Polska 10 września – co wydarzyło się tego dnia

1382 - W Nagyszombat, obecnie Trnawa na Słowacji, zmarł Ludwik Węgierski, król Polski od 1370 r. 

1526 - Sejm mazowiecki złożył przysięgę na wierność królowi polskiemu, oficjalnie potwierdzając inkorporację Mazowsza do Korony. 

1770 - Konfederacja barska: Rozpoczęła się obrona Jasnej Góry przed wojskami rosyjskimi. 

1797 - W Winiarach niedaleko Warki urodził się Piotr Wysocki, przywódca spisku w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie, który zapoczątkował wybuch powstania listopadowego; zesłany przez władze carskie na Syberię, do kraju powrócił po ponad 25 latach. 

1821 - W Końskowoli zmarł Franciszek Zabłocki, komediopisarz, poeta, sekretarz Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych; autor komedii „Fircyk w zalotach”. 

1831 - Gen. Maciej Rybiński został ostatnim wodzem naczelnym powstania listopadowego. 

1831 - Fryderyk Chopin przybył do Paryża. 

1855 - Rozpoczęto budowę dworca kolejowego Wrocław Główny. 

1876 - We Lwowie urodził się Stanisław Kętrzyński, historyk, dyplomata. 

1891 - W Warszawie urodził się Ignacy Matuszewski, jeden z czołowych reprezentantów obozu sanacyjnego, członek POW, płk WP, w 1920 r. szef Oddziału II. Naczelnego Dowództwa, dyplomata, minister skarbu, redaktor naczelny „Gazety Polskiej”; we wrześniu 1939 r. kierował ewakuacją złota Banku Polskiego do Francji. 

1893 - W Berlinie założono Polską Partię Socjalistyczną zaboru pruskiego. 

1907 - W Kluczewie w pow. Szamotuły urodził się Marian Konopiński, duchowny katolicki; w kampanii polskiej 1939 r. kapelan 15. Pułku Ułanów Poznańskich; zamordowany w niemieckim obozie koncentracyjnym Dachau, w którym był poddawany pseudomedycznym eksperymentom. Beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II. w 1999 r. 

1914 – Wal.ki 1 Pułku Legionów Polskich pod Nowym Korczynem, Opatowem,. Uściskowem, Grotnikami, Winiarami, Ksanami i Czarkową. 

1929 - W Warszawie urodziła się Olga Krzyżanowska, lekarz, w czasie II. wojny światowej członek Szarych Szeregów; działaczka „Solidarności”; w latach 1989-1991 i 1993-1997 wicemarszałek Sejmu; senator (2001-2005). 

1933 - Podczas wyścigu na torze koło Monzy we Włoszech zginął w wypadku polski kierowca Stanisław Czaykowski. 

1939 – Kampania polska: We wsiach Teresin i Mszadla koło Skierniewic, w wyniku podpaleń i egzekucji dokonywanych przez żołnierzy niemieckiej 10. Dywizji Piechoty zginęło około 150 osób. 

1939 - Marsz. Edward Śmigły-Rydz utworzył Front Południowy z gen. Kazimierzem Sosnkowskim jako dowodzącym. 

1939 - Kampania polska: Padła polska pozycja umocniona pod Wizną; jej dowódca kpt. Władysław Raginis popełnił samobójstwo. 

1939 - Kampania polska: Początek odwrotu Armii „Modlin” znad dolnego Bugu. 

1939 - W Bydgoszczy Niemcy przeprowadzili pierwszą masową egzekucję Polaków; łącznie rozstrzelali około 1500 osób. 

1944 – Powstanie Warszawskie: Walki powietrzne samolotów sowieckich i niemieckich. 

1944 - Utworzony został Zarząd Informacji Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego, jego pierwszym szefem został płk Piotr Kożuszko, współpracownik gen. mjr. Gieorgija Żukowa z NKWD. 

1947 - W Krakowie zakończył się proces działaczy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego; władze komunistyczne skazały osiem osób na karę śmierci, wśród nich komendanta WiN płk. Franciszka Niepokólczyckiego. 

1952 - W Luksemburgu kanclerz RFN Konrad Adenauer i minister spraw zagranicznych Izraela Mosze Szaret podpisali niemiecko-izraelski układ o odszkodowaniach dla ofiar Holocaustu. 

1957 - W Gdańsku urodził się Paweł Huelle, pisarz, autor powieści „Weiser Dawidek”. 

1967 - Prymas kard. Stefan Wyszyński ukoronował obraz Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej. 

1972 - Na igrzyskach olimpijskich w Monachium piłkarska reprezentacja Polski, pokonując w finale Węgry 2:1, zdobyła złoty medal; obie bramki w finałowym meczu strzelił dla Polski Kazimierz Deyna, który z liczbą 9. zdobytych goli został najlepszym strzelcem turnieju. 

1974 - W Warszawie zmarł Melchior Wańkowicz, mistrz szlacheckiej gawędy, klasyk reportażu, autor takich książek jak „Monte Cassino”, „Hubalczycy” czy „Ziele na kraterze”. 

1976 - Premiera komedii filmowej „Motylem jestem, czyli romans 40-latka” w reżyserii Jerzego Gruzy. 

1981 - W gdańskiej hali „Olivia” zakończyła się pierwsza tura I. Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność”. 

1991 - W Krakowie zmarł Jan Józef Lipski, historyk literatury, działacz opozycji demokratycznej; żołnierz Szarych Szeregów i Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego; współzałożyciel Komitetu Obrony Robotników, działacz NSZZ „Solidarność”, przewodniczący reaktywowanej PPS; senator OKP. 

1985 - Premiera komediodramatu „Dom wariatów” w reżyserii Marka Koterskiego. 

1999 - Sejm RP uchwalił Kodeks karny skarbowy. 

2011 - Witalij Kliczko pokonał Tomasza Adamka w walce o mistrzostwo świata w wadze ciężkiej organizacji WBC. 

2012 - W Nowym Jorku zmarł Eli Zborowski, wiceprezes Światowej Federacji Żydów Polskich oraz przewodniczący Międzynarodowego Stowarzyszenia Yad Vashem; pochodził z Żarek w pow. myszkowskim. 

2018 - W Cieszynie zmarł Karol Śliwka, autor znanych znaków graficznych, plakatów i etykiet, uznawany za jednego z ośmiu najwybitniejszych twórców w swojej dziedzinie. Zaprojektował m.in. logo PKO BP i opakowania produktów fabryki Wedla. 

2020 – W Cieszacinie Wielkim na Podkarpaciu zmarł Jan Kułaj, działacz ludowy, pierwszy przewodniczący Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność”. 

2023 – Zamordowana przez Niemców za pomoc swoim żydowskim sąsiadom rodzina Ulmów została ogłoszona błogosławioną w trakcie mszy świętej w miejscowości Markowa na Podkarpaciu. 

źródło: PAP