Polska 23 sierpnia – co wydarzyło się tego dnia

1623 - W Rakowie urodził się Stanisław Lubieniecki, astronom, historyk, działacz ariański. 

1794 - Naczelnik insurekcji Tadeusz Kościuszko powołał Sąd Kryminalny Wojskowy, który rozpatrywał sprawy osób podejrzanych o zdradę narodu oraz działanie na szkodę powstania. 

1859 - W Warszawie urodził się Wacław Szymanowski, rzeźbiarz, malarz. 

1879 – W Szczecinie uruchomiono komunikację tramwajową. 

1893 - W Nałęczowie zmarł Michał Elwiro Andriolli, rysownik, ilustrator, malarz, przedstawiciel romantyzmu; uczestnik powstania styczniowego, emisariusz Komitetu Emigracji Polskiej. 

1902 - W Warszawie zmarł Sokrates Starynkiewicz, rosyjski generał, prezydent Warszawy w latach 1875-92, zasłużony dla rozwoju miasta, m.in. budową nowoczesnych wodociągów i kanalizacji. 

1902 - W Strzałkowie koło Częstochowy zmarł Henryk Siemiradzki, malarz. 

1918 - W Sanoku urodził się Zdzisław Peszkowski, harcmistrz, kapelan Rodzin Katyńskich; uczestnik kampanii 1939 r., więzień sowieckiego obozu jenieckiego w Kozielsku; po opuszczeniu ZSRS oficer 1. Pułku Ułanów Krechowieckich w 2. Korpusie Polskim dowodzonym przez gen. Władysława Andersa. 

1919 - Wybuchło powstanie sejneńskie - oddziały suwalskiego okręgu POW zajęły zbrojnie Sejny i inne miejscowości powiatu sejneńskiego; walki polsko-litewskie ustały 28. sierpnia, po interwencji Wojska Polskiego. 

1921 - W Kaliszu urodził się Jan Batory, reżyser, scenarzysta, autor filmów „Podhale w ogniu”, „O dwóch takich, co ukradli księżyc”, „Lekarstwo na miłość”, „Con amore” i „Karino”. 

1921 - W Płocku zmarła Maria Franciszka Kozłowska, założycielka wspólnoty mariawitów. 

1922 - W Warszawie urodziła się Zofia Mrozowska, aktorka, pedagog warszawskiej PWST, przez wiele lat związana ze stołecznym Teatrem Współczesnym; wystąpiła w filmach „Zakazane piosenki”, „Ostatni etap”, „Miasto nieujarzmione”, „Prawo i pięść”, „Bilans kwartalny”, „Constans”, a także w serialu „Polskie drogi”. 

1925 - W Warszawie urodził się Włodzimierz Kotoński, kompozytor, pedagog, jeden z pierwszych twórców muzyki elektronicznej w Polsce. Kompozytor słynnej „Etiudy konkretnej (na jedno uderzenie w talerz)”. 

1930 - Dymisja rządu Walerego Sławka. 

1939 - W Moskwie przedstawiciele dwóch totalitarnych mocarstw - minister spraw zagranicznych III. Rzeszy Joachim von Ribbentrop oraz ludowy komisarz spraw zagranicznych ZSRS, pełniący jednocześnie funkcję przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych (premiera), Wiaczesław Mołotow - podpisali w obecności Józefa Stalina sowiecko-niemiecki pakt o nieagresji wraz z tajnym protokołem dodatkowym, zawierającym rozgraniczenie stref interesów w Europie Środkowej i Wschodniej, oznaczające faktyczny rozbiór Polski. 

1939 - W Białymstoku urodził się Edward Linde-Lubaszenko, aktor, wystąpił m.in. w filmach „Ktokolwiek wie”, „Oko proroka”, „Piłkarski poker”, „Psy”, „Pamiętnik znaleziony w garbie”, „Róża”, a także w serialach „Droga”, „Układ krążenia”, „Kasia i Tomek”. 

1944 - Powstanie Warszawskie: Powstańcy zdobyli Komendę Policji na Krakowskim Przedmieściu, kościół św. Krzyża oraz gmach tzw. małej PAST-y przy ul. Piusa IX (obecnie ul. Piękna). 

1944 - W niemieckim obozie koncentracyjnym KL Mauthausen zamordowany został Henryk Sławik, powstaniec śląski, działacz społeczny, samorządowy i polityczny, wieloletni redaktor naczelny „Gazety Robotniczej”, jeden z ponad 120. tys. polskich uchodźców wojennych, których we wrześniu 1939 r. przyjęły Węgry. Jako prezes Komitetu Obywatelskiego do Spraw Opieki nad Polskimi Uchodźcami na Węgrzech (1939-1944) został pełnomocnikiem na Węgry ministra pracy rządu RP na uchodźstwie. Dzięki pomocy Jozsefa Antalla seniora i polskich księży Sławik uratował - według Yad Vashem - ok. 5 tys. polskich Żydów uchodźców. Aresztowany przez Gestapo w 1944 r., katowany nie zdradził swego węgierskiego przyjaciela J. Antalla. Odznaczony pośmiertnie medalem „Sprawiedliwy wśród narodów świata” (1990), Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (2004) oraz Orderem Orła Białego (2010). 

1947 - W Warszawie urodził się Jerzy Satanowski, kompozytor, aranżer, reżyser. 

1950 - W Kolbuszowej koło Rzeszowa urodził się Marian Krzaklewski, przewodniczący Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” w latach 1991-2002; współzałożyciel Akcji Wyborczej „Solidarność” (1996); przewodniczący klubu poselskiego AWS (1997-2001). 

1953 - Rada Ministrów PRL przyjęła uchwałę „Oświadczenie Rządu PRL dotyczące reparacji wojennych” odnoszącą się do kwestii spłaty przez Niemcy odszkodowań wojennych na rzecz Polski. 

1980 - W Stoczni Gdańskiej Komisja Rządowa podjęła rozmowy z Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym, ich przebieg transmitowano przez zakładowy radiowęzeł. 

1980 - Lech Wałęsa wezwał do zaprzestania represji wobec osób wspomagających strajk; w Stoczni Gdańskiej ukazał się pierwszy numer „Strajkowego Biuletynu Informacyjnego Solidarność”. 

1980 - Po 12 latach budowy otwarto Stadion Miejski w Poznaniu. W meczu inauguracyjnym „I" Poznań zremisował z „Motorem" Lublin 1:1. 

2002 - Premiera komedii sensacyjnej „E=mc²” w reżyserii Olafa Lubaszenki. 

2007 – Na Dworcu Centralnym w Warszawie odbyła się oficjalna prezentacja pociągu elektrycznego ED 74. 

2015 - W Warszawie zmarł Jerzy Kamas, aktor filmowy i teatralny, przez ponad 40 lat związany z warszawskim Teatrem Ateneum; znany m.in. z roli Stanisława Wokulskiego w serialu „Lalka”, a także z ról w serialach „Noce i dnie” oraz „Życie Kamila Kuranta”. 

2020 – W Warszawie zmarła Maria Janion, historyk literatury, wykładowca, profesor nauk humanistycznych, związana m.in. z Instytutem Literackim PAN, Uniwersytetem Warszawskim i Uniwersytetem Gdańskim, autorka książek m.in. o polskim i europejskim romantyzmie. 

źródło: PAP