Szwedzki sen o dekarbonizacji prysł: Northvolt bankrutem, Stegra w kryzysie
Osiemdziesiąt kilometrów od koła podbiegunowego, w lodowatych miasteczkach północnej Szwecji, symbol „nowej zielonej rewolucji przemysłowej” kruszy się – bankructwo Northvolt i kryzys Stegry narażają na ryzyko miliardy koron z funduszy emerytalnych i publicznych, wystawiając na próbę unijny model dekarbonizacji.
Północ Szwecji, przez lata przedstawiana przez klasę polityczną jako laboratorium „nowej, czystej rewolucji przemysłowej”, staje się areną poważnego kryzysu. Rząd przeznaczył miliardy dolarów z oszczędności emerytalnych na finansowanie startupów zielonej energii, w tym pierwszej od półwiecza huty stali na kontynencie. Ówczesny premier Stefan Löfven porównywał ten projekt do przełomu sprzed 250 lat.
Northvolt, fabryka baterii elektrycznych i symbol inicjatywy, ogłosiła bankructwo w listopadzie 2024 roku. Stegra, producent „zielonej stali”, zmaga się z kryzysem finansowym na kwotę 975 milionów euro; jej współzałożyciel, miliarder Harald Mix, zrezygnował z funkcji prezesa zarządu.
Inwestycje publiczne poniosły znaczące straty. Fundusz Andra AP Fonden (AP2) ulokował 1,46 miliarda koron szwedzkich w Northvolt, 580 milionów koron w Stegra oraz 193 miliony koron w Just Climate – funduszu klimatycznym promowanym przez byłego wiceprezydenta USA Ala Gore'a. AMF Pension, jeden z największych pracowniczych funduszy emerytalnych, szacuje ryzyko na prawie 1,9 miliarda koron.
Sytuacja wywołała oburzenie. Oscar Sjöstedt, rzecznik ekonomiczny Szwedzkich Demokratów, nazwał to „grą pieniędzmi emerytów” zaaranżowaną przez poprzedni lewicowy rząd w celu promocji zielonej polityki. Ekonomista Magnus Henrekson z Instytutu Badań nad Ekonomią Przemysłową wskazuje, że zyski trafiały do przedsiębiorstw, a straty uspołeczniono; ostrzega, że wartość emerytur nie jest odporna na inflację.
Rikard Eriksson, profesor geografii ekonomicznej na Uniwersytecie w Umeå, podkreśla, że państwo poprzez Narodowy Urząd Długu zagwarantowało ogromne kwoty, które w razie upadku firm obciążą podatników. Kryzys w Szwecji przypada na trudny moment dla Europy. Unijny Zielony Ład opiera się na dotacjach, rygorystycznych celach klimatycznych i ryzykownej strategii przemysłowej, osłabionej przez pandemię, inflację i wojnę na Ukrainie. Szwecja, pionier w wykorzystywaniu funduszy emerytalnych do projektów narodowych, wysyła ostrzeżenie: stawianie oszczędności milionów pracowników na zmienność zielonego biznesu grozi katastrofą.
Źródło: Republika
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.
Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube
Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB
Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X
