Przejdź do treści
Wydarzenie W piątek, 20 listopada, gościem Miasteczka Wolności przed siedzibą Trybunału Konstytucyjnego będzie Karat NM, warszawski raper. Początek spotkania o godz. 18:30
Wydarzenie 21 listopada (w sobotę) przed Trybunałem Konstytucyjnym rozpocznie się nowenna w intencji Ojczyzny – o zgodę i pojednanie w narodzie, za wstawiennictwem św. Andrzeja Boboli. Rozpoczynamy różańcem o godz. 20:15. Bądźmy razem
NBP Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Narodowy Bank Polski zgromadził 700 ton złota. To historyczne osiągnięcie. Zrealizowaliśmy cel przyjęty przez Zarząd NBP. Polska ugruntowała swoją pozycję w gronie dziesięciu państw o największych zasobach złota na świecie
NBP Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Narodowy Bank Polski i ja osobiście, tak jak każdego dnia, będziemy podejmować wszelkie starania na rzecz rozwoju gospodarczego Ojczyzny i pomyślności obywateli
NBP C.D. Prezes NBP prof. Adam Glapiński: Pragnę Państwa uspokoić oraz zapewnić, że bank centralny nie podda się żadnej politycznej presji
Ważne Portal Niezależna ustalił, że w dniu zamachu, do którego doszło 7 listopada w Krakowie, wysłano do Warszawy aż 141 krakowskich funkcjonariuszy prewencji policji. Tuż przed tragedią cały obszar krakowskiego Starego Miasta patrolowało 10 funkcjonariuszy
Ważne Wyjątkowa kolekcja 72 bajek Tomasza Sakiewicza w limitowanym wydaniu kolekcjonerskim! Szczegóły pod numerem telefonu: 22 232 37 70
19:07 Portugalia: paraliż sektora publicznego w związku z ogólnokrajowym strajkiem
18:01 Dania: służby udaremniły próbę zamachu na ukraińskiego rapera na zlecenie Rosji
17:05 Kraków: kolejna osoba poszkodowana w zamachu opuściła szpital
16:12 Litwa: Nauseda po naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej: stoimy ramię w ramię z Polską i Ukrainą
15:30 UE: szefowie unijnych organów i premier Wielkiej Brytanii wyrazili solidarność z Polską
14:06 W Chodzieży (wielkopolskie) pożegnano w piątek jedną z ofiar listopadowego zamachu na krakowskim rynku. 53-letnia pani Izabela była malarką, dień przed atakiem odbył się wernisaż jej wystawy
13:20 NBP chce, by strony sporu w TK wystąpiły do sądu o ustalenie prawa do zarządzania rachunkami
12:22 SPORT: legendarny amerykański tenisista Jimmy Connors poinformował, że zdiagnozowano u niego chorobę nowotworową
12:06 IPN wszczyna łącznie 22 postępowania karne dotyczące represji komunistycznych władz wobec uczestników protestów robotniczych z czerwca 1976 w woj. pomorskim i kujawsko-pomorskim
11:52 Prezydent powołał ministra finansów i gospodarki Andrzeja Domańskiego na funkcję wicepremiera. Agnieszka Bartol została nową minister funduszy i polityki regionalnej
Portal tvrepublika.pl Informacje z kraju i świata 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Nie zasypiamy nigdy. Bądź z nami - TVREPUBLIKA.PL
Wydarzenie Klub Gazety Polskiej w Zielonej Górze i Tomasz Naruszewicz zapraszają na protest w obronie Trybunału Konstytucyjnego. Piątek, 20.11, g. 15:00, plac przed Urzędem Marszałkowskim ul. Podgórna 7, w Zielonej Górze
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Płock i poseł Wioletta Kulpa zapraszają na spotkanie z posłem Michałem Wosiem, 20 listopada godz. 18:00, Orlen Arena w Płocku
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Sierakowice zaprasza na protest w obronie Trybunału Konstytucyjnego, 20 listopada, g. 17, przed Sądem Rejonowym, ul. Kościuszki 1, Kartuzy
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Chrzanów i poseł Mariusz Krystian zapraszają na otwarte spotkanie z posłem Mariuszem Goskiem 21 listopada, godz. 15.00 w salce parafialnej ul. Mickiewicza 7, Chrzanów
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" w Skierniewicach zapraszaj na protest przeciwko łamaniu praworządności, prześladowaniu i nękaniu wolnych mediów oraz manifestacja poparcia dla Prezydenta Karola Nawrockiego, 22 listopada, g. 15, Rynek Główny, Skierniewice
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Sucha Beskidzka zaprasza na spotkanie z posłami: Mariuszem Krystian oraz Mariuszem Goskiem, 21 listopada, g. 18, Dom Katolicki, ul. Rynek 15
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" w Tarnowie zaprasza na więc poparcia Prezydenta RP Karola Nawrockiego oraz w obronie Trybunału Konstytucyjnego, 21 listopada, g. 14, Plac Sobieskiego, Tarnów
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" w Kościerzynie zaprasza na protest w obronie Trybunału Konstytucyjnego oraz wsparcia działań Prezydenta RP Karola Nawrockiego, 21 listopada, g. 14, Rynek, Kościerzyna.
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Tarnowskie Góry i Katowice zapraszają na protest w obronie Prezydenta RP Karola Nawrockiego i w obronie Trybunału Konstytucyjnego oraz TV Republika, 21 listopada, g. 16, Plac Chrobrego, Katowice
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Wałbrzych zaprasza na Mszę Św. w intencji Ojczyzny oraz Prezydenta RP Karola Nawrockiego. 22 listopada, godz. 12:30, Wałbrzyska Kolegiata Pw. NMP Bolesnej i Św. Aniołów Stróżów
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Nowy Targ zaprasza na spotkanie z Posłem na Sejm Edwardem Siarką. 22 listopada, godz. 18:00. Spółdzielczy Dom Kultury, al. Mikołaja Kopernika 12, Nowy Targ
Wydarzenia Klub „Gazety Polskiej” w Zamościu zaprasza na wiec poparcia Prezydenta Karola Nawrockiego, 22 listopada, g. 13.00, Rynek Wielki, Zamość
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Jelenia Góra oraz Poseł Marzena Machałek zapraszają na spotkanie z posłem Markiem Jakubiakiem. 22 listopada, godz. 16:00. ORATORIUM przy Parafii Matki Bożej Miłosierdzia w Jeleniej Górze-Cieplicach ul. PCK 23
Wydarzenie Kluby „Gazety Polskiej” w Łodzi zapraszają na manifestację poparcia dla działań Prezydenta RP w sprawie Trybunału Konstytucyjnego, 23 listopada, g. 17, ul. Piotrkowska 104, przed Urzędem Wojewódzkim
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Perth (Australia) zbiera podpisy pod listem protestacyjnym przeciw łamaniu prawa w Polsce, do 23 listopada, w miejscach spotkań Polonii
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Starogard Gd. zaprasza na spotkanie z Prezesem TV Republika Tomaszem Sakiewiczem i bardem Pawłem Piekarczykiem, 25 listopada, godz. 18:00, Sala Kinowa „Sokół” al. Jana Pawła II 2, Starogard Gdański
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Myślenice i poseł Władysław Kurowski zapraszają na spotkanie z posłem Jackiem Sasinem. 26 listopada, godz. 17:00 Dom Katolicki im. ks. Prałata Józefa Bylicy, ul. 3 Maja 1A, Myślenice
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Chojnice, posłowie Dorota Arciszewska-Mielewczyk, Aleksander Mrówczyński zapraszają na spotkanie z dr Oskarem Kida, Oskarem Szafarowiczem. 27 listopada, godz. 17:00 Centrum Edukacyjno-Wdrożeniowe ul. Piłsudskiego 30A, Chojnice
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Warszawa Bielany-Żoliborz oraz Stowarzyszenie „Solidarność Walcząca” zapraszają na uroczystość upamiętnienia Maurycego Mochanckiego, 28.11, Warszawa, Cmentarz Powązkowski, godz. 11.45 przy bramie od strony ul. Powązkowskiej
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” w Łodzi zaprasza na spotkanie z dr Markiem Wochem, 24 listopada, g.18, Polsko-Amerykanski Osrodek Ksztalcenia Zawodowego ul. Kaminskiego 17/19
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Toruń zaprasza na spotkanie z Tomaszem Sakiewiczem, Prezesem TV Republika oraz Pawłem Piekarczykiem. 3 grudnia, godz. 18:00. Centrum Dialogu im. Jana Pawła II, Pl. bł. Stefana W. Frelichowskiego 1, Toruń
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Racibórz zaprasza na protest w obronie Konstytucji i Prezydenta RP Karola Nawrockiego, 21 listopada, g. 11, Rynek, Rybnik
Wydarzenie Klub „GP” Białystok-Centrum zaprasza na spotkanie z dr. Oskarem Kidą i sędziami Michałem Lasotą, Marcinem Czapskim, Jędrzejem Dessoulavy-Śliwińskim, Iwoną Tryfon-Wilkoszewską, 21.11, g. 16, Sala Podlaskiej Solidarności, ul. Suraska 1, Białystok
Wydarzenie Klub „Gazety Polskiej” Szczecin zaprasza na wiec w obronie Trybunału Konstytucyjnego i poparcia Prezydenta RP Karola Nawrockiego, 22 listopada, g. 14, Plac Armii Krajowej 1, przy Urzędzie Miasta Szczecin
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Długołęka zaprasza na wykład ks. dr hab. Tomasza Błaszczyka. Wychowanie „wczoraj” i „dzisiaj” - cele i zadania. 23 listopada, godz. 18:45 po Mszy Św. Kościół św. Michała Archanioła, Długołęka
Wydarzenie Krąg Pamięci Narodowej zaprasza na obchody 196. rocznicy wybuchu Powstania Listopadowego. Niedziela, 29 listopada 2026 r., godz. 12:30. Warszawa, Olszynka Grochowska, Kopiec Bohaterów, Aleja Chwały. Zbiórka skrzyżowanie ul. Chełmżyńskiej i ul. Traczy
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Katowice II zaprasza na protest w obronie Prezydenta RP Karola Nawrockiego i w obronie Trybunału Konstytucyjnego, 22 listopada, g. 16, Aleja Korfantego, przy Pomniku Powstańców Śląskich, Katowice
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" w Głogowie oraz poseł Wojciech Zubowski zapraszają na spotkanie z dr Małgorzatą Żaryn i prof. Janem Żarynem, 3 grudnia, g. 16.45, Aula św. Gerarda, przy Kościele pw. św. Klemensa, ul. Sikorskiego 23, Głogów
Wydarzenie Klub "Gazety Polskiej" Staszów zaprasza na recital Pawła Piekarczyka z repertuarem pieśni patriotycznych z udziałem Józefa Małobęckiego w 45 rocznice wprowadzenia stanu wojennego. 11 grudnia, g. 17. Staszowski ośrodek Kultury ul. Parkowa 6, Staszów

Mają lepszą pamięć od wielu ludzi

Źródło: facebook.com

Szympansy i bonobo rozpoznają widocznych na zdjęciach członków stada niewidzianych od ponad 25 lat. To - jak dotąd - najdłużej działająca pamięć społeczna, wyłączając ludzi.

„Szympansy i bonobo rozpoznają inne osobniki, których nie widziały przez dekady. Do tego, wyraźnie więcej uwagi poświęcają osobnikom, z którymi miały więcej pozytywnych relacji. Wskazuje to, że chodzi o coś więcej, niż tylko znajomość. Małpy te zapamiętują także jakość swoich społecznych relacji” – mówi prof. Christopher Krupenye z Johns Hopkins University, jeden z autorów publikacji.

„Zwykle myślimy, że duże małpy bardzo się od nas różnią. Jednak widzimy zwierzęta posiadające mechanizmy poznawcze bardzo podobne do naszych, w tym pamięć. To właśnie jest ekscytujące w tym badaniu” – dodaje główna autorka, dr Laura Lewis z University of California, Berkeley.

Badaczka i jej zespół rozpoczęli obserwacje małp pod tym kątem ze względu na własne doświadczenia z nimi – zwierzęta rozpoznawały naukowców nawet po długiej rozłące. „Mieliśmy wrażenie, że reagują, jakby nas rozpoznawały i że byliśmy dla nich kimś innym, niż przypadkowi goście w zoo. Były podekscytowane ponownym spotkaniem. Postawiliśmy więc sobie za cel empiryczne sprawdzenie, czy rzeczywiście pamiętają relacje społeczne” – opowiada prof. Krupenye.

Badacze obserwowali bonobo i szympansy w zoo w Edynburgu oraz w ogrodach zoologicznych Planckendael w Belgii i w japońskim Kumamoto. Żyjącym w tych ogrodach osobnikom pokazywali zdjęcia nieznajomych małp oraz tych, które wcześniej żyły w tym samym zoo, ale je opuściły lub już nie żyły. Małpy zdecydowanie dłużej przyglądały się wcześniejszym członkom swojej grupy, niezależnie od czasu, jaki minął, od kiedy się rozstały. Jeszcze więcej uwagi poświęcały zdjęciom osobników, z którymi się przyjaźniły. W najbardziej ekstremalnym przypadku małpa bonobo imieniem Louise rozpoznała siostrę Lorettę i siostrzeńca Erina, których nie widziała przez 26 lat.

Oznacza to, że społeczna pamięć małp może sięgać dość daleko. 26 lat to znaczna część ich życia, które trwa zwykle od 40 do 60 lat. Jak przypominają naukowcy, podobne wspomnienia u ludzi zaczynają się zacierać po 15 latach, ale według dostępnych zapisów, mogą się utrzymywać nawet 50 lat. Obecność tego rodzaju pamięci u ludzi i innych naczelnych wskazuje, że powstała przed milionami lat u wspólnych przodków. Zdolność ta prawdopodobnie była jednym z ważniejszych czynników rozwoju ludzkiej kultury i typowych dla człowieka interakcji, takich jak handel między różnymi grupami.

Z odkrycia rodzi się jednak kolejne pytanie: czy małpy tęsknią za dawnymi towarzyszami. „Pamięć o innych i związana z tym tęsknota to zaawansowany mechanizm kognitywny, który dotąd był przypisywany tylko ludziom. Nasze badanie nie rozstrzyga, czy małpy ją mają, ale zmusza do pytania, czy mogą ją posiadać” – podkreśla dr Lewis.

W kolejnych badaniach naukowcy chcą sprawdzić, czy odkryte zdolności dotyczą tylko wielkich małp, czy może także innych naczelnych. Chcą się też dowiedzieć, jak bogate są przechowywane wspomnienia – np. czy małpy potrafią zapamiętywać dawne wydarzenia.

naukowcy opisali niezwykłe możliwości mentalne małp, kojarzone dotąd tylko z ludźmi na łamach Proceedings of the National Academy of Sciences (https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.2304903120).

PAP