Przejdź do treści
WAŻNE! Na portalu tvrepublika.pl dostępna jest anglojęzyczna wersja artykułu opisująca tragiczne zdarzenia z Krakowa, do których doszło 7 listopada. Republikę spotykają represje ze strony rządu za zadawanie trudnych pytań. Udostępnij prawdę swoim znajomym!
NBP Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Narodowy Bank Polski zgromadził 700 ton złota. To historyczne osiągnięcie. Zrealizowaliśmy cel przyjęty przez Zarząd NBP. Polska ugruntowała swoją pozycję w gronie dziesięciu państw o największych zasobach złota na świecie
NBP Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Narodowy Bank Polski i ja osobiście, tak jak każdego dnia, będziemy podejmować wszelkie starania na rzecz rozwoju gospodarczego Ojczyzny i pomyślności obywateli
NBP C.D. Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Pragnę Państwa uspokoić oraz zapewnić, że bank centralny nie podda się żadnej politycznej presji
Ważne Portal Niezależna ustalił, że w dniu zamachu, do którego doszło 7 listopada w Krakowie, wysłano do Warszawy aż 141 krakowskich funkcjonariuszy prewencji policji. Tuż przed tragedią cały obszar krakowskiego Starego Miasta patrolowało 10 funkcjonariuszy
Ważne Wyjątkowa kolekcja 72 bajek Tomasza Sakiewicza w limitowanym wydaniu kolekcjonerskim! Szczegóły pod numerem telefonu: 22 232 37 70
22:25 Klienci kilku największych amerykańskich banków i kilku innych instytucji finansowych zgłaszają w poniedziałek awarie systemu obsługi lub problemy z dostępem do kont online
21:00 Ukraina i Węgry przygotowują spotkanie prezydenta Wołodymyra Zełenskiego i premiera Petera Magyara, które ma się odbyć jeszcze przed końcem listopada
20:41 Sąd w Mediolanie zdecydował o objęciu rocznym nadzorem sądowym włoskiej działalności banku Revolut w związku z „poważnymi niedociągnięciami” w mechanizmach zabezpieczających pranie pieniędzy
19:23 Coraz więcej Polaków inwestuje i zarabia na rynku nieruchomości w Hiszpanii – informuje dziennik „El Economista”. Do września br. Polacy nabyli 3 358 nieruchomości
18:50 Moja podróż dobiega końca, ale czas misji trwa - oświadczył papież Leon XIV na zakończenie pielgrzymki w Peru
18:02 Sejm we wtorek rozpocznie trzydniowe posiedzenie; zajmie się wnioskiem Rozwoju Plus o odwołanie rządu Donalda Tuska
17:31 Brytyjski aktor Robert Pattinson został nowym Jamesem Bondem - poinformowano w poniedziałek na oficjalnym koncie serii o agencie 007 na Instagramie
17:00 W Belwederze zakończyło się spotkanie ze środowiskami politycznymi ws. Trybunału Konstytucyjnego. W prezydenckiego zaproszenia nie skorzystali przedstawiciele Koalicji obywatelskiej i Nowej Lewicy
16:47 Pozostawienie śladów kul, tablice pamiątkowe lub artystyczna forma, np. mural, instalacja – to są trzy pomysły władz Krakowa na to, w jaki sposób upamiętnić ofiary zamachu z 7 listopada - poinformował prezydent miasta Łukasz Gibała
16:05 Papież Leon XIV w ostatnim dniu wizyty w Peru zaapelował o to, by zamieniać „jałowe pustynie materializmu i konsumpcjonizmu” w miejsca solidarności
Portal tvrepublika.pl Informacje z kraju i świata 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Nie zasypiamy nigdy. Bądź z nami - TVREPUBLIKA.PL
Wydarzenia Klub „Gazety Polskiej” w Łodzi zaprasza na spotkanie z konstytucjonalista Oskarem Kidą, 17 listopada, godz. 18:00 w Polsko-Amerykańskim Ośrodku Kształcenia Zawodowego, ul. Kamińskiego 17/19, Łódź
Wydarzenia Klub "Gazety Polskiej" Lubin zaprasza na pikietę w obronie Trybunału Konstytucyjnego i poparcia dla Prezydenta Karola Nawrockiego. 18 listopada, godz. 16:00 pod Ratusz w Lubinie
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Elbląg zaprasza na manifestację w obronie Trybunału Konstytucyjnego. 19 listopada, godz. 18:00 Plac Konstytucji przy Sądzie Okręgowym w Elblągu
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Płock i poseł Wioletta Kulpa zapraszają na spotkanie z posłem Michałem Wosiem, 20 listopada godz. 18:00, Orlen Arena w Płocku
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Chrzanów i poseł Mariusz Krystian zapraszają na otwarte spotkanie z posłem Mariuszem Goskiem 21 listopada, godz. 15.00 w salce parafialnej ul. Mickiewicza 7, Chrzanów
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Sucha Beskidzka zaprasza na spotkanie z posłami: Mariuszem Krystian oraz Mariuszem Goskiem, 21 listopada, g. 18, Dom Katolicki, ul. Rynek 15
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Nowy Targ zaprasza na spotkanie z Posłem na Sejm Edwardem Siarką. 22 listopada, godz. 18:00. Spółdzielczy Dom Kultury, al. Mikołaja Kopernika 12, Nowy Targ
Wydarzenia Klub „Gazety Polskiej” w Zamościu zaprasza na wiec poparcia Prezydenta Karola Nawrockiego, 22 listopada, g. 13.00, Rynek Wielki, Zamość
Wydarzenie Katowice - protest w obronie Prezydenta RP Karola Nawrockiego i w obronie Trybunału Konstytucyjnego, 22 listopada, g. 16, Aleja Korfantego, przy Pomniku Powstańców Śląskich, Katowice
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Perth (Australia) zbiera podpisy pod listem protestacyjnym przeciw łamaniu prawa w Polsce, do 23 listopada, w miejscach spotkań Polonii
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Myślenice i poseł Władysław Kurowski zapraszają na spotkanie z posłem Jackiem Sasinem. 26 listopada, godz. 17:00 Dom Katolicki im. ks. Prałata Józefa Bylicy, ul. 3 Maja 1A, Myślenice
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Chojnice, posłowie Dorota Arciszewska-Mielewczyk, Aleksander Mrówczyński zapraszają na spotkanie z dr Oskarem Kida, Oskarem Szafarowiczem. 27 listopada, godz. 17:00 Centrum Edukacyjno-Wdrożeniowe ul. Piłsudskiego 30A, Chojnice
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Toruń zaprasza na spotkanie z Tomaszem Sakiewiczem, Prezesem TV Republika oraz Pawłem Piekarczykiem. 3 grudnia, godz. 18:00. Centrum Dialogu im. Jana Pawła II, Pl. bł. Stefana W. Frelichowskiego 1, Toruń

Setna rocznica ustanowienia Krzyża Walecznych

Krzyż Walecznych 1920 Źródło: Wikimedia Commons

11 sierpnia 1920 roku Rada Obrony Państwa ustanowiła Krzyż Walecznych. Było to drugie po Orderze Virtuti Militari odznaczenie wojskowe ustanowione w odrodzonej Polsce. Było mniej elitarne, przyznawane za mniej wybitne osiągnięcia, ale wyróżniało żołnierzy za męstwo na polu walki.

Pierwsze miesiące niepodległości odrodzonej Polski nie były czasem spokojnym. Wprawdzie Wielka Wojna już się skończyła, jednak u granic kraju wciąż wiele się działo. Trwały walki i potyczki, powstania w Wielkopolsce i na Śląsku, wojna z Ukrainą, wreszcie wielomiesięczne boje z bolszewikami. W bojach tych uczestniczyły ogromne rzesze żołnierzy, którzy na polu walki dokonywali cudów męstwa, nieustraszoności i dzielności. Jednocześnie przy tak ogromnym wysiłku militarnym młoda armia polska początkowo nie miała żadnego odznaczenia, aby uhonorować żołnierzy, którzy wyróżnili się na polu bitwy. Dopiero 1 sierpnia 1919 roku Sejm przyjął ustawę, przywracającą Order Virtuti Militari, ustanowiony w 1792 roku i nadawany do okresu powstania listopadowego. Było to jednak odznaczenie elitarne, brakowało natomiast odznaczenia niższej kategorii, które mogło być przyznawane za mniej wybitne osiągnięcia.

W tej sytuacji niektórzy dowódcy przyznawali indywidualne odznaczenia żołnierzom, którzy wyróżnili się w walce, np. gen. Stanisław Listowski nadawał żołnierzom z Podlaskiej Dywizji odznaczenie „za męstwo”. Z kolei gen. broni Stanisław Szeptycki, dowódca Frontu Litewsko-Białoruskiego nadawał podległym sobie żołnierzom ozdobne dyplomy „Uznanie za Waleczność”. Jednocześnie potrzebę ustanowienia jakiegoś odznaczenia za wyróżniające się czyny zgłaszali do zwierzchnictwa dowódcy oddziałów frontowych. Ustanowienia stosowanego odznaczenia domagał się np. płk Marian Żegota-Januszajtis, dowódca 12 Dywizji Piechoty. Z kolei dowództwo 6 Armii w piśmie z 2 lipca 1920 roku donosiło: „Żołnierz nasz kocha się wprost w odznakach i dla nich gotów na najhazardowniejsze przedsięwzięcia. Już zwykła czerwona lub inna taśma na ramieniu, będąca dowodem otrzymanej w boju rany lub dłuższego przebywania na froncie, jest źródłem zadowolenia i pewności żołnierza, a zazdrości i chęci dorównania u innych. Żołnierz widząc, że za pracę, trudy i poświęcenia otrzyma widomą dla wszystkich nagrodę raźniej ruszy na front i tam nie poszczędzi trudów, by nagrodę otrzymać – przez co przyniesie większy pożytek armii i Ojczyźnie”.

 

 

Dziś przypada setna rocznica ustanowienia Krzyża Walecznych. To drugie tak ważne odznaczenie po Orderze Virtuti Militari #Wiktoria1920 #BolszewikaGoń #BitwaWarszawska https://t.co/LxZ3mtS2aS pic.twitter.com/NtLU0ry3B1

— polska_zbrojna (@Polska_Zbrojna) August 11, 2020

Krok za krokiem

Prace nad nowymi odznaczeniami powoli ruszyły. Już 14 lipca 1920 roku ustanowiono odznakę honorową „Za Rany i Kontuzje”, ciągle jednak brakowało odznaczenia za osiągnięcia bojowe. Jego projekt powstał dopiero pod koniec miesiąca. Inspirowano się przy tym w dużej mierze na Krzyżu Wojennym, nadawanym w armii francuskiej od 1915 roku. Zresztą właśnie na francuskich rozwiązaniach wzorowali się inicjatorzy ustanowienia podobnych odznaczeń również w armii belgijskiej i czechosłowackiej. Początkowo projektowanemu odznaczeniu nadano nazwę Krzyż Waleczności, szybko jednak ustabilizowała się postać Krzyż Walecznych. Dokument, regulujący wygląd i sposób nadawania nowego odznaczenia powstał na przełomie lipca i sierpnia 1920 roku, po czym powędrował do zaopiniowania do naczelnego wodza. Gdy uzyskał on jego przychylność, rozpoczęła się droga legislacyjna. Ostatecznie Rada Obrony Państwa ustanowiła Krzyż Walecznych 11 sierpnia 1920 roku. Odbywało się to w wyjątkowo dramatycznych okolicznościach. Trwała wówczas wojna z bolszewikami, pod Warszawę docierały zagony bolszewickie, zbliżała się wielka bitwa, rozstrzygająca przebieg całej wojny.

W rozporządzeniu zamieszczonym w Dzienniku Ustaw zapisano: „Ustanawia się celem nagradzania czynów męstwa i odwagi wykazanych w boju odznakę bojową pod nazwą ‘Krzyż Walecznych’”. Dalsze zapisy precyzowały: „Krzyżem Walecznych może być ozdobiony czterokrotnie każdy oficer i każdy szeregowy armii czynnej, który wyróżnił się czynem męstwa i odwagi w boju. Żadnego odstępu czasu między czterokrotnym nadawaniem krzyża nie wymaga się. W wypadkach wyjątkowych na tej samej zasadzie Krzyż Walecznych przyznawać można również osobom cywilnym, współdziałającym z armią czynną”.

W uznaniu zasług

Ze względu na toczącą się wojnę prace nad dopracowaniem szczegółów nieco się opóźniły. Z tego względu dopiero 8 października opublikowano rozkaz nr 85 pozwalający na nadawanie Krzyża Walecznych. Był już jednak końcowy etap wojny polsko-bolszewickiej.

Inicjatorzy ustanowienia Krzyża Walecznych zakładali, że odznaczenie przyznawane będzie za zasługi w bojach o niepodległość Polski, tj. za udział w walkach toczących się od 1 listopada 1918 r. Dość jednak szybko rozszerzono zakres czasowy i zaczęto dekorować również tych żołnierzy, którzy odznaczyli się na polach bitew wcześniej, w okresie I wojny światowej, tj. bojowników Legionów Polskich, członków Polskiej Organizacji Wojskowej czy Legionu Puławskiego oraz polskich organizacji konspiracyjnych i paramilitarnych.

Krzyż Walecznych można było przyznawać wielokrotnie. Dla przykładu, gen. Władysław Sikorski otrzymał go trzykrotnie za jednym razem. Zachowany rozkaz nr 14 z 8 kwietnia 1921 roku poświadcza: „Za osobistą odwagę wykazaną na polu walki w bezpośrednim zetknięciu się z nieprzyjacielem nadaję gen. ppor. Władysławowi Sikorskiemu ‘Krzyż Walecznych’ po trzykroć: po raz pierwszy za zdobycie w dn. 11 I 1919 r. Bartatowa; po raz drugi za walki o utrzymanie Bartatowa, Mszany i Kamieniobrodu oraz doszczętne rozbicie grupy północnej ‘Klee’ w ciągu stycznia i lutego 1919 r.; po raz trzeci za zwycięskie odparcie ponawianych przez Rusinów zaciekłych ataków na linii Wreszczyca aż po dzień 19 III 1919 r., co umożliwiło Dowództwu Wschód przeprowadzenie zwycięskiej kontrofensywy”.

Przyznawanie Krzyża zakończono w sierpniu 1923 roku Później robiono jedynie niewielkie wyjątki, np. w 1924 roku odznaczono krzyżem 87 weteranów powstania styczniowego. W sumie w okresie międzywojennym przyznano około 60 000 Krzyży Walecznych (w liczbie tej mieszczą się także nadania wielokrotne oraz pośmiertne). Odznaczenie otrzymało ok. 1230 cudzoziemców, w tym oficerowie i żołnierze armii sprzymierzonych. Krzyżem udekorowano również miasto Płock oraz mogiłę ochotników z Ameryki, którzy wzięli udział w walkach o niepodległość Polaki.

polska-zbrojna.pl