Polska 9 listopada – co wydarzyło się tego dnia

Dzisiaj imieniny obchodzą: Teodor, Ursyn oraz Agrypin, Aleksander, Benignus, Benigny, Bogdan, Dziwigor, Elżbieta, Genowefa, Gorzysław, Joanna, Lilla, Ludwik, Nestor, Orestes, Ścibor i Świecław. 

Nietypowe święta: Światowy Dzień Gry Wstępnej, Europejski Dzień Wynalazcy, Międzynarodowy Dzień Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem, Światowy Dzień Adopcji.

1794 - Powstanie kościuszkowskie: wojska rosyjskie wkroczyły do Warszawy. 

1830 - W Jaszunach koło Wilna zmarł Jan Śniadecki, astronom, matematyk, filozof; rektor uniwersytetu w Wilnie w latach 1807-1815. 

1839 - W Mińsku urodził się Tadeusz Korzon, jeden z najwybitniejszych polskich historyków; przedstawiciel warszawskiej szkoły historycznej; uczestnik powstania styczniowego. 

1861 - Urodził się Tadeusz Pawlikowski, krytyk literacki, reżyser, dyrektor teatrów lwowskich i krakowskich, poniósł duże zasługi dla rozwoju sceny teatralnej w okresie Młodej Polski. 

1873 - W Łodzi urodził się Tadeusz Miciński, poeta, prozaik, dramaturg; jeden z czołowych twórców okresu Młodej Polski. 

1883 – W Gdańsku zainstalowano pierwsze telefony. Aparat z nr 1 otrzymał miejscowy browar. 

1907 - Urodził się Mieczysław Milecki (właściwie Mieczysław Loretz) aktor teatralny i filmowy. W czasie II. wojny żołnierz AK i uczestnik Powstania Warszawskiego. 

1910 - W Poznaniu zmarł Piotr Wawrzyniak, ksiądz, działacz społeczny i gospodarczy.

1914 - Rozpoczęła się operacja „Ulina Mała”, w wyniku której trzy bataliony 1. Pułku Legionów Polskich dowodzone przez Józefa Piłsudskiego przedostały się pomiędzy wojskami austriackimi i rosyjskimi do Krakowa. 

1915 - W Konowce na Ukrainie urodziła się Hanka Bielicka, aktorka nazywana „królową estrady i kabaretu”; wystąpiła w wielu filmach, m.in. w „Zakazanych piosenkach”, „Cafe pod Minogą”, „Małżeństwie z rozsądku” i „Panu Wołodyjowskim”. 

1916 - W Lemieszówce koło Kamieńca Podolskiego urodził się Kazimierz Romanowicz, żołnierz II. Korpusu Polskiego, jedna z czołowych postaci polskiej emigracji, twórca księgarni i wydawnictwa „Libella” w Paryżu. 

1916 – Otwock otrzymał prawa miejskie. 

1919 - Urodził się Marian Pankowski, poeta, pisarz, autor sztuk scenicznych, tłumacz. 

1928 - Premiera filmu „Pan Tadeusz” w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego. 

1932 – Prymas Polski kardynał August Hlond został odznaczony Orderem Orła Białego. 

1937 - W Samborze urodził się Maciej Prus, reżyser i aktor teatralny. 

1939 - W Warszawie założona została Tajna Armia Polska. 

1939 - Niemcy rozpoczęli Sonderaktion Lublin, aresztując kilkuset przedstawicieli polskiej inteligencji: w kolejnych miesiącach na terenie dystryktu lubelskiego aresztowano ok. 2 tys. przedstawicieli inteligencji. Spośród nich kilkuset zostało rozstrzelanych, a kilkudziesięciu trafiło do obozów koncentracyjnych. 

1939 - Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski nadał Warszawie order Virtuti Militari V klasy w uznaniu bohaterskiego i wytrwałego męstwa, dowiedzionego przez ludność stołecznego miasta Warszawy w obronie przeciw najazdowi III. Rzeszy. 

1939 - Zginął rozstrzelany przez hitlerowców Władysław Berych, mistrz Polski w biegach narciarskich na 18 i 50 km. 

1939 - W Łodzi rozpoczęła się Intelligenzaktion Litzmannstadt. 

1939 – Łódź wraz z ziemią łódzką została wcielona do III. Rzeszy.

1939 - Około 120 osób aresztowano w drugiej akcji pacyfikacyjnej elity intelektualnej Krakowa (Zweite Sonderaktion Krakau). 

1942 - W Lublinie Niemcy rozpoczęli ostateczną likwidację getta na Majdanie Tatarskim; większość przetrzymywanych w nim Żydów zamordowano w komorach gazowych w obozie na Majdanku. 

1943 - W Waszyngtonie powstała Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy i Odbudowy (UNRRA). 

1943 – Oddział UPA dokonał mordu na ok. 300. Polakach w Lubieszowie w dawnym powiecie koszyrskim województwa poleskiego. Ukraińcy mieszkańców zagnani do jednego budynku, który został obłożony słomą i podpalony. Spłonęli żywcem. 

1957 - W Londynie zmarł Jerzy Paciorkowski, wojewoda kielecki (1930-1934), minister opieki społecznej (1934-1935), poseł na Sejm (1935-1938); współorganizator OZN; w latach 1937-1938 wiceminister spraw wewnętrznych - kierował akcją tłumienia strajku chłopskiego (1937); od 1938 r. do wybuchu wojny wojewoda warszawski. 

1958 - Ukazało się premierowe wydanie „Telewizyjnego Kuriera Warszawskiego”. 

1964 - Sąd Wojewódzki w Warszawie ogłosił wyrok w sprawie Melchiora Wańkowicza: 1,5 roku więzienia za „propagowanie materiałów oczerniających i poniżających PRL”. 

1968 - Zakończył się pierwszy z tzw. procesów pomarcowych: Józef Dajczgewand został skazany na 2,5 roku więzienia, a Sławomir Kretkowski na 1,5 roku. 

1980 - Premiera serialu telewizyjnego „Dom” w reżyserii Jana Łomnickiego. 

1983 - W Warszawie urodziła się Maja Włoszczowska, wicemistrzyni olimpijska w kolarstwie górskim z Pekinu (2008) i Rio de Janeiro (2016); wielokrotna medalistka mistrzostw świata i Europy. 

1986 - W Desert Hot Springs w Kalifornii zmarł Adam Brodzisz, aktor, wystąpił w filmach „Wiatr od morza”, „Na Sybir”, „Dziesięciu z Pawiaka”, „Uroda życia”, „Rapsodia Bałtyku” i „Bogurodzica”; żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego. 

1987 - Służba Bezpieczeństwa zatrzymała ukrywającego się od 13. grudnia 1981 r. Kornela Morawieckiego, przywódcę „Solidarności Walczącej”. 

1989 - Kanclerz RFN Helmut Kohl rozpoczął wizytę w Polsce. Podpisano umowę o dwustronnej współpracy naukowo-technicznej, zaś w Krzyżowej doszło do historycznego pojednania z udziałem Tadeusza Mazowieckiego. 

1989 - Upadek muru berlińskiego; władze NRD otworzyły granice z Berlinem Zachodnim. 

1990 - Ustawa o przejęciu przez skarb państwa majątku byłej PZPR. 

1995 - Premiera serialu „Ekstradycja” w reżyserii Wojciecha Wójcika. 

2000 - Sejm uchwalił ustawę o repatriacji, dotyczącą Polaków na Wschodzie. 

2001 - Premiera filmu „Wiedźmin” w reżyserii Marka Brodzkiego. 

2007 - W Warszawie rozpoczęły się uroczystości ku czci ofiar zbrodni katyńskiej, w czasie których odczytano nazwiska ok. 14 tys. polskich jeńców zamordowanych w 1940 r. przez NKWD w Katyniu, Charkowie i Twerze, awansowanych pośmiertnie na wyższe stopnie wojskowe i służbowe. 

2008 - W Warszawie zmarł Stanisław Różewicz, reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta, kierownik artystyczny Zespołu Filmowego „Tor” (1967-1968; 1972-1980); autor m.in. filmów „Wolne Miasto” i „Westerplatte”. Brat Tadeusza. 

2008 - Zmarł Andrzej Braun, poeta, pisarz, reportażysta, żołnierz Armii Krajowej. 

2012 - Premiera filmu „Pokłosie” w reżyserii Władysława Pasikowskiego. 

2016 - Wystartował kanał telewizyjny „Nowa TV”. 

2020 – W Warszawie zmarł aktor i reżyser Józef Para, znany m.in. z ról w filmach „Vabank” Juliusza Machulskiego i „Trędowata” Jerzego Hoffmana. 

Źródło: PAP 

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.