najbardziej chcielibyśmy uzyskać od nich reakcję.

Choć to pytanie może wydawać się niedorzeczna, czy taka komunikacja między ludźmi a drzewami jest możliwa? Najpierw musimy przyjrzeć się bliżej temu, co rozumiemy pod pojęciem „komunikacja". Nie wystarczy, że świadomie lub podświadomie odbieramy zapachy, za pomocą których drzewa komunikują się między sobą. Reagujemy fizycznie, kiedy je wdychamy, ale żeby komunikacja mogła się odbywać, drzewa muszą też reagować na nasze sygnały.

 

Drzewa do nas „mówią”

 

Drzewa wydzielają związki chemiczne. Odbieramy ich bodźce i podświadomie zdajemy sobie z nich sprawę, reagując na nie zmianami ciśnienia krwi. Drzewo ze swej strony nie jest świadome naszej reakcji — w końcu w żaden sposób nie jesteśmy z nim w kontakcie. I nawet jeśli przytulimy się do drzewa i porozmawiamy z nim o polach elektrycznych, co jest jednym ze sposobów, w jaki moglibyśmy na siebie wzajemnie wpływać (bo rośliny, podobnie jak my, funkcjonują częściowo poprzez przekazywanie sygnałów elektrycznych), to wciąż istnieje jedna ogromna przeszkoda: czas. Drzewa, jak wszyscy wiemy, są bardzo powolne w swych reakcjach. Trzeba by pomnożyć czas potrzebny na nawiązanie kontaktu z drzewem przez 10 000, aby dowiedzieć się, kiedy moglibyśmy spodziewać się odpowiedzi.

Drzewa przechowują wspomnienia, reagują na ataki, są w stanie przekazywać swojemu potomstwu roztwór cukru, a może nawet wspomnienia. Wszystkie te zdolności sugerują, że muszą mieć również mózg. Ale nikt jeszcze takiego nie znalazł. Ostatnio zajął się tym profesor František Baluška z Uniwersytetu w Bonn. Od pewnego czasu jest on zdania, że rośliny są inteligentne — potrafią przecież przetwarzać informacje i podejmować decyzje — ale świadomość przenosi dyskusję na inny poziom.

Baluška i jego koledzy poddali działaniu środków uspokajających rośliny, które posiadają ruchome części, takie jak muchołówka wenusjańska. Użyte przez naukowców środki znieczulające dezaktywowały aktywność elektryczną, tak że muchołówki nie reagowały już na dotyk. Podobne zmiany w zachowaniu wykazał „uspokojony” w ten sposób groszek. Ich czułki, które zwykle poruszają się we wszystkich kierunkach, przestały szukać punktu zaczepienia i zaczęły kręcić się w miejscu. Po tym, jak rośliny rozłożyły substancje narkotykowe, powróciły do swojego normalnego zachowania.

Czy rośliny obudziły się wtedy tak jak my, gdy dochodzimy do siebie po znieczuleniu ogólnym? To jest decydujące pytanie, ponieważ aby się obudzić, potrzebna jest przede wszystkim jedna rzecz: świadomość. I właśnie to pytanie zadał sobie Baluška i jednocześnie szybko zdał sobie sprawę z odpowiedzi: „Nikt nie może na to odpowiedzieć, bo roślin nie można zapytać".

Czy drzewa mogą być świadome?

Ale czy drzewo może być świadome dotyku w jakiś inny sposób? Wystarczy, że hodowca na przykład, codziennie przez kilka minut będzie wywierał nacisk dłonią na swoje pomidory, a one spowolnią swój wzrost w górę i zamiast tego skierują swoją energię na wytwarzanie grubszych łodyg. Nie można jednak stwierdzić, że roślina posiada uczucia , ale raczej, że jest to reakcja rośliny na to, co prawdopodobnie odczuwa jako powiew wiatru, ponieważ wiatr wywołuje w niej podobną reakcję.

Najnowsze odkrycia naukowe mówią nam o jeszcze innym przejawie życia drzew: bardzo powolnemu, ale dającemu się zaobserwować ciśnieniu tętniczemu. Tym, czym dla zwierząt jest krew, tym dla drzew jest woda. Dr András Zlinszky z Instytutu Limnologicznego Balaton w Tihany na Węgrzech rzuca jednak nieco światła na tę kwestię. Kilka lat temu on i jego koledzy z Finlandii i Austrii zauważyli, że brzozy wydają się odpoczywać w nocy. Naukowcy użyli laserów, aby zmierzyć drzewa w spokojne noce. Zauważyli, że gałęzie zwisają do 10 cm niżej, a po wschodzie słońca wracają do normalnej pozycji. Naukowcy zaczęli przyglądać się zachowaniu drzew w czasie snu.

Zlinszky razem z profesorem Andersem Barfodem, zmierzył kolejne 22 drzewa różnych gatunków. Po raz kolejny udokumentowali oni wznoszenie się i opadanie gałęzi, ale tym razem niektóre z cykli były inne. Gałęzie zmieniały pozycję nie tylko rano i wieczorem, ale także co trzy lub cztery godziny. Czy to możliwe, że drzewa wykonywały ruchy pompujące w tych regularnych odstępach czasu? Przecież inni badacze stwierdzili już, że średnica pnia drzewa kurczy się czasami o około 0,002 cala (0,05 mm), a następnie ponownie się powiększa. Czy naukowcy są na tropie czegoś w rodzaju tętna, które wykorzystywało mikro-skurcze pnia do stopniowego pompowania wody w górę? Zlinszky i Barfod zasugerowali, że jest to prawdopodobne wyjaśnienie ich obserwacji, co przesuwa drzewa o krok dalej w kierunku królestwa zwierząt.

Rośliny reagują na dźwięki

Być może jest jeszcze jeden sposób na nawiązanie kontaktu z drzewami: nasz głos. Czy rośliny słyszą? Jeśli zdamy sobie sprawę z tego, że słyszenie to odbieranie i interpretacja fal dźwiękowych, odpowiedź brzmi: tak! Potwierdzono to wiele lat temu na przykładzie arabidopsis. Naukowcy odkryli, że korzenie arabidopsis orientują się w kierunku kliknięć o częstotliwości 200 Hz i rosną w tym kierunku.

Arabidopsis wydaje się również reagować na skubanie gąsienic, co jest złowrogim dźwiękiem dla roślin wszystkich gatunków. Naukowcy z University of Missouri umieścili gąsienice na próbkach roślin. Wibracje spowodowane przez gąsienice, które chrupały ich liście były wystarczające, aby doprowadzić rośliny do delikatnego wstrząśnięcia łodygami. Naukowcy używali wiązek laserowych do rejestracji wibracji tych łodyg. Kiedy badacze odtworzyli te wibracje na roślinach, które nie zostały zjedzone, wytworzyły one szczególnie duże ilości obronnych substancji chemicznych. Wiatr i inne dźwięki o tej samej częstotliwości nie wywoływały takich reakcji. Arabidopsis zatem faktycznie słyszy i ma to sens. Dzięki ostrzeżeniom akustycznym jest w stanie rozpoznać niebezpieczeństwo z dużej odległości, dzięki czemu może poczynić odpowiednie przygotowania do obrony. Szczególnie ważne jest to, że rośliny ignorują odgłosy, które nie stanowią dla nich zagrożenia. Do takich odgłosów należą zapewne ludzkie głosy, więc w kwestii kontaktów z nimi jak na razie pozostajemy bezradni.

national-geographic.pl