2500 lat temu Scytka przeżyła operację szczęki
Badanie tomografem komputerowym mumii sprzed 2500 lat ujawniło, że młoda kobieta z kultury Pazyryk w Syberii przeszła skomplikowaną operację rekonstrukcji szczęki po ciężkim urazie i przeżyła – dzięki prymitywnej protezie z nici zwierzęcych lub końskich włosów. To prawdopodobnie najstarszy znany przypadek takiej interwencji chirurgicznej.
Archeolodzy i radiologowie z Uniwersytetu Państwowego w Nowosybirsku dokonali sensacyjnego odkrycia dzięki nowoczesnej tomografii komputerowej (CT) mumii młodej kobiety z kultury Pazyryk (ok. 500 r. p.n.e.), należącej do grupy nomadów spokrewnionych ze Scytami. Kobieta w wieku 25–30 lat została pochowana na Płaskowyżu Ukok w Republice Ałtaj, w jednym z pięciu małych kurhanów odkrytych w 1994 roku.
Skany CT ujawniły, że kobieta doznała ciężkiego urazu głowy – najprawdopodobniej upadku z konia – który całkowicie zniszczył prawą staw skroniowo-żuchwowy (TMJ), uniemożliwiając normalne mówienie i jedzenie.
Chirurdzy epoki żelaza wykonali bardzo precyzyjną, dwuetapową operację:
- wywiercili dwa cienkie kanały (ok. 1,5 mm średnicy) przecinające się pod kątem prostym w uszkodzonym stawie – jeden przez głowę żuchwy, drugi przez wyrostek jarzmowy kości skroniowej,
- przewlekli przez nie elastyczny materiał organiczny (prawdopodobnie włosie końskie lub ścięgna zwierzęce), tworząc prymitywną protezę / ligaturę chirurgiczną, która stabilizowała powierzchnie stawowe i pozwalała na częściowy ruch żuchwy.
Najważniejsze dowody przeżycia: wokół otworów wytworzył się pierścieniowaty przyrost kostny – znak, że operacja została przeprowadzona za życia pacjentki, a ona żyła miesiące, a nawet lata po zabiegu. Zużycie i obtłuczenia zębów po lewej stronie wskazują, że kobieta adaptowała się i żuła wyłącznie na zdrowej stronie, unikając bólu po prawej.
Dr Andrey Letyagin, radiolog z Syberyjskiego Oddziału Rosyjskiej Akademii Nauk, stwierdził:
Możliwe, że po raz pierwszy odkryliśmy dowody takiej interwencji chirurgicznej – nie znaleziono podobnych przypadków w literaturze naukowej.
Prof. Natalia Polosmak, archeolog, dodała, że mimo skromnego pochówku (bez bogatych darów grobowych) sukces operacji świadczy, iż życie tej kobiety było cenione i że nomadzi Pazyryk posiadali zaawansowaną wiedzę anatomiczną – potwierdzoną też wcześniejszymi śladami trepanacji czaszki u innych mumii z regionu.
Odkrycie potwierdza, że kultura Pazyryk – znana m.in. z mumii „Księżniczki z Ukok” i zachowanych tatuaży – potrafiła przeprowadzać skomplikowane zabiegi chirurgiczne, ratując życie współplemieńców w ekstremalnych warunkach stepu syberyjskiego.
Źródło: Republika
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.
Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube
Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB
Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X
