Przejdź do treści
WAŻNE! Na portalu tvrepublika.pl dostępna jest anglojęzyczna wersja artykułu opisująca tragiczne zdarzenia z Krakowa, do których doszło 7 listopada. Republikę spotykają represje ze strony rządu za zadawanie trudnych pytań. Udostępnij prawdę swoim znajomym!
NBP Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Narodowy Bank Polski zgromadził 700 ton złota. To historyczne osiągnięcie. Zrealizowaliśmy cel przyjęty przez Zarząd NBP. Polska ugruntowała swoją pozycję w gronie dziesięciu państw o największych zasobach złota na świecie
NBP Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Narodowy Bank Polski i ja osobiście, tak jak każdego dnia, będziemy podejmować wszelkie starania na rzecz rozwoju gospodarczego Ojczyzny i pomyślności obywateli
NBP C.D. Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Pragnę Państwa uspokoić oraz zapewnić, że bank centralny nie podda się żadnej politycznej presji
Ważne Portal Niezależna ustalił, że w dniu zamachu, do którego doszło 7 listopada w Krakowie, wysłano do Warszawy aż 141 krakowskich funkcjonariuszy prewencji policji. Tuż przed tragedią cały obszar krakowskiego Starego Miasta patrolowało 10 funkcjonariuszy
Ważne Wyjątkowa kolekcja 72 bajek Tomasza Sakiewicza w limitowanym wydaniu kolekcjonerskim! Szczegóły pod numerem telefonu: 22 232 37 70
10:38 RPA: Siedemnaście osób zginęło w dwóch osobnych masowych strzelaninach
09:20 Policja: 16-latek podejrzewany o kierowanie gróźb masowego zabójstwa trafił do ośrodka wychowawczego
08:39 Wrocław: Deportacja dwóch Ukraińców, którzy grozili przechodniom i chwalili zamach w Krakowie
08:15 Kraków: Po zamachu na Rynku Głównym w krakowskich szpitalach pozostaje 9 osób
07:00 Śląskie: Kolejne zatrzymania ws. gangu zajmującego się przemytem ludzi i przestępczością narkotykową
06:44 Podkarpackie: Referendum w Sanoku nieważne, burmistrz pozostaje na stanowisku
05:51 Peru: Papież Leon XIV zakończy wizytę w Peru i wyruszy w drogę powrotną do Rzymu
05:15 Kalifornia: największe od dekady fale morskie
05:09 Polska: W poniedziałek maksymalne ceny paliw: litr benzyny 95 - 6,02 zł, diesla - 7,52 zł
Portal tvrepublika.pl Informacje z kraju i świata 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Nie zasypiamy nigdy. Bądź z nami - TVREPUBLIKA.PL
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” w Ostrowcu Św. zaprasza na wiec poparcia dla działań Prezydenta RP, 16, listopada, g. 16, skwer przed pomnikiem J . Piłsudskiego, Ostrowiec Św.
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Świdnica zaprasza na spotkanie z posłem Januszem Kowalskim. 16 listopada, godz. 17:00. Centrum Wspierania Inicjatyw, Rynek 39/40, Świdnica
Wydarzenia Klub „Gazety Polskiej” w Łodzi zaprasza na spotkanie z konstytucjonalista Oskarem Kidą, 17 listopada, godz. 18:00 w Polsko-Amerykańskim Ośrodku Kształcenia Zawodowego, ul. Kamińskiego 17/19, Łódź
Wydarzenia Klub "Gazety Polskiej" Lubin zaprasza na pikietę w obronie Trybunału Konstytucyjnego i poparcia dla Prezydenta Karola Nawrockiego. 18 listopada, godz. 16:00 pod Ratusz w Lubinie
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Płock i poseł Wioletta Kulpa zapraszają na spotkanie z posłem Michałem Wosiem, 20 listopada godz. 18:00, Orlen Arena w Płocku
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Chrzanów i poseł Mariusz Krystian zapraszają na otwarte spotkanie z posłem Mariuszem Goskiem 21 listopada, godz. 15.00 w salce parafialnej ul. Mickiewicza 7, Chrzanów
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Nowy Targ zaprasza na spotkanie z Posłem na Sejm Edwardem Siarką. 22 listopada, godz. 18:00. Spółdzielczy Dom Kultury, al. Mikołaja Kopernika 12, Nowy Targ
Wydarzenia Klub „Gazety Polskiej” w Zamościu zaprasza na wiec poparcia Prezydenta Karola Nawrockiego, 22 listopada, g. 13.00, Rynek Wielki, Zamość
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Myślenice i poseł Władysław Kurowski zapraszają na spotkanie z posłem Jackiem Sasinem. 26 listopada, godz. 17:00 Dom Katolicki im. ks. Prałata Józefa Bylicy, ul. 3 Maja 1A, Myślenice
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Chojnice, posłowie Dorota Arciszewska-Mielewczyk, Aleksander Mrówczyński zapraszają na spotkanie z dr Oskarem Kida, Oskarem Szafarowiczem. 27 listopada, godz. 17:00 Centrum Edukacyjno-Wdrożeniowe ul. Piłsudskiego 30A, Chojnice
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Toruń zaprasza na spotkanie z Tomaszem Sakiewiczem, Prezesem TV Republika oraz Pawłem Piekarczykiem. 3 grudnia, godz. 18:00. Centrum Dialogu im. Jana Pawła II, Pl. bł. Stefana W. Frelichowskiego 1, Toruń
Wydarzenie CZ.1: 16 listopada od godz. 8.00 przed Prokuraturą Krajową (ul. Postępu 3, Warszawa) działa studio TV Republika, gdzie odbywa się manifestacja w obronie M. Rachonia i M. Kłeczka
Wydarzenie CZ. 2: Następnie Adam Borowski wzywa po manifestacji w obronie Redaktorów od godz. 14.00 na spontaniczną demonstrację przed Belwederem (ul. Belwederska 54/56) pod hasłem: „Panie Prezydencie, zatrzymaj zamach stanu!”
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Sucha Beskidzka zaprasza na spotkanie z posłami: Mariuszem Krystian oraz Mariuszem Goskiem, 21 listopada, g. 18, Dom Katolicki, ul. Rynek 15
Wydarzenie Katowice - protest w obronie Prezydenta RP Karola Nawrockiego i w obronie Trybunału Konstytucyjnego, 22 listopada, g. 16, Aleja Korfantego, przy Pomniku Powstańców Śląskich, Katowice

70 lat temu Poznań stanął, a robotnicy wykrzyczeli: „Żądamy chleba”

Źródło: Wikipedia (autor nieznany, strajk robotników w Poznaniu w 1956 roku)

Poznański Czerwiec 1956 był pierwszym w historii PRL strajkiem generalnym i masowymi protestami ulicznymi. Wydarzenia z 28 i 29 czerwca rozpoczęły się na tle ekonomicznym, jednak szybko nabrały charakteru politycznego. Demonstranci domagali się poprawy warunków życia, ale również większej niezależności Polski od ZSRR oraz poszanowania wolności i wartości religijnych. Swoje niezadowolenie kierowali przede wszystkim przeciwko funkcjonariuszom Urzędu Bezpieczeństwa.

Komunistyczne władze odpowiedziały siłą, wysyłając przeciw robotnikom wojsko i czołgi. W dwudniowych walkach zginęło 57 osób. Wydarzenia te zapoczątkowały jednak polityczną odwilż jesienią 1956 roku, która doprowadziła do objęcia władzy przez Władysława Gomułkę.

 

Protest, który przerodził się w powstanie

Poznański Czerwiec, nazywany także Czerwcem '56, był pierwszym tak dużym buntem społecznym w PRL. Protesty zostały brutalnie stłumione przez wojsko i milicję, a propaganda przez lata określała je jedynie jako „wypadki czerwcowe” lub całkowicie je przemilczała. Współcześnie część historyków i uczestników wydarzeń mówi o nich jako o poznańskim buncie, rewolcie lub nawet powstaniu poznańskim.

Strajk rozpoczął się rano 28 czerwca w Zakładach Przemysłu Metalowego H. Cegielski, które wówczas nosiły nazwę Zakładów Przemysłu Metalowego im. Józefa Stalina (ZISPO). Protest robotników bardzo szybko przekształcił się w spontaniczny sprzeciw wobec komunistycznej władzy.

 

Jak doszło to dramatycznego dnia

Lata pięćdziesiąte przyniosły w krajach bloku wschodniego pierwsze oznaki zmian po śmierci Józefa Stalina. W ZSRR rozpoczęła się krytyka kultu jednostki, a w Polsce złagodzono cenzurę i rozpoczęto dyskusję o błędach systemu. Mimo to sytuacja gospodarcza nie poprawiała się. Rodziny robotnicze żyły coraz trudniej, gospodarka pozostawała niewydolna, a podporządkowane partii związki zawodowe nie reprezentowały interesów pracowników.

W Poznaniu niezadowolenie narastało od jesieni 1955 roku. Robotnicy zakładów Cegielskiego protestowali przeciw niesprawiedliwemu opodatkowaniu najlepiej zarabiających pracowników i domagali się poprawy warunków płacowych. Kierowali petycje, wysyłali delegacje do ministerstw i Komitetu Centralnego PZPR, jednak ich postulaty pozostawały bez odpowiedzi.

 

Nieudane negocjacje, a w następstwie marsz

Pod koniec czerwca przedstawiciele załogi udali się do Warszawy, aby rozmawiać z władzami o żądaniach robotników. Początkowo wydawało się, że osiągnięto porozumienie, jednak już następnego dnia minister przemysłu wycofał się z części ustaleń. To ostatecznie przesądziło o wybuchu strajku.

28 czerwca rano robotnicy rozpoczęli strajk i wyszli na ulice miasta. Do protestu szybko dołączyli mieszkańcy. Około 100 tysięcy osób zgromadziło się przed siedzibą władz, domagając się podwyżek płac, obniżenia cen i zniesienia zawyżonych norm pracy. Początkowo demonstracja przebiegała spokojnie, a protestujący liczyli na rozmowy z przedstawicielami władz i przyjazd premiera Józefa Cyrankiewicza.

 

Od demonstracji do walk ulicznych

Po godzinie 10 napięcie gwałtownie wzrosło. Rozeszła się informacja, że delegacja robotników została zatrzymana w Warszawie. Choć okazała się nieprawdziwa, część demonstrantów zdobyła więzienie i uwolniła 257 osadzonych. Inni zajęli budynki sądu i prokuratury, niszcząc akta oraz zdobywając broń.

Niedługo później z budynku Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa padły pierwsze strzały. W odpowiedzi Biuro Polityczne KC PZPR zdecydowało o użyciu wojska.

 

Krwawa pacyfikacja, co najmniej 57 zabitych

Do Poznania skierowano blisko 10 tysięcy żołnierzy, 359 czołgów oraz dziesiątki transporterów opancerzonych i innych pojazdów wojskowych. Walki trwały do 29 czerwca, a pojedyncze strzały słychać było jeszcze dzień później.

Według ustaleń historyków zginęło 57 osób, choć istnieją również wyższe szacunki. Rannych zostało około 600 ludzi. Badania wykazały, że około 80 proc. ofiar śmiertelnych nie brało bezpośredniego udziału w starciach, lecz zginęło w wyniku chaotycznej wymiany ognia.

 

Słowa, które przeszły do historii: "(...) tę rękę władza ludowa odrąbie!"

29 czerwca premier Józef Cyrankiewicz wygłosił radiowe przemówienie, w którym zapowiedział represje wobec uczestników protestów. Padły wówczas słynne słowa:

„Każdy prowokator czy szaleniec, który odważy się podnieść rękę przeciw władzy ludowej, niech będzie pewny, że mu tę rękę władza ludowa odrąbie!”.

 

Represje wobec uczestników

Po zakończeniu walk rozpoczęły się masowe zatrzymania. Aresztowano około 250 osób, głównie robotników. Śledztwa często prowadzono z użyciem przemocy, próbując udowodnić, że za wydarzeniami stali zagraniczni prowokatorzy i podziemie. Tej tezy nie udało się jednak potwierdzić.

Obrony oskarżonych podjął się mecenas Stanisław Hejmowski, który podczas procesów oskarżył państwo o doprowadzenie do tragedii. Za swoją postawę został później poddany represjom i pozbawiony prawa wykonywania zawodu.

 

Znaczenie Poznańskiego Czerwca

Wydarzenia z czerwca 1956 roku odbiły się szerokim echem zarówno w Polsce, jak i za granicą. Ujawniły słabość systemu komunistycznego i przyspieszyły proces zmian politycznych, które doprowadziły do odwilży październikowej.

Protest przełamał także społeczny strach. W całym kraju zaczęły pojawiać się anonimowe ulotki i napisy wyrażające solidarność z poznańskimi robotnikami, domagające się poprawy warunków życia, przywrócenia wolności oraz większej niezależności od Związku Radzieckiego.

Symbolem Poznańskiego Czerwca stał się trzynastoletni Romek Strzałkowski – jedna z najmłodszych ofiar wydarzeń.

Źródło: Republika, wikipedia, poznan.pl, IPN

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X