Czy MTK będzie w stanie postawić Putina przed sądem?

Duterte, oskarżony o zbrodnie przeciwko ludzkości w związku z brutalną kampanią antynarkotykową, został błyskawicznie zatrzymany i przewieziony do Holandii. To wydarzenie, określane przez ekspertów jako przełomowe, może stanowić precedens dla przyszłych procesów innych przywódców, takich jak prezydent Rosji Władimir Putin, choć postawienie go przed sądem pozostaje wielkim wyzwaniem.

Aresztowanie Dutertego: Przełom w działalności MTK

Rodrigo Duterte, który w czasie swojej prezydentury (2016–2022) nadzorował kampanię przeciwko handlarzom narkotyków, w wyniku której zginęło co najmniej 6000 osób (według danych policyjnych, choć niezależne szacunki wskazują na znacznie wyższą liczbę ofiar), od lat był obiektem zainteresowania MTK. Jego aresztowanie, przeprowadzone na podstawie tajnego nakazu, zaskoczyło wielu obserwatorów. 

To pierwszy taki przypadek w historii MTK – podkreśliła Leila Sadat, profesor prawa karnego międzynarodowego na Uniwersytecie Waszyngtońskim i były doradca prokuratora MTK. 

Jak dodała, podobne sytuacje miały miejsce w innych trybunałach międzynarodowych, ale skala i sposób zatrzymania Dutertego są bezprecedensowe.

Aresztowanie byłego prezydenta Filipin było możliwe dzięki zmianom politycznym w kraju. Po rozpadzie sojuszu między dynastią Marcosów a klanem Dutertego obecny prezydent Filipin, Ferdinand Marcos Jr., zgodził się na współpracę z MTK, co umożliwiło realizację nakazu. 

To pokazuje, jak kluczowe są zmiany w polityce wewnętrznej dla działania międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości – zauważył Gregory Gordon, profesor prawa międzynarodowego na Uniwersytecie Pekińskim w Shenzhen.

Czy inni przywódcy staną przed MTK?

Sukces w sprawie Dutertego skierował uwagę na innych przywódców objętych nakazami aresztowania wydanymi przez MTK, w tym Władimira Putina. W marcu 2023 r. Trybunał wydał nakaz aresztowania Putina w związku z deportacją ukraińskich dzieci podczas wojny na Ukrainie. Pozostaje on jednak poza zasięgiem Trybunału, co rodzi pytania o skuteczność międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości.

W przypadku Putina kluczowym problemem jest fakt, że Rosja nie jest członkiem MTK, a sam prezydent rzadko opuszcza kraj, unikając państw, które mogłyby wykonać nakaz aresztowania. 

Putin jest chroniony przez swoją władzę i ogranicza swoje podróże do krajów, które nie współpracują z MTK – wyjaśniła Sadat. 

Przykładem jest jego wizyta w Mongolii w 2024 r., która nie przyniosła konsekwencji, mimo że kraj ten jest sygnatariuszem Statutu Rzymskiego.

Wyzwania międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości

Międzynarodowy Trybunał Karny, z siedzibą w Hadze, prowadzi dochodzenia w sprawie zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości, ludobójstwa i zbrodni agresji na terytorium 125 państw członkowskich. Nie dysponuje jednak własną policją, a realizacja nakazów aresztowania zależy od współpracy rządów krajowych. To sprawia, że wiele spraw pozostaje nierozwiązanych. Spośród 60 wydanych nakazów aresztowania aż 31 podejrzanych wciąż pozostaje na wolności, a skazano jedynie 11 osób, głównie z Afryki.

Krytycy MTK wskazują na jego powolne procesy i nierównomierne podejście do ścigania przywódców. 

Nieproporcjonalnie duża liczba spraw dotyczy Afryki, co budzi zarzuty o stronniczość – zauważyła Sadat. 

Z kolei James Joseph, redaktor naczelny Jurist News, podkreślił, że państwa zachodnie często stosują podwójne standardy, popierając nakazy przeciwko wrogom, ale ignorując te dotyczące sojuszników, jak w przypadku Netanjahu.

Nadzieja na przyszłość

Mimo tych wyzwań aresztowanie Dutertego daje nadzieję na wzmocnienie roli MTK. 

To wydarzenie pokazuje, że Trybunał może skutecznie działać, gdy istnieje wola polityczna – powiedział Gordon. 

Eksperci są zgodni, że choć postawienie przed sądem Putina jest obecnie mało prawdopodobne, to precedens stworzony przez sprawę Dutertego może w przyszłości ułatwić ściganie przywódców odpowiedzialnych za najcięższe zbrodnie.

Nakazy aresztowania same w sobie są potężnym narzędziem. Ograniczają ruchy oskarżonych i wysyłają sygnał, że nikt nie jest ponad prawem – podsumowała Sadat. 

Aresztowanie Dutertego to krok w stronę walki z kulturą bezkarności, choć droga do pełnej sprawiedliwości wciąż pozostaje długa i pełna przeszkód.

Źródło: Republika

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X