Zdrowie Europejczyków. UE chce zwiększyć swoje uprawnienia w tej kwestii

 – To ważny dzień dla nas wszystkich, dla obywateli, dla Parlamentu Europejskiego, dla państw członkowskich, dla Komisji. Europejska unia zdrowia ma przygotować nas na przyszłe, wspólne zagrożenia dla zdrowia. Ma ona też budować silny unijny system zdrowia, który może dawać lepsze rezultaty dla obywateli UE - mówiła na konferencji prasowej w Brukseli unijna komisarz ds. zdrowia Stela Kiriakidu.

KE wyciąga wnioski z pandemii

Zmiany w prawie zaproponowane przez KE to konsekwencja obecnego kryzysu i wniosków z przebiegu pandemii. Bruksela chce wzmocnienia unijnych ram bezpieczeństwa zdrowotnego i roli kluczowych unijnych agencji w zakresie gotowości na sytuacje kryzysowe i reagowania na nie. Jednym z głównych wniosków, jaki Komisja wyciąga z minionych miesięcy, to potrzeba ściślejszej koordynacji działań na szczeblu UE.

Poprawa zdolności do wspólnego reagowania ma być odpowiedzią na społeczne oczekiwanie, że krytykowana na początku pandemii za opieszałość UE będzie odgrywać bardziej aktywną rolę w takich kryzysach.

Służyć ma temu zaproponowane nowe rozporządzenie w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia. Rozwiązania te mają dać Komisji i agencjom unijnym silniejszy mandat do wspólnego działania. Propozycja zakłada m.in. opracowanie unijnego planu i zaleceń na wypadek kryzysu zdrowotnego i gotowości na wypadek pandemii.

Po nim miałyby zostać opracowane plany na szczeblu krajowym, z których państwa członkowskie miałyby być rozliczane. Przygotowanie planów krajowych miałoby wspierać Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz inne agencje UE.

System nadzoru nad bezpieczeństwem zdrowotnym

Komisja chce ponadto, żeby na szczeblu UE utworzony został wzmocniony, zintegrowany system nadzoru nad bezpieczeństwem zdrowotnym, wykorzystujący sztuczną inteligencję i inne zaawansowane środki technologiczne.

Projekt rozporządzenia zakłada też, że państwa członkowskie będą zobowiązane do częstszego zgłaszania wskaźników, dotyczących systemów opieki zdrowotnej (np. dostępności łóżek szpitalnych, możliwości w zakresie specjalistycznego leczenia i intensywnej opieki medycznej, liczby pracowników medycznych itp.).

W razie ogłoszenia sytuacji nadzwyczajnej w UE, stolice miałyby umożliwić zwiększoną koordynację i pozwolić na opracowanie planów, gromadzenie zapasów i zamawianie produktów ważnych w kontekście kryzysu.

Pakiet zakłada ponadto wzmocnienie Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) oraz Europejskiej Agencji Leków (EMA).

Ta pierwsza agencja miałaby wspierać KE i kraje UE w sprawowaniu w czasie rzeczywistym nadzoru epidemiologicznego, planowania i reagowania a także dostarczania niewiążących zaleceń i wariantów zarządzania ryzykiem dla stolic.

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób miałoby ponadto otrzymać uprawienia do mobilizowania i uruchomienia unijnej grupy zadaniowej ds. zdrowia, by wspierać lokalne działania w państwach członkowskich. Zajmowałoby się też budową sieci laboratoriów referencyjnych.

Z kolei Europejska Agencja Leków miałaby monitorować i ograniczać ryzyka niedoboru leków i wyrobów medycznych o krytycznym znaczeniu, koordynować badania, by monitorować skuteczność i bezpieczeństwo szczepionek, a także koordynować badania kliniczne.

Główne elementy urzędu ds. reagowania kryzysowego

Komisja określiła też główne elementy przyszłego urzędu ds. reagowania kryzysowego w sytuacjach zagrożenia zdrowia (HERA). Ma on zostać zaproponowany do końca 2021 r. Struktura ta ma być ważnym elementem wspierającym lepsze reagowanie na transgraniczne zagrożenia zdrowia na szczeblu unijnym.

Aby rozwiązania te mogły wejść w życie muszą się na nie zgodzić państwa UE oraz Parlament Europejski.