Polska 10 listopada – co wydarzyło się tego dnia

Dzisiaj imieniny obchodzą: Lena, Leon oraz Andrzej, Anian, Demetriusz, Florencja, Just, Leona, Ludomir, Monitor, Nimfa, Probus, Stefan, Tryfena, Uniebog i Nela. 

Nietypowe święta: Międzynarodowy Dzień Łamańców Językowych, Dzień Młodzieży, Dzień Jeża, Światowy Dzień Nauki dla Pokoju i Rozwoju. 

1003 – W nocy z 10. na 11. listopada w klasztorze benedyktyńskim w Międzyrzeczu zamordowano Pięciu Braci Męczenników – Benedykta, Jana, Izaaka, Krystyna i Mateusza. Rok później pięciu benedyktynów zostało kanonizowanych przez Jana XVIII. 

1430 – Wadowice otrzymały prawa miejskie. 

1444 - W bitwie z armią turecką pod Warną zginął Władysław III., król Polski i Węgier; w chwili śmierci monarcha miał 20 lat. 

1673 - We Lwowie zmarł król Michał Korybut Wiśniowiecki, panujący od 1669 r. 

1702 - Francuski poseł w Warszawie Charles de Caradas został aresztowany po tym jak przejęto jego listy do szwedzkiego ministra Carla Pipera i szwedzkiego stronnika Benedykta Sapiehy z zachętą do uderzenia na Saksonię. 

1765 - Urodził się Stanisław Węgrzecki, prawnik, uczestnik powstania kościuszkowskiego, komendant Gwardii Narodowej (1812-1815); prezydent Warszawy w latach 1807-1815 i 1830-1831. 

1814 - W Wilnie zmarł Euzebiusz Słowacki, historyk literatury, dramatopisarz, profesor Uniwersytetu Wileńskiego. 

1849 - W Paryżu ukazało się ostatnie wydanie „Trybuny Ludów”, redagowanej i wydawanej przez Adama Mickiewicza. 

1864 – Gen. Jarosław Dąbrowski został skazany na 15 lat zesłania na Syberię. 

1865 - W Przedczu koło Kłodawy urodził się Władysław Umiński, pisarz, autor książek fantastycznonaukowych i podróżniczych, m.in. powieści „Na drugą planetę”. 

1884 - W Warszawie urodziła się Zofia Nałkowska, pisarka, publicystka; autorka powieści „Granica”. Z jej doświadczeń w pracach Komisji Badań Zbrodni Hitlerowskich w Polsce powstały „Medaliony” - dokumentacja zbrodni hitlerowskich. Przez pół wieku prowadziła „Dzienniki”. 

1898 - Urodził się Tadeusz Kudliński, prozaik, teatrolog, współpracownik „Tygodnika Powszechnego”. 

1905 - Car Mikołaj II. wprowadził w Królestwie Polskim stan wojenny. 

1909 - W Symbirsku nad Wołgą urodził się Paweł Jasienica, właściwie Leon Lech Beynar, pisarz, publicysta, żołnierz Armii Krajowej; autor m.in. znanych esejów historycznych „Polska Piastów”, „Polska Jagiellonów” oraz „Rzeczpospolita Obojga Narodów”. 

1912 - W Wiedniu utworzona została Komisja Tymczasowa Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, stanowiąca porozumienie ugrupowań z Królestwa i Galicji. 

1912 - W Berlinie urodził się Antoni Pospieszalski, eseista, filozof, działacz emigracyjny; żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, cichociemny; wieloletni redaktor polskiej sekcji BBC. 

1918 - Powrót do Warszawy Józefa Piłsudskiego z więzienia w Magdeburgu; początek rozbrajania żołnierzy niemieckich na ulicach Warszawy. 

1926 – PPS ogłosiła przejście do opozycji wobec rządów sanacji. 

1927 - W Warszawie urodził się Edmund Fetting, aktor, piosenkarz, muzyk jazzowy; wystąpił m.in. w filmach „Lokis. Rękopis profesora Wittembacha”, „Śmierć prezydenta”, a także w serialu „Czarne chmury”. 

1927 - Premiera filmu „Ziemia obiecana” w reżyserii Aleksandra Hertza i Zbigniewa Gniazdowskiego. 

1930 - Urodził się Jerzy Rosołowski, dziennikarz, lektor i spiker radiowy oraz telewizyjny, od 1954 r. nieprzerwanie związany z Polskim Radiem, głosu użyczał również Polskiej Kronice Filmowej. 

1933 - W Warszawie zmarł Władysław Pytlasiński, zapaśnik, mistrz świata z 1900 r.; działacz sportowy, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Atletycznego; trener, którego wychowankiem był Stanisław „Zbyszko” Cyganiewicz, trzykrotny mistrz świata. 

1934 – W Krakowie otwarto dzisiejszy Szpital Miejski Specjalistyczny im. Gabriela Narutowicza. 

1939 - Na cmentarzu żydowskim w Koninie Niemcy rozstrzelali co najmniej 56. mieszkańców miasta i okolicznych miejscowości. 

1939 - Samobójstwo popełnił Samuel Adalberg, historyk, folklorysta i wydawca tekstów staropolskich żydowskiego pochodzenia. 

1939 - Niemcy spalili większość łódzkich synagog, wśród nich Wielką Synagogę przy obecnej al. Tadeusza Kościuszki. 

1941 - Gubernator dystryktu warszawskiego Ludwig Fischer podpisał rozporządzenie o karze śmierci za samowolne opuszczenie getta oraz udzielanie pomocy Żydom. 

1942 – W Khánaqín w Iraku rozpoczęto formowanie 8. Pułku Artylerii Przeciwlotniczej Ciężkiej, wchodzącego w skład Armii Polskiej na Wschodzie. 

1945 - Powołano Centralny Urząd Planowania. W 1949 r. przekształcony w Państwową Komisję Planowania Gospodarczego, w 1956 r. utworzono Komisję Planowania przy Radzie Ministrów. 

1947 - W Mrągowie urodził się Krzysztof Wyszkowski, działacz opozycji antykomunistycznej, współpracownik KSS KOR, współzałożyciel i działacz WZZ Wybrzeża (1978); uczestnik strajku w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r.; w latach 1991-1992 doradca premierów Jana Krzysztofa Bieleckiego i Jana Olszewskiego. Od 2016 r. członek Kolegium IPN. 

1947 - Rozpoczęła działalność Filharmonia Poznańska, powołana z inicjatywy kompozytora i dyrygenta Tadeusza Szeligowskiego. 

1950 - W Łodzi władze komunistyczne aresztowały gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila”, organizatora i szefa Kedywu Komendy Głównej AK, jednego z najbardziej zasłużonych żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego. 

1952 - W Gdańsku urodził się Bogdan Lis, działacz związkowy, członek PZPR (1975-1981); od 1978 r. współpracownik WZZ Wybrzeża; w sierpniu 1980 r. wiceprzewodniczący MKS w Stoczni Gdańskiej; jeden z sygnatariuszy Porozumienia Gdańskiego; wiceprzewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego NSZZ „S” w Gdańsku; członek Krajowej Komisji Porozumiewawczej, następnie Komisji Krajowej; w stanie wojennym współorganizator TKK NSZZ „S”; aresztowany w 1984 r. i skazany na 2,5 roku więzienia; uczestnik Okrągłego Stołu; senator OKP (1989-1991); poseł z listy Lewica i Demokraci (2007-2011). 

1958 - W Londynie zmarła mjr Wanda Gertz, „Lena”, harcerka, w latach 1915-1916 w Legionach Polskich, członek POW; uczestniczka wojny polsko-bolszewickiej; w okresie międzywojennym współorganizatorka Przysposobienia Wojskowego Kobiet, pracowniczka Głównego Inspektoratu Sił Zbrojnych; w czasie II. wojny światowej organizatorka i komendantka oddziału „Dysk” (Dywersja i Sabotaż Kobiet) przy Komendzie Głównej AK. 

1959 - W Krakowie urodził się Andrzej Iwan, piłkarz, zawodnik m.in. Wisły Kraków (1976-1985), dla której strzelił 69 bramek; reprezentant Polski - 29 występów, 11 bramek; uczestnik mistrzostw świata w Hiszpanii (1982), w czasie których polska drużyna zajęła trzecie miejsce. 

1959 - Sąd Najwyższy w Warszawie zatwierdził wyrok skazujący niemieckiego nazistowskiego zbrodniarza Ericha Kocha na karę śmierci. 

1960 - Inauguracja Katedry Literatury Polskiej na Sorbonie. 

1969 - W Warszawie zmarł Tadeusz Peiper, poeta, prozaik, dramatopisarz i krytyk literacki. 

1979 - Sąd Wojewódzki w Tarnobrzegu z siedzibą w Sandomierzu skazał na karę śmierci Jana Sojdę, Józefa Adasia, Jerzego Sochę i Stanisława Kulpińskiego, oskarżonych o zamordowanie 25. grudnia 1976 roku 18-letniej, ciężarnej Krystyny Łukoszek, jej męża Stanisława i 12-letniego brata Mieczysława Kality, wracających do domu po pasterce w Połańcu. 

1980 - Sąd Najwyższy w Warszawie zarejestrował NSZZ „Solidarność”, uchylając poprawki wprowadzone przez Sąd Wojewódzki. 

1982 - Stan wojenny: W drugą rocznicę rejestracji „Solidarności” działająca w podziemiu Tymczasowa Komisja Koordynacyjna wezwała do ośmiogodzinnego strajku; wezwanie nie spotkało się z przychylnym przyjęciem. 

1983 - Zmarł Jalu Kurek, poeta, prozaik, tłumacz literatury włoskiej. 

1993 - Sejm udzielił wotum zaufania rządowi Waldemara Pawlaka. 

1994 - Zmarła Ija Lazari-Pawłowska, filozofka, etyczka, profesorka Uniwersytetu Łódzkiego. Opowiadała się za traktowaniem norm moralnych jako obowiązujących niezależnie od sytuacji, autorka prac z matematyki i etyki współczesnej - „Etyka Gandhiego”. Kilka rozpraw poświęciła wybitnym etykom polskim - Marii Ossowskiej, Tadeuszowi Kotarbińskiemu i Leonowi Petrażyckiemu. 

2000 – Sformowano Reprezentacyjny Szwadron Kawalerii Wojska Polskiego. 

2003 - Prezydent Aleksander Kwaśniewski wręczył Irenie Sendler Order Orła Białego. 

2004 - W Warszawie zmarła Erna Rosenstein, malarka, poetka, współzałożycielka tzw. Grupy Krakowskiej. 

2005 - Sejm udzielił wotum zaufania rządowi Kazimierza Marcinkiewicza. 

2005 – Rosja wprowadziła embargo na import polskich produktów mięsnych. 

2006 - W Warszawie u zbiegu Alej Ujazdowskich i alei Szucha odsłonięto pomnik Romana Dmowskiego. 

2008 - W Krakowie odsłonięto pomnik Józefa Piłsudskiego. 

2016 - Po wieloletniej chorobie zmarł aktor Jerzy Cnota. Zadebiutował w 1969 r w filmie „Sól ziemi czarnej”. Największą sławę przyniosły mu rola Gąsiora w „Janosiku” oraz rola Augusta Mola w „Perle w koronie”. 

2018 – Na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie odsłonięto pomnik prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. 

2019 – W Myślenicach zmarł Jan Byrczek, kontrabasista, założyciel i pierwszy redaktor naczelny „Jazz Forum”, w latach 60. prezes Polskiej Federacji Jazzowej, a następnie współtwórca i sekretarz generalny Europejskiej i Międzynarodowej Federacji Jazzowej. Był członkiem kilku zespołów – Tria Krzysztofa Komedy, Tria Andrzeja Trzaskowskiego, Kwartetu Andrzeja Kurylewicza, Sekstetu Jerzego Miliana. 

Źródło: PAP 

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.