Polska 14 października – co wydarzyło się tego dnia

1257 - W Poznaniu urodził się książę wielkopolski i krakowski, przyszły król Polski Przemysł II. 

1767 - W czasie obrad Sejmu w Warszawie na polecenie rosyjskiego ambasadora Nikołaja Repnina porwani zostali przez żołnierzy carskich i wywiezieni do Rosji przywódcy konfederacji radomskiej: biskup krakowski Kajetan Sołtyk, biskup kijowski Józef Andrzej Załuski oraz hetman polny koronny Wacław Rzewuski i jego syn Seweryn. 

1773 - W obliczu pierwszego rozbioru sejm 1773 r. podjął wysiłek reformy państwa, obejmujący również zmianę systemu kształcenia. Do realizacji tego celu powołano Komisję Edukacji Narodowej. Była to jedna z pierwszych w Europie państwowa instytucja oświatowa. 

1809 - Wojny napoleońskie: W Schoenbrunn podpisany został traktat pokojowy pomiędzy Francją i Austrią; na jego mocy do Księstwa Warszawskiego włączone zostały ziemie III, zaboru austriackiego, jako departamenty: krakowski, radomski, lubelski i siedlecki. 

1846 - W Surochowie w powiecie jarosławskim urodził się Kazimierz Badeni, konserwatysta, namiestnik Galicji w latach 1888-1895; od 1895 do 1897 r. premier i minister spraw wewnętrznych Austro-Węgier. 

1861 - Władze rosyjskie wprowadziły stan wojenny na terytorium Królestwa Polskiego. 

1864 - W Strawczynie koło Kielc urodził się Stefan Żeromski, wybitny pisarz, publicysta, autor powieści „Popioły”, „Syzyfowe prace”, „Wierna rzeka” oraz „Przedwiośnie”. 

1889 - Zmarł Jan Mieczkowski, właściciel zakładów fotograficznych w Warszawie, przez krótki okres również w Paryżu, w których zajmował się głównie wykonywaniem portretów. Na swoich zdjęciach uwiecznił m.in. Adama Mickiewicza, Deotymę i Stanisława Moniuszkę. 

1913 - W Kijowie urodził się Józef Garliński, oficer Komendy Głównej AK, więzień KL Auschwitz, długoletni prezes Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, historyk, działacz emigracyjny. 

1926 - W Poznaniu urodził się Conrad Drzewiecki, tancerz i choreograf. 

1930 - W Katowicach urodził się Bogusław Sochnacki, aktor, pedagog, związany z Teatrem im. Stefana Jaracza w Łodzi i łódzkim Teatrem Nowym; wystąpił m.in. w filmach „Pogrzeb kartofla”, „Jeszcze tylko ten las”, a także w serialach „Noce i dnie” oraz „Królowa Bona”. 

1936 - W Łodzi urodziła się Barbara Sass, reżyserka, scenarzystka; autorka filmów „Krzyk”, „Dziewczęta z Nowolipek”, „Historia niemoralna”, „Pajęczarki”, „Pokuszenie”, „W imieniu diabła”. 

1941 - W Moskwie w sowieckim więzieniu na Butyrkach zmarł Aleksander Prystor, jeden z czołowych polityków obozu piłsudczykowskiego, premier w latach 1931-33, poseł, senator, w latach 1935-38 marszałek Senatu. 

1942 - Powstała Ukraińska Powstańcza Armia, zbrojna formacja banderowskiej frakcji Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN-B); podczas II wojny światowej walczyła przeciwko Niemcom i ZSRS; od wiosny 1943 r. prowadziła działania zbrojne przeciwko polskiej ludności Wołynia, Polesia i Galicji Wschodniej, zmierzające do jej całkowitego usunięcia z tych terenów - zdaniem polskich historyków ukraińscy nacjonaliści zamordowali wówczas ok. 100 tys. Polaków. 

1943 - W niemieckim obozie zagłady w Sobiborze wybuchł bunt więźniów. 

1947 - W Gdańsku urodził się Tomasz Wołek, dziennikarz, publicysta, działacz opozycji antykomunistycznej, członek Ruchu Młodej Polski; po 1989 r. pełnił m.in. funkcję redaktora naczelnego „Życia Warszawy” i dziennika „Życie”. 

1950 - Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego ogłosił wyroki w procesie IV Zarządu Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Dowódca WiN ppłk. Łukasz Ciepliński „Pług” oraz jego współpracownicy zostali skazani na karę śmierci wykonaną 1. marca 1951 r. 1. marca jest obchodzony jako święto państwowe - Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. 

1955 - Zmarł prof. Zygmunt Wojciechowski, historyk, założyciel i dyrektor Instytutu Zachodniego w Poznaniu. 

1962 - W Tarnowie urodził się Andrzej Zieliński, aktor. 

1966 – W Gorzowie Wielkopolskim odnotowano krajowe październikowe maksimum temperatury (+28,7 °C). 

1968 – Podczas pierwszego dnia obrad IV. Zjazdu Związku Harcerstwa Polskiego, który odbywał się w Warszawie, delegacja uczestników „Operacji 1001–Frombork” złożyła meldunek o dotychczasowych wynikach akcji. 

1969 - Premiera filmu obyczajowego „Struktura kryształu”. Był to reżyserski debiut Krzysztofa Zanussiego. 

1978 – W Watykanie rozpoczęło się konklawe po nagłej śmierci Jana Pawła I., które 2 dni później wybrało na papieża arcybiskupa metropolitę krakowskiego, kard. Karola Wojtyłę. 

1981 - Początek wizyty we Francji delegacji NSZZ „Solidarność” z Lechem Wałęsą na czele. 

1987 - W Warszawie zmarła Elżbieta Barszczewska, aktorka, w okresie międzywojennym wystąpiła m.in. w filmach „Trędowata”, „Znachor”, „Profesor Wilczur”, „Dziewczęta z Nowolipek” i „Granica”; po wojnie związana z Teatrem Polskim w Warszawie. 

1992 - Na polecenie prezydenta Rosji Borysa Jelcyna zostały opublikowane i przekazane Polsce dokumenty z kremlowskich archiwów, obarczające odpowiedzialnością za zbrodnię katyńską przywódców ZSRS: Józefa Stalina oraz jego towarzyszy z Politbiura KC WKP(b) - Ławrientija Berię, Wiaczesława Mołotowa, Klimenta Woroszyłowa, Anastasa Mikojana, Michaiła Kalinina i Łazara Kaganowicza. 

1993 - Powstało Muzeum Byłego Obozu Zagłady w Sobiborze. 

2007 - Na lotnisku w kanadyjskim Vancouver zmarł wskutek porażenia policyjnym paralizatorem Polak Robert Dziekański. 

2011 - W Moskwie odsłonięto pierwszy w Rosji pomnik Jana Pawła II. Wykonany z brązu monument przedstawiający polskiego papieża stanął w atrium Wszechrosyjskiej Państwowej Biblioteki Literatury Obcej. 

2017 - W wieku 65 lat, po długiej i ciężkiej chorobie, zmarła nad ranem Anna Szałapak, pieśniarka, artystka kabaretu „Piwnica Pod Baranami”. Nazywana była „Białym Aniołem Piwnicy” - była nie tylko znaną pieśniarką, ale także etnologiem. Współpracowała z Muzeum Historycznym Miasta Krakowa, specjalizując się między innymi w tematyce szopek krakowskich. Za wybitne zasługi w działalności na rzecz polskiej kultury i osiągnięcia w pracy artystycznej, w 60. rocznicę powstania kabaretu „Piwnica pod Baranami” Anna Szałapak została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. 

2019 - Zmarł grafik i ilustrator Bohdan Butenko, autor komiksów i książek, twórca scenografii dla „Kabaretu Starszych Panów”, projektant lalek i dekoracji do teatrów lalkowych. 

2023 – W Krakowie zmarł kompozytor Stanisław Radwan. Współpracował z „Piwnicą pod Baranami” i z licznymi teatrami w Polsce. Stworzył muzykę do ok. 200. spektakli teatralnych i filmów. Współpracował z reżyserami, m.in. z Konradem Swinarskim, Zygmuntem Hübnerem, Lidią Zamkow, Jerzym Grzegorzewskim, Jerzym Jarockim, Andrzejem Wajdą i Krystianem Lupą. 

źródło: PAP 

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.