Przejdź do treści
WAŻNE! Na portalu tvrepublika.pl dostępna jest anglojęzyczna wersja artykułu opisująca tragiczne zdarzenia z Krakowa, do których doszło 7 listopada. Republikę spotykają represje ze strony rządu za zadawanie trudnych pytań. Udostępnij prawdę swoim znajomym!
NBP Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Narodowy Bank Polski zgromadził 700 ton złota. To historyczne osiągnięcie. Zrealizowaliśmy cel przyjęty przez Zarząd NBP. Polska ugruntowała swoją pozycję w gronie dziesięciu państw o największych zasobach złota na świecie
NBP Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Narodowy Bank Polski i ja osobiście, tak jak każdego dnia, będziemy podejmować wszelkie starania na rzecz rozwoju gospodarczego Ojczyzny i pomyślności obywateli
NBP C.D. Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Pragnę Państwa uspokoić oraz zapewnić, że bank centralny nie podda się żadnej politycznej presji
Ważne Portal Niezależna ustalił, że w dniu zamachu, do którego doszło 7 listopada w Krakowie, wysłano do Warszawy aż 141 krakowskich funkcjonariuszy prewencji policji. Tuż przed tragedią cały obszar krakowskiego Starego Miasta patrolowało 10 funkcjonariuszy
Ważne Wyjątkowa kolekcja 72 bajek Tomasza Sakiewicza w limitowanym wydaniu kolekcjonerskim! Szczegóły pod numerem telefonu: 22 232 37 70
10:59 Szefernaker: prezydent dokona w piątek zmian w składzie rządu; wydarzenie będzie miało charakter techniczny
10:25 Ukraina została zaatakowana przez Rosję w nocy z czwartku na piątek 20 rakietami balistycznymi, 80 pociskami manewrującymi i ok. 400 dronami różnych typów, w tym 120 odrzutowymi - informują służby ukraińskie
09:54 Zełenski: nie jestem pewien, czy USA rozumieją art. 5 NATO tak samo jak my
09:37 UOKiK: właściciel Biedronki ma w ciągu 14 dni zapłacić 170 mln zł kary. Chodzi o nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej
09:12 Siły Systemów Bezzałogowych (SBS) Ukrainy zaatakowały 41 rosyjskich rafinerii ropy naftowej i zakładów produkujących uzbrojenie w ciągu ostatnich 50 dni
08:58 Na ten moment prokuratura ma wiedzę i potwierdzenie o upadku jednego obiektu, w miejscowości Nowy Lipowiec powiedział prok. Marcin Kozak, rzecznik Prokuratury Okręgowej w Lublinie
08:55 W piątek ze względu na zagrożenie dla przestrzeni powietrznej została ewakuowana wieża kontroli lotów na lotnisku Rzeszów-Jasionka – poinformował minister infrastruktury Dariusz Klimczak
08:42 Szef BBN Bartosz Grodecki przekazał w piątek, że o sytuacji ws. upadku obiektu w miejscowości Chmielek na bieżąco informowany jest prezydent Karol Nawrocki
Portal tvrepublika.pl Informacje z kraju i świata 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Nie zasypiamy nigdy. Bądź z nami - TVREPUBLIKA.PL
Wydarzenie Klub Gazety Polskiej w Zielonej Górze i Tomasz Naruszewicz zapraszają na protest w obronie Trybunału Konstytucyjnego. Piątek, 20.11, g. 15:00, plac przed Urzędem Marszałkowskim ul. Podgórna 7, w Zielonej Górze
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Płock i poseł Wioletta Kulpa zapraszają na spotkanie z posłem Michałem Wosiem, 20 listopada godz. 18:00, Orlen Arena w Płocku
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Sierakowice zaprasza na protest w obronie Trybunału Konstytucyjnego, 20 listopada, g. 17, przed Sądem Rejonowym, ul. Kościuszki 1, Kartuzy
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Chrzanów i poseł Mariusz Krystian zapraszają na otwarte spotkanie z posłem Mariuszem Goskiem 21 listopada, godz. 15.00 w salce parafialnej ul. Mickiewicza 7, Chrzanów
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" w Skierniewicach zapraszaj na protest przeciwko łamaniu praworządności, prześladowaniu i nękaniu wolnych mediów oraz manifestacja poparcia dla Prezydenta Karola Nawrockiego, 22 listopada, g. 15, Rynek Główny, Skierniewice
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Sucha Beskidzka zaprasza na spotkanie z posłami: Mariuszem Krystian oraz Mariuszem Goskiem, 21 listopada, g. 18, Dom Katolicki, ul. Rynek 15
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" w Tarnowie zaprasza na więc poparcia Prezydenta RP Karola Nawrockiego oraz w obronie Trybunału Konstytucyjnego, 21 listopada, g. 14, Plac Sobieskiego, Tarnów
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" w Kościerzynie zaprasza na protest w obronie Trybunału Konstytucyjnego oraz wsparcia działań Prezydenta RP Karola Nawrockiego, 21 listopada, g. 14, Rynek, Kościerzyna.
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Tarnowskie Góry i Katowice zapraszają na protest w obronie Prezydenta RP Karola Nawrockiego i w obronie Trybunału Konstytucyjnego oraz TV Republika, 21 listopada, g. 16, Plac Chrobrego, Katowice
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Wałbrzych zaprasza na Mszę Św. w intencji Ojczyzny oraz Prezydenta RP Karola Nawrockiego. 22 listopada, godz. 12:30, Wałbrzyska Kolegiata Pw. NMP Bolesnej i Św. Aniołów Stróżów
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Nowy Targ zaprasza na spotkanie z Posłem na Sejm Edwardem Siarką. 22 listopada, godz. 18:00. Spółdzielczy Dom Kultury, al. Mikołaja Kopernika 12, Nowy Targ
Wydarzenia Klub „Gazety Polskiej” w Zamościu zaprasza na wiec poparcia Prezydenta Karola Nawrockiego, 22 listopada, g. 13.00, Rynek Wielki, Zamość
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Jelenia Góra oraz Poseł Marzena Machałek zapraszają na spotkanie z posłem Markiem Jakubiakiem. 22 listopada, godz. 16:00. ORATORIUM przy Parafii Matki Bożej Miłosierdzia w Jeleniej Górze-Cieplicach ul. PCK 23
Wydarzenie Kluby „Gazety Polskiej” w Łodzi zapraszają na manifestację poparcia dla działań Prezydenta RP w sprawie Trybunału Konstytucyjnego, 23 listopada, g. 17, ul. Piotrkowska 104, przed Urzędem Wojewódzkim
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Perth (Australia) zbiera podpisy pod listem protestacyjnym przeciw łamaniu prawa w Polsce, do 23 listopada, w miejscach spotkań Polonii
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Starogard Gd. zaprasza na spotkanie z Prezesem TV Republika Tomaszem Sakiewiczem i bardem Pawłem Piekarczykiem, 25 listopada, godz. 18:00, Sala Kinowa „Sokół” al. Jana Pawła II 2, Starogard Gdański
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Myślenice i poseł Władysław Kurowski zapraszają na spotkanie z posłem Jackiem Sasinem. 26 listopada, godz. 17:00 Dom Katolicki im. ks. Prałata Józefa Bylicy, ul. 3 Maja 1A, Myślenice
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Chojnice, posłowie Dorota Arciszewska-Mielewczyk, Aleksander Mrówczyński zapraszają na spotkanie z dr Oskarem Kida, Oskarem Szafarowiczem. 27 listopada, godz. 17:00 Centrum Edukacyjno-Wdrożeniowe ul. Piłsudskiego 30A, Chojnice
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Warszawa Bielany-Żoliborz oraz Stowarzyszenie „Solidarność Walcząca” zapraszają na uroczystość upamiętnienia Maurycego Mochanckiego, 28.11, Warszawa, Cmentarz Powązkowski, godz. 11.45 przy bramie od strony ul. Powązkowskiej
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” w Łodzi zaprasza na spotkanie z dr Markiem Wochem, 24 listopada, g.18, Polsko-Amerykanski Osrodek Ksztalcenia Zawodowego ul. Kaminskiego 17/19
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Toruń zaprasza na spotkanie z Tomaszem Sakiewiczem, Prezesem TV Republika oraz Pawłem Piekarczykiem. 3 grudnia, godz. 18:00. Centrum Dialogu im. Jana Pawła II, Pl. bł. Stefana W. Frelichowskiego 1, Toruń
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Racibórz zaprasza na protest w obronie Konstytucji i Prezydenta RP Karola Nawrockiego, 21 listopada, g. 11, Rynek, Rybnik
Wydarzenie Klub „GP” Białystok-Centrum zaprasza na spotkanie z dr. Oskarem Kidą i sędziami Michałem Lasotą, Marcinem Czapskim, Jędrzejem Dessoulavy-Śliwińskim, Iwoną Tryfon-Wilkoszewską, 21.11, g. 16, Sala Podlaskiej Solidarności, ul. Suraska 1, Białystok
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Szczecin zaprasza na wiec w obronie Trybunału Konstytucyjnego i poparcia Prezydenta RP Karola Nawrockiego, 22 listopada, g. 14, Plac Armii Krajowej 1, przy Urzędzie Miasta Szczecin
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Katowice II zaprasza na protest w obronie Prezydenta RP Karola Nawrockiego i w obronie Trybunału Konstytucyjnego, 22 listopada, g. 16, Aleja Korfantego, przy Pomniku Powstańców Śląskich, Katowice
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" w Głogowie oraz poseł Wojciech Zubowski zapraszają na spotkanie z dr Małgorzatą Żaryn i prof. Janem Żarynem, 3 grudnia, g. 16.45, Aula św. Gerarda, przy Kościele pw. św. Klemensa, ul. Sikorskiego 23, Głogów

Twierdza, która skończyła 100 lat - klasztor warszawskich Nazaretanek

Źródło: Nazaretanki

Niewiele jest w Warszawie tak charakterystycznych budynków, które przetrwały wojnę i do dziś zachowały swój przedwojenny charakter. Jednym z nich jest tajemniczy, częściowo porośnięty bluszczem gmach przy Czerniakowskiej 137. Mało kto wie, że właśnie teraz kończy sto lat. To klasztor Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu, czyli warszawskich nazaretanek. W rozległym kompleksie mieszczą się także szkoła, internat i kościół. Za jego murami kryje się historia tajnego nauczania, ratowania żydowskich dziewcząt, Powstania Warszawskiego i powojennej walki o zachowanie obecności sióstr przy Czerniakowskiej.

W sierpniu 1944 roku o budynek walczyli żołnierze pułku „Baszta”. W powstańczych relacjach zapisał się jako „Twierdza przy Czerniakowskiej”. Dziś setki warszawiaków zaglądają tu podczas Nocy Muzeów, a uczniowie i odwiedzający mają dla niego jeszcze jedną nazwę – warszawski Hogwart.

Nazaretanki budują własny dom

Siostry Najświętszej Rodziny z Nazaretu przyjechały do Warszawy w 1918 roku. Rok później rozpoczęły prowadzenie szkoły dla dziewcząt. Początkowo wspólnota i uczennice mieściły się przy Litewskiej. Rosnąca szkoła potrzebowała jednak większej siedziby. Nowy kompleks przy Czerniakowskiej zaprojektowało biuro Franciszka Lilpopa i Karola Jankowskiego, jednego z najważniejszych duetów architektonicznych Warszawy początku XX wieku. Ich wspólnym dziełem był również Dom Towarowy Braci Jabłkowskich przy Brackiej. Przy Czerniakowskiej zaplanowali cały zespół: szkołę, pensjonat, klasztor i kościół połączone w jeden rozległy kompleks.
W letnie dni 1926 roku siostry i uczennice przeniosły się do gotowej części nowego budynku. Kolejne skrzydła i wnętrza wykańczano jeszcze w następnych latach. Tak zaczął się warszawski Nazaret przy Czerniakowskiej.

We wrześniu 1939 roku przyszło wojsko

Trzynaście lat później szkolne sale i korytarze zaczęły służyć obronie Warszawy. W części kompleksu urządzono punkt mobilizacyjny dla oficerów rezerwy, punkt sanitarny i łącznościowy. Na boisku pojawiły się kuchnie polowe, okna zabezpieczono workami z piaskiem, a na wieżyczce ustawiono działa przeciwlotnicze. Podczas bombardowań siostry pomagały rannym oraz mieszkańcom pobliskich domów szukającym schronienia. Po kapitulacji stolicy nazaretanki wróciły do prowadzenia szkoły, choć niemiecki okupant mocno ograniczył możliwość kształcenia polskiej młodzieży.

116 konspiracyjnych matur

Oficjalnie mogły działać szkoły podstawowe i zawodowe. Przy Czerniakowskiej – w miejsce liceum - siostry uruchomiły więc szkołę krawiecką. Za jej szyldem prowadzono jednak tajne gimnazjum i liceum. Pierwszą konspiracyjną maturę przeprowadzono już w 1940 roku. W ciągu pięciu lat okupacji zdało ją 116 uczennic. 
W kompleksie odbywały się także szkolenia sanitarne związane z Armią Krajową. Siostry pomagały wysiedlonym, rannym i rodzinom, które wojna pozbawiła podstawowych środków do życia. Jednocześnie część szkoły i internatu zaczęła służyć ludziom, dla których ujawnienie prawdziwego pochodzenia oznaczało śmierć.

Żydowskie dziewczęta za murami Nazaretu

Od przełomu 1941 i 1942 roku nazaretanki przyjmowały do szkoły dziewczęta pochodzenia żydowskiego. Ukrywano je wśród pozostałych uczennic. Zachowane relacje mówią o grupie kilkunastu osób. W klasztorze chroniono także żydowskie dzieci. Przełożona warszawskiego domu s. Eutalia Jadwiga Wismont została po wojnie uhonorowana przez Yad Vashem tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata. 

„Twierdza przy Czerniakowskiej”

Najbardziej dramatyczny rozdział stuletniej historii gmachu przyszedł latem 1944 roku. Po wybuchu Powstania Warszawskiego w kompleksie chronili się mieszkańcy Czerniakowa. Część pomieszczeń przeznaczono dla rannych. Nazaretanki przygotowywały posiłki, opatrywały poszkodowanych i pomagały cywilom. Pod koniec sierpnia o budynek zaczęli walczyć żołnierze pułku AK „Baszta”. Położenie kompleksu miało znaczenie wojskowe. Walki przeniosły się do wnętrza. Toczyły się o kolejne piętra, klatki schodowe, korytarze i skrzydła. Poszczególne części gmachu przechodziły z rąk do rąk. Zdarzało się, że Niemcy kontrolowali jeden fragment budynku, a w innym nadal znajdowali się powstańcy. Właśnie wtedy pojawiła się nazwa „Twierdza przy Czerniakowskiej”.

Ślady walk zostały do dziś

Na murach nadal można zobaczyć przestrzeliny. W jednej z części kompleksu zachowała się również drewniana podłoga z ciemnym śladem, który według przekazu pozostał po krwi rannego powstańca. Nie udało się ustalić jego nazwiska. Z budynkiem związana jest natomiast udokumentowana historia Mariana Zimnickiego z „Baszty”, który 27 sierpnia 1944 roku został śmiertelnie postrzelony w skrzydle internackim.
Gmach został podczas Powstania poważnie uszkodzony. Ucierpiały wnętrza i dach, wybite były okna. Zasadnicza bryła jednak ocalała. W mieście, w którym po 1944 roku zniknęły całe kwartały zabudowy, miało to ogromne znaczenie.

Siostry wróciły już w styczniu 1945 roku

Nazaretanki pojawiły się ponownie przy Czerniakowskiej już kilka miesięcy później. W styczniu 1945 roku wróciły do zniszczonego domu i rozpoczęły przygotowania do wznowienia działalności. Szkoła ponownie zaczęła funkcjonować w części budynku, gdyż władze komunistyczne przejęły znaczną część kompleksu. Działały tu później między innymi państwowa szkoła podstawowa, technikum mechaniczne, przychodnia i ośrodek leczenia chorób nerwowych. Nazaretanki pozostały jednak na Czerniakowskiej i nadal prowadziły własną działalność. Cały kompleks wrócił do zgromadzenia pod koniec lat 80.

Sto lat później

Dziś przy Czerniakowskiej 137 nadal mieszkają i pracują nazaretanki. Prowadzą szkołę i internat, działa tu wspólnota zakonna oraz parafia. Siostry prowadzą Fundację Nazaretańską, Duszpasterstwo Młodzieży Nazaretańskiej oraz Stowarzyszenie Najświętszej Rodziny.
W ciągu dnia szkolne korytarze wypełniają uczniowie. W części klasztornej toczy się zwyczajne życie zakonne. Za murem znajduje się prawdziwa enklawa spokoju w centrum miasta - piękny ogród. W kościele odbywają się nabożeństwa. Budynek pozostaje więc miejscem tętniącym codziennym życiem, choć jego historia jest obecna niemal na każdym kroku.

Źródło: Nazaretanki, Republika

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X