Dlaczego mamy paszporty? Kto tak zarządził? Który najsilniejszy?
Paszporty, jakie znamy dzisiaj, istnieją zaledwie od około 100 lat. Ten dokument podróży, definiujący naszą przynależność państwową, obiecuje swobodę przemieszczania się tym, którzy otrzymali go z odpowiedniego kraju. Ale jaka jest historia powstania tego dokumentu sprzed około wieku?
Po tym, jak Brytyjczycy zagłosowali za wyjściem z Unii Europejskiej w 2016 roku, paszporty Wielkiej Brytanii przestały gwarantować ich posiadaczom prawo do swobodnego podróżowania po Europie. Brexit zmienił tożsamość obywateli brytyjskich, którzy przestali być Europejczykami. Wielu Brytyjczyków mieszkających w Niemczech zdecydowało się na ubieganie o obywatelstwo niemieckie, aby uzyskać niemiecki paszport i móc pozostać w UE bez wizy.
Jednak niegdyś każdy mógł podróżować z kraju do kraju bez paszportu. Paszporty, jakie znamy dzisiaj, istnieją zaledwie od około 100 lat, jak twierdzi Hermine Diebolt z Biblioteki i Archiwów Narodów Zjednoczonych w Genewie. To właśnie Genewa była siedzibą Ligi Narodów, poprzedniczki ONZ, która powstała w 1920 roku, by pomóc w utrzymaniu pokoju po okropnościach I wojny światowej.
Był to czas upadku starych imperiów kolonialnych i narodzin nowych państw. Ludzie przestali być poddanymi władców, a stali się obywatelami narodów. Wielu z nich przekraczało granice z kraju do kraju po przesiedleniach wojennych. Większość z nich miała jedynie lokalne dokumenty, niektórzy w ogóle ich nie mieli, aby udowodnić swoją tożsamość.
Już w czasie wojny kraje takie jak Niemcy, Francja, Wielka Brytania i Włochy zaczęły nalegać, aby osoby z krajów wrogich posiadały oficjalne dokumenty tożsamości, by móc wjechać na ich terytorium.
Celników nagle zalewała fala rozmaitych dokumentów podróży, o różnych rozmiarach i kształtach, co utrudniało sprawdzenie, czy paszport jest autentyczny, czy nie" - wyjaśniła Diebolt, mówiąc o wielkim ruchu ludności po zakończeniu wojny w 1918 roku. - Musieli więc znaleźć jakieś rozwiązanie.
W 1920 roku Liga Narodów zwołała w Paryżu "Konferencję w sprawie paszportów, formalności celnych i biletów bezpośrednich". Wtedy stało się oficjalne: wszystkie paszporty miały wyglądać w określony sposób i zawierać te same informacje. Niedługo potem pojawiły się protesty przeciwko paszportom. Wielu liderów wolało, żeby było jak wcześniej, kiedy ludzie mogli swobodnie się przemieszczać bez tych dokumentów. Paszporty były znienawidzone zarówno przez opinię publiczną, jak i prasę. Uważano, że podważają wolność i naruszają prywatność. Dokument wiązał się także ze sporą biurokracją. Jednak powrót do przeszłości nie był możliwy. Członkowie Ligi Narodów nie byli w stanie uzgodnić świata bez kontroli celnych i bez paszportów.
Według rankingu najsilniejszych paszportów w 2023 roku, pierwsze miejsce zajęły Zjednoczone Emiraty Arabskie, a ostatnie - Afganistan. Około 10 milionów ludzi pozostaje bez obywatelstwa, co oznacza, że nie mają prawa do żadnego paszportu, często z powodu dyskryminacji wobec określonych grup etnicznych.
Źródło: Republika
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.
Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X
