Ukraińska opozycja chce przywrócenia konstytucji z 2004 roku
Jednym z warunków ukraińskiej opozycji jest przywrócenie konstytucji z 2004 roku ograniczającej uprawnienia szefa państwa na rzecz parlamentu. W 2010 r. Trybunał Konstytucyjny anulował tamtą reformę konstytucyjną. Konstytucja Ukrainy została uchwalona 28 czerwca 1996 roku. Przyjęte w grudniu 2004 roku zmiany były jej pierwszą w historii nowelizacją.
Dla opozycji największe znaczenie miało wówczas wprowadzenie zmian do ordynacji wyborczej, uniemożliwiających powtórzenie nadużyć wyborczych. Poprawki miały ograniczyć możliwość głosowania poza lokalami wyborczymi, a także poza miejscem zamieszkania na podstawie zaświadczeń z komisji wyborczych.
Opozycja miała nadzieję, że dzięki wprowadzonym zmianom zarządzona przez Sąd Najwyższy powtórka drugiej tury głosowania z udziałem ówczesnego premiera Wiktora Janukowycza i lidera opozycji Wiktora Juszczenki, będzie uczciwa. Druga tura wyborów w listopadzie 2004 roku, w której wygrał Janukowycz, została uznana za sfałszowaną i doprowadziła do pomarańczowej rewolucji.
Z kolei rządzącym chodziło przede wszystkim o to, aby wybrany w powtórce głosowania nowy, opozycyjny, prezydent został pozbawiony części pełnomocnictw na rzecz rządu i parlamentu. W powtórzonym głosowaniu wygrał ostatecznie Juszczenko.
Zmiany dotyczyły m.in. mianowania i odwoływania przez szefa państwa premiera, ministrów i szefów administracji regionalnych. Wyznaczanie kandydatury premiera leżało odtąd w kompetencji koalicji klubów parlamentarnych w Radzie Najwyższej. Prezydentowi pozostawiono prawo proponowania szefów resortów siłowych i dyplomacji oraz wysuwanie kandydatury prezesa banku centralnego; proponowanie pozostałych ministrów znalazło się w gestii premiera. Odwoływanie wszystkich tych urzędników przypadło Radzie Najwyższej. Parlament dawał też zgodę na mianowanie bądź odwoływanie prokuratora generalnego.
W 2010 roku Trybunał Konstytucyjny uznał, że zmiany ograniczające władzę prezydenta na rzecz parlamentu zostały uchwalone wbrew procedurom. Orzekł, że w związku z naruszeniem prawa przy uchwalaniu tamtych zmian, na Ukrainie przywraca się konstytucję z 1996 roku. Ukraina przekształciła się tym samym z państwa o ustroju parlamentarno-prezydenckim z powrotem w państwo z systemem prezydencko-parlamentarnym.
Zgodnie z decyzją Trybunału prezydent odzyskał m.in. prawo do samodzielnego wyznaczania kandydatury premiera oraz samodzielnego podejmowania decyzji o dymisji szefa rządu.
O ocenę zgodności reformy konstytucyjnej z 2004 roku z prawem zwróciło się do Trybunału Konstytucyjnego w 2010 roku 252 deputowanych koalicji parlamentarnej zdominowanej przez rządzącą Partię Regionów Wiktora Janukowycza, który wówczas był już prezydentem.
