Instytutu Pileckiego wstrzymuje działania ws. rosyjskich zbrodni? Dziennikarka ujawnia kulisy decyzji

Zbierali świadectwa rosyjskich zbrodni. Teraz nie mogą?

Centrum Dokumentacji Zbrodni Rosyjskich im. Rafała Lemkina powstało w ramach Instytutu Pileckiego w 2022 roku. Zespół, w którym pracowała Monika Andruszewska, przez dwa lata zebrał – jak podaje – około 700 zweryfikowanych świadectw rosyjskich zbrodni wojennych na Ukrainie.

Działania dokumentacyjne prowadzone były w trudnych warunkach, często w pobliżu linii frontu. Według relacji Andruszewskiej, praca odbywała się przy ograniczonych środkach – całkowity budżet zespołu wynosił 23 tys. zł miesięcznie i obejmował wszystkie koszty, w tym wynagrodzenia dla czterech osób. Wiosną 2024 roku – jak relacjonuje dziennikarka – Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zakwestionowało zgodność działań Centrum Lemkina z ustawą regulującą działalność Instytutu Pileckiego.

Według Andruszewskiej, resort wskazał, że ustawa ogranicza zakres dokumentacji do wydarzeń do 1990 roku. Zespół zwracał się o ekspertyzy prawne, według których ograniczenia czasowe nie wynikają z przepisów, jednak – jak wynika z relacji – decyzja o wstrzymaniu działań została podtrzymana. W swoim publicznym komentarzu dziennikarka zaznacza, że zespół przygotował cztery szczegółowe raporty na podstawie zebranych świadectw. Jak informuje, część z nich miała zostać opublikowana bez konsultacji z autorami, a nawet bez umieszczenia ich nazwisk.

Sytuacja – jak podaje Andruszewska – doprowadziła do wystosowania wezwania przedsądowego. W efekcie raport „Skradzione dzieciństwo” pojawił się w wersji zawierającej nazwiska twórców, jednak później – według jej relacji – został usunięty ze strony internetowej Instytutu.

Brak umów i odpowiedzi

Dziennikarka wskazuje, że po zmianie dyrekcji Instytutu Pileckiego zespół nie otrzymał nowych umów ani propozycji kontynuacji pracy. Jak relacjonuje, mimo początkowych zapowiedzi dyrekcji o chęci dalszej współpracy, rozmowy zostały zawieszone, a kontakt z zespołem ustał.

Według Andruszewskiej, brak reakcji oraz decyzje administracyjne doprowadziły do wstrzymania prac badawczych, utraty ciągłości dokumentacyjnej i braku możliwości przyjmowania kolejnych świadectw.

Zespół Centrum Lemkina, w imieniu którego wypowiada się dziennikarka, sformułował trzy główne postulaty:

1. Przywrócenie finansowania i umów dla dokumentalistów na Ukrainie.
2. Przeniesienie Centrum Lemkina do jednostki, której zakres działania obejmuje dokumentowanie wydarzeń współczesnych.
3. Zapewnienie autorom kontroli nad wykorzystaniem ich raportów, zgodnie z przepisami prawa autorskiego.

Co dalej?

Sprawą zainteresowała się posłanka Razem Daria Gosek-Popiołek, która skierowała interpelację w tej sprawie. Zespół czeka na decyzję instytucji, które mogłyby przejąć i zabezpieczyć dorobek dokumentalistów. 

Andruszewska podkreśla, że jej intencją nie jest wywoływanie konfliktu z władzami, lecz przypomnienie o znaczeniu dokumentowania współczesnych zbrodni wojennych i potrzebie instytucjonalnego wsparcia dla takich działań.

Źródło: Republika, facebook.com

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X