Etruskowie wciąż nas zaskakują

Etruskowie to lud zamieszkujący tereny obecnej Toskanii we Włoszech, w okresie od IX w. p.n.e. do I w. n.e., kiedy to zostali wchłonięci przez dominującą kulturę łacińską. Pozostawili po sobie ślady świadczące o wysokim poziomie cywilizacyjnym. Z rozlicznych źródeł wiadomo, że znali medycynę, astronomię, posiadali własny kalendarz oparty o cykle księżyca, a także dwunastkowy system liczenia. Słynęli również z wiedzy inżynieryjnej – budowane przez nich podziemne kanały pozwalały na powiększenie powierzchni pół uprawnych, co pozwalało na uniknięcie efektów suszy i chroniło przed głodem.

Jednak przez wiele lat ich pochodzenie stanowiło zagadkę, m.in. ze względu na znaczące różnice językowe pomiędzy nimi a sąsiadującymi plemionami italskimi. Jeszcze w starożytności stanowiło to przedmiot rozlicznych domysłów, koncentrujących się wokół dwóch zasadniczych teorii.

Pochodzenie Etrusków już w starożytności było zagadką

Pierwsza z nich, zwana allochtoniczną, popierana m.in. przez greckiego historyka Herodota, głosi, że Etruskowie wywodzą się od ludów migrujących do Italii z Azji Mniejszej. Na jej poparcie miałoby wskazywać podobieństwo między językiem Etrusków a językami kaukaskimi.

Druga teoria – autochtoniczna – zakłada, że Etruskowie byli rdzennymi mieszkańcami Półwyspu Apenińskiego, zasiedlającymi te tereny jeszcze przed przybyciem ludów indoeuropejskich. Przekonanie to podzielał m.in. starożytny historyk Dionizos z Halikarnasu.

Nowe badania DNA wykazują, że obie te teorie były błędne. Naukowcy pobrali próbki materiału genetycznego ze szczątków 82 osób, które żyły w okresie od 800 r. p.n.e. do 1000 r. n.e. w Etrurii oraz południowych Włoszech i porównali je z DNA innych starożytnych społeczności.

Analiza próbek wyjawiła pokrewieństwo genetyczne Etrusków z innymi populacjami indoeuropejskimi, zamieszkującymi w tym okresie sąsiadujące obszary. Zdaniem naukowców ludy te pochodzą od wędrownych pasterzy i łowców z tzw. Wielkiego Stepu – obszarów obejmujących znaczną część Wschodniej Europy i Azji.

Etruskowie podważają naukowe paradygmaty?

Tym bardziej mogą zaskakiwać różnice kulturowe, cywilizacyjne i religijne. Szczególnie zagadkowe jest, w świetle tych badań, pochodzenie języka Etrusków, który nie jest spokrewniony z żadnym z języków indoeuropejskich.

Tym bardziej zaskakiwać może ich język, zdecydowanie różniący się od pozostałych języków indoeuropejskich.

– Ta odmienność językowa podważa proste założenia, że geny są jednoznacznie powiązane z językiem i sugeruje bardziej złożony scenariusz – mówi współautor badania, David Caramelli z Uniwersytetu we Florencji. Jak widać, Etruskowie wciąż skrywają przed nami swoje tajemnice.