Polska 21 sierpnia – co wydarzyło się tego dnia

1677 - W Gdańsku podpisany został traktat polsko-szwedzki skierowany przeciwko Brandenburgii. 

1794 - Insurekcja Kościuszkowska: w Wielkopolsce wybuchło antypruskie powstanie. 

1811 - W Reszlu, wchodzącym w skład Prus, wyrokiem sądu w Królewcu spalono na stosie Barbarę Zdunk, oskarżoną o podpalenia i czary; była to ostatnia tego rodzaju egzekucja w Europie. 

1850 - W Dusocinie koło Grudziądza urodził się Ludwik Rydygier, lekarz, chirurg, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Lwowskiego, generał WP; autor „Podręcznika chirurgii szczegółowej”. 

1859 - W Płocku urodził się Ludwik Krzywicki, działacz socjalistyczny, więzień carski, socjolog, pedagog, współzałożyciel Głównego Urzędu Statystycznego. 

1871 - W Petersburgu urodził się Daniel Konarzewski, prawnik, archeolog, pułkownik armii rosyjskiej, następnie w I. Korpusie Polskim w Rosji; od 1918 r. w WP, w czasie wojny polsko-bolszewickiej dowódca Wielkopolskiej Grupy Operacyjnej. 

1892 - We Lwowie urodził się Adam Próchnik, członek Związku Strzeleckiego, Polskiej Organizacji Wojskowej, historyk, publicysta, działacz socjalistyczny, poseł na Sejm RP. 

1918 - W Tworkowicach na Podlasiu urodził się Stanisław Karolkiewicz, ps. „Szczęsny”, od września 1939 r. działał w antysowieckiej partyzantce; w latach 1940-41 więziony przez NKWD; żołnierz AK; w 1947 r. skazany przez władze komunistyczne na 13 lat więzienia; zwolniony w październiku 1955 r.; współzałożyciel Światowego Związku Żołnierzy AK, w latach 1995-2005 jego prezes. 

1925 - Na stokach warszawskiej Cytadeli wykonany został wyrok śmierci na członkach komunistycznej bojówki terrorystycznej: Władysławie Hibnerze, Władysławie Kniewskim i Henryku Rutkowskim. 

1934 - Rozpoczęto budowę Kanału Ulga w Raciborzu o długości 7,5 km. Zbudowany został w celach przeciwpowodziowych. Zaczyna się i kończy na rzece Odrze, tworząc jednocześnie sztuczną wyspę. 

1936 - Dekret prezydenta RP Ignacego Mościckiego o utworzeniu Rejonu Umocnionego Hel. 

1941 – W Biegonicach (obecnie część Nowego Sącza) Niemcy rozstrzelali z karabinów maszynowych 32. zakładników, w odwecie za uwolnienie rok wcześniej z sądeckiego szpitala przez grupę Związku Walki Zbrojnej tajnego kuriera Jana Karskiego. 

1942 - Niemcy rozpoczęli likwidację getta w Mińsku Mazowieckim, większość Żydów wywieźli do obozu zagłady w Treblince; ok. 1300 osób zamordowali przed deportacją, na terenie getta. 

1942 - W KL Auschwitz rozstrzelany został Stanisław Dubois, działacz socjalistyczny, uczestnik powstań śląskich i wojny polsko-bolszewickiej; przewodniczący Rady Głównej Czerwonego Harcerstwa TUR, członek Rady Naczelnej PPS. 

1942 - W warszawskim getcie Izrael Kanał „Jehuda” dokonał zamachu na Józefa Szeryńskiego - komendanta Żydowskiej Służby Porządkowej; w jego wyniku Szeryński został ranny. 

1944 – Powstanie Warszawskie: Natarcie oddziałów żoliborskich i siedmiuset żołnierzy Grupy Kampinos w celu nawiązania połączenia Żoliborza ze Starym Miastem. 

1944 – Pod Surkontami doszło do pierwszej po 1939 roku regularnej bitwy pomiędzy oddziałami Armii Krajowej i Armii Czerwonej. 

1944 - Zakończyła się bitwa pod Falaise z udziałem 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka, w wyniku której 50 tys. żołnierzy niemieckiej Grupy Armii B poddało się w kotle pod Falaise. 

1945 - W Berlinie w więzieniu zmarła Irena Kosmowska, działaczka społeczna i oświatowa; członek władz PSL „Wyzwolenie” i Stronnictwa Ludowego; parlamentarzystka II. RP; po wybuchu II. wojny światowej zaangażowana w podziemną działalność ruchu ludowego; w lipcu 1942 r. aresztowana przez gestapo. 

1955 - W „Nowej Kulturze” ukazał się „Poemat dla dorosłych” Adama Ważyka, pierwszy utwór jawnie krytykujący komunistyczną władzę. 

1955 - W Warszawie urodził się Tomasz Lipiński, wokalista, gitarzysta, kompozytor, autor tekstów; współzałożyciel i lider zespołów „Tilt”, „Brygada Kryzys” i „Fotoness”. 

1972 - Produkcję samochodu „Syrena” przeniesiono z FSO w Warszawie do FSM w Bielsku-Białej. Wyprodukowano 521 311 egzemplarzy tego auta. 

1978 - Premiera filmu „Nauka latania” w reżyserii Sławomira Idziaka. 

1980 - Wicepremier Mieczysław Jagielski stanął na czele Komisji Rządowej negocjującej z gdańskim Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym. 

1980 - Delegacja rządowa pod przewodnictwem wicepremiera Kazimierza Barcikowskiego rozpoczęła rozmowy z Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym w Szczecinie. 

1980 - Początek strajku w Hucie im. Lenina w Krakowie. 

1981 - W Warszawie zmarł Józef Różański, pierwotnie Józef Goldberg, działacz komunistyczny, członek KPP; w czasie II. wojny światowej w ZSRS; oficer NKWD; w latach 1947-54 dyrektor Departamentu Śledczego MBP; odpowiedzialny za zbrodnie okresu stalinowskiego; w 1957 r. skazany na 15 lat więzienia; zwolniony w 1964 roku. 

1981 - Jerzy Urban, publicysta „Polityki”, powołany został na stanowisko rzecznika prasowego rządu gen. Wojciecha Jaruzelskiego. 

1982 - We Wrocławiu zmarł Helmut Kajzar, dramatopisarz, eseista, reżyser teatralny. 

1988 - Gen. Wojciech Jaruzelski na posiedzeniu zwołanego w nadzwyczajnym trybie Biura Politycznego KC PZPR przedstawił propozycję rozpoczęcia rozmów z Lechem Wałęsą. 

1988 - W Warszawie urodził się Robert Lewandowski, piłkarz, wielokrotny reprezentant Polski, kapitan drużyny narodowej; podczas Euro 2016 awansował wraz z reprezentacją do ćwierćfinału; uczestnik mistrzostw świata w 2018 r.; zawodnik m.in. Lecha Poznań, Borussii Dortmund, w latach 2014-22 Bayernu Monachium, a od lipca 2022 r. FC Barcelona. 

1997 - Sejm RP przyjął ustawę o ochronie zwierząt. 

1999 - W Krakowie zmarł Jerzy Harasymowicz, poeta. 

2000 - W Warszawie zmarł Andrzej Zawada, himalaista; w 1980 r. kierownik polskiej wyprawy na Mount Everest (8848 m n.p.m.), zakończonej pierwszym w historii zdobyciem tego szczytu zimą. 

2004 - Wybuch samochodu-pułapki na drodze pod Hillą w Iraku zabił starszego szeregowego Krystiana Andrzejczaka. 

2007 - Gwałtowna burza - biały szkwał (prędkość ok. 130 km/h), który przeszedł nad mazurskimi jeziorami, spowodował śmierć 12. żeglarzy. Wywróciło się ok. 40 jachtów i łodzi. 

2016 – W Rio de Janeiro zakończyły się XXXI. Letnie Igrzyska Olimpijskie, podczas których reprezentacja Polski zdobyła 11 medali: 2 złote [Anita Włodarczyk – rzut młotem; Magdalena Fularczyk-Kozłowska, Natalia Madaj – wioślarstwo, dwójka podwójna], 3 srebrne oraz 6 brązowych. 

2021 - W Londynie zmarła Karolina Kaczorowska, wdowa po ostatnim prezydencie RP na uchodźstwie Ryszardzie Kaczorowskim, nauczycielka, działaczka harcerska i emigracyjna. 

źródło: PAP