Polska 8 października – co wydarzyło się tego dnia

1414 – Zawarto polsko-krzyżacki rozejm pod Brodnicą, który kończył tzw. wojnę głodową. 

1473 - W Krakowie zmarł arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski Jan Gruszczyński. 

1656 - Pod Prostkami hetman Wincenty Gosiewski rozbił wojska brandenbursko-szwedzkie, biorąc do niewoli księcia Bogusława Radziwiłła. 

1715 - Szlacheckie oddziały antysaskiej konfederacji rozbiły w bitwie pod Radgoszczą regiment królewskich kirasjerów. 

1766 - W Warszawie zmarł Franciszek Bieliński, marszałek wielki koronny; od 1742 r. kierował Komisją Brukową, zajmującą się porządkowaniem i rozbudową Warszawy. 

1812 - W Paryżu zmarł gen. Józef Łazowski, generał armii francuskiej, uczestnik wojen napoleońskich. 

1834 - W Lochrist we Francji urodził się Bronisław Szwarce, działacz niepodległościowy, inżynier; członek Komitetu Centralnego Narodowego (1862); aresztowany przez władze rosyjskie w 1862 r.; w więzieniach i na zesłaniu spędził 30 lat. 

1858 - Urodził się Tadeusz Błotnicki, rzeźbiarz, kostiumolog, wykładowca. 

1869 - Zmarła pisarka i felietonistka Zofia Węgierska. 

1891 - We Lwowie urodził się Jan Fryling, pisarz, dyplomata, przedstawiciel rządu RP na uchodźstwie w Chinach i Indiach, współpracownik Radia Wolna Europa i londyńskich „Wiadomości”. 

1901 - Sopot uzyskał prawa miejskie. 

1909 - W Nieświeżu urodził się Piotr Jaroszewicz, działacz komunistyczny; oficer polityczny PSZ w ZSRS, gen. LWP, członek Biura Politycznego KC PZPR, premier PRL w latach 1970-80. 

1910 - We Lwowie zmarła Maria Konopnicka, poetka, autorka nowel, publicystka i krytyk literacki; angażowała się w konspiracyjne i jawne akcje społeczne, współorganizowała międzynarodowy protest przeciwko pruskim represjom i prześladowaniu dzieci polskich we Wrześni; propagowała walkę o prawa kobiet, organizowała pomoc dla więźniów politycznych. 

1919 - W Montreux w Szwajcarii zmarł Leandro Marconi, architekt, autor projektu Wielkiej Synagogi na Tłomackiem w Warszawie. 

1922 - W Oryninie koło Kamieńca Podolskiego urodziła się Stefania Woytowicz, sopranistka. 

1923 - W Buczaczu urodził się Jan Adamski, aktor teatralny i filmowy, związany w teatrami krakowskimi: Rapsodyczny, Starym i Słowackiego. 

1926 - W Poznaniu urodził się Krzysztof Skubiszewski, dyplomata, znawca prawa międzynarodowego; w latach 1989-93 minister spraw zagranicznych. 

1929 - W Krakowie zmarł Jacek Malczewski, malarz, rysownik, jego obrazy zainicjowały w młodopolskim malarstwie nurt symbolizmu. 

1931 - W Warszawie urodziła się Maria Broniewska, aktorka teatralna i filmowa, odtwórczyni m.in. roli Jadzi Białkówny w filmie Aleksandra Forda „Ulica graniczna”. 

1933 - W Chrzanowie urodziła się Halina Winiarska, aktorka. 

1935 - W Lublińcu urodził się Sławomir Kryska, pisarz, scenarzysta, redaktor miesięcznika „Poezja”. 

1937 - Premiera filmu „Skłamałam” w reżyserii Mieczysława Krawicza z Jadwigą Smosarską i Eugeniuszem Bodo w rolach głównych. 

1939 – Okręt podwodny ORP „Orzeł”, jako ostatnia jednostka polskiej floty, opuścił Bałtyk, rozpoczynając rejs do Wielkiej Brytanii. 

1939 - W Berlinie Adolf Hitler podpisał dekret o włączeniu do III. Rzeszy polskich ziem zachodnich i północnych. 

1939 - Niemieckie władze okupacyjne utworzyły w Piotrkowie Trybunalskim pierwsze na zajętych ziemiach polskich getto. 

1939 - W USA amerykański korespondent wojenny Julien Bryan opublikował w prasie fotografie z oblężonej Warszawy. 

1940 - W Cuddington Way w Ewell w hrabstwie Surrey zginął Josef František, jeden z najlepszych lotników alianckich w czasie II. wojny światowej, pilot Dywizjonu 303. 

1941 - Niemcy rozpoczęli masakrę 16. tys. Żydów z Witebska na Białorusi. 

1942 - Brytyjczycy przekazali polskiej Marynarce Wojennej w użytkowanie nowo wybudowany niszczyciel HMS „Myrmidon”. Okrętowi nadano nazwę „Orkan”. Polską banderę podniesiono na nim 18. listopada 1942 roku. Wszedł do służby w styczniu 1943 roku. Osłaniał konwoje do Murmańska, przez Atlantyk, do Algieru, pełnił służbę patrolową w Zatoce Biskajskiej, współpracując z samolotami w zwalczaniu U-bootów. W lipcu 1943 roku ORP „Orkan” przewiózł do Wielkiej Brytanii trumnę z ciałem gen. Władysława Sikorskiego, który zginął w katastrofie lotniczej w Gibraltarze. 

1943 - Członkowie złożonego z Żydów „Sonderkommando 1005”, sformowanego w celu zatarcia śladów zbrodni niemieckich, wydobyli zwłoki zamordowanych 2 lata wcześniej profesorów lwowskich i zawieźli je na stos, gdzie następnego dnia zostały spalone. 

1943 - Na północnym Atlantyku zatonął trafiony niemiecką torpedą akustyczną niszczyciel ORP „Orkan”; zginęło 178. polskich marynarzy (i około 20. brytyjskich), wśród nich dowódca okrętu kmdr. por. Stanisław Hryniewiecki. Była to największa jednorazowa strata polskiej Marynarki Wojennej. 

1943 - W Warszawie w kawiarni „Za kotarą” w akcji oddziału Armii Krajowej 993/W zginęli konfidenci gestapo Józef Staszauer i Jerzy Konarzewski oraz kilku volksdeutschów i Niemców powiązanych z konfidentami. Dokładna liczba ofiar jest nieznana; zginęły również przypadkowe osoby, wśród nich Maria Malanowicz-Niedzielska - aktorka pracująca tam jako kelnerka. 

1943 - W Krakowie urodził się Bronisław Cieślak, dziennikarz, aktor, odtwórca roli oficera MO Sławomira Borewicza w serialu telewizyjnym „07 zgłoś się”; w latach 1997-2005 poseł na Sejm z ramienia SLD. 

1944 - Ulicami Nowego Jorku przeszło 45 tys. Polaków z polskimi sztandarami, okrytymi krepą w związku z upadkiem Powstania Warszawskiego. Polską manifestację obserwowało na trasie ok. 250 tys. Amerykanów. 

1945 - W Krakowie urodziła się Ewa Lipska, poetka. 

1946 - Na podstawie wyroku Brytyjskiego Trybunału Wojskowego powieszony został Max Pauly, nazistowski zbrodniarz, komendant KL Stutthof (1939-42) i KL Neungamme (1942-45). 

1948 - Sowiecki pułkownik Antoni Skulbaszewski objął w Polsce stanowisko naczelnego prokuratora wojskowego. 

1950 - Uruchomiono wąskotorową Nasielską Kolej Dojazdową. 

1957 – W Ciechanowie urodził się Zbigniew Siemiątkowski – polski politolog, polityk, poseł na Sejm I, II, III i IV kadencji, były minister spraw wewnętrznych i koordynator służb specjalnych w rządzie SLD. 

1965 - W Kartuzach urodził się Andrzej Wroński, zapaśnik, mistrz olimpijski z Seulu (1988) i Atlanty (1996); wielokrotny medalista mistrzostw świata i Europy. 

1966 - W meczu przeciwko „Górnikowi” Zabrze w ekstraklasie zadebiutował Kazimierz Deyna; był to jego jedyny ligowy mecz w barwach Łódzkiego Klubu Sportowego. 

1967 - Premier Indii Indira Gandhi rozpoczęła wizytę w Polsce. 

1974 - W Warszawie zmarł Marian Falski, pedagog, działacz oświatowy, autor najpopularniejszego polskiego elementarza. 

1974 – I. sekretarz KC PZPR Edward Gierek rozpoczął oficjalną wizytę w USA (8-13 października). 

1979 - W Muzeum Narodowym w Krakowie otwarto wystawę „Polaków portret własny”. 

1979 - Oddano do użytku „gierkówkę” – drogę szybkiego ruchu łączącą Warszawę z Katowicami. 

1982 - Stan wojenny: Sejm przyjął ustawę o związkach zawodowych i organizacjach rolników, której istotą była likwidacja wszystkich central związkowych działających przed 13. grudnia 1981 r., w tym NSZZ „Solidarność”. 

1982 - Stan wojenny: Zakończył się proces przywódców Konfederacji Polski Niepodległej (KPN); Leszek Moczulski skazany został na siedem lat więzienia, pozostali członkowie kierownictwa KPN na kary od dwóch do pięciu lat więzienia. 

1984 - Premiera filmu Kazimierza Kutza „Na straży swej stać będę”. 

1989 - W Krakowie zmarł prof. Emanuel Rostworowski, historyk. 

1991 - W Warszawie zmarł Edward Skórzewski, reżyser filmowy, współautor m.in. „Gangsterów i filantropów”, „Prawo i pięść”. 

1992 - W Niemczech zmarł Willy Brandt, były kanclerz RFN, uważany za symbol niemieckiej polityki odprężenia i pojednania z Polską i innymi krajami Europy Środkowo-Wschodniej; w pamięci Polaków Brandt jest tym niemieckim politykiem, który uklęknął przed pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie. 

1997 - W Warszawie zmarł Henryk Bista, aktor; przez 30 lat związany z Teatrem Wybrzeże w Gdańsku, od 1992 r. występował w Teatrze Współczesnym w Warszawie; znany m.in. z roli Senatora w „Lawie. Opowieści o Dziadach Adama Mickiewicza” Tadeusza Konwickiego. 

1999 - Premiera komedii filmowej „O dwóch takich, co nic nie ukradli” w reżyserii Łukasza Wylężałka. 

2000 - W wyborach prezydenckich zwyciężył Aleksander Kwaśniewski, uzyskując w pierwszej turze 53,9 proc. głosów. Frekwencja: 61,12 proc. 

2004 - Premiera filmu „Pręgi” w reżyserii Magdaleny Piekorz. 

2005 - W Krakowie zmarł Andrzej Jakóbiec, trębacz jazzowy, animator ruchu muzycznego. 

2007 - W Warszawie zmarł ksiądz Zdzisław Peszkowski, kapelan Rodzin Katyńskich i Pomordowanych na Wschodzie, jeden z ocalałych więźniów obozu jenieckiego NKWD dla polskich oficerów w Kozielsku. 

2009 - Amerykański Kongres nadał pośmiertnie gen. Kazimierzowi Pułaskiemu, jako siódmej osobie w historii, tytuł Honorowego Obywatela Stanów Zjednoczonych. 

2010 - Rozpoczęto budowę Portu lotniczego Modlin. 

2017 – Na Stadionie Narodowym w Warszawie Polska pokonała Czarnogórę 4:2 i zapewniła sobie awans do Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej w Rosji. 

2018 – W Warszawie zmarł Piotr Pawłowski, twórca i prezes Fundacji Integracja i Stowarzyszenia Przyjaciół Integracji, działacz społeczny, który pracował na rzecz likwidacji barier architektonicznych, cyfrowych, społecznych i prawnych dotyczących osób z niepełnosprawnościami. 

źródło: PAP