Kolejna zmiana w kierownictwie PKP Cargo – spółka i nominaci koalicji 13 grudnia w ogniu kontrowersji

Błyskawiczna dymisja w cieniu kryzysu

Decyzja o odwołaniu prezes PKP Cargo zapadła tuż przed świętami, bez podania powodu. To kolejna roszada kadrowa w spółkach Skarbu Państwa, odkąd rządzi koalicja 13 grudnia. Według opozycji przez ostatni rok spółki państwowe zamiast realizować strategiczne projekty skupiały się na zmianach kadrowych. Teraz odwołano prezes PKP Cargo zaledwie 11 miesięcy po objęciu funkcji – Agnieszka Wasilewska-Semail wygrała konkurs na prezesa 20 grudnia 2024 r. i kierowała spółką od stycznia 2025 r. Tak szybkie zmiany na szczycie rodzą obawy o decyzyjny paraliż. Politolodzy wskazują, że polityczne walki przenoszone do zarządów firm skutkują paraliżem decyzyjnym i zagrażają kondycji przedsiębiorstw.

Monika Starecka – dotychczas członkini rady nadzorczej – została delegowana do zarządu jako p.o. prezesa, jednak tylko na trzy miesiące. To sygnał, że wkrótce czeka nas kolejny konkurs i kolejna zmiana sternika PKP Cargo. Karuzela stanowisk nie sprzyja wyprowadzeniu spółki z tarapatów, a te są ogromne. PKP Cargo od wielu miesięcy balansuje na krawędzi, walcząc o przetrwanie pod ciężarem długów i spadających udziałów rynkowych. Dymisja prezes nastąpiła w cieniu dramatycznych wydarzeń w spółce – restrukturyzacji, masowych zwolnień i finansowej agonii – co rodzi spekulacje, że zarząd padł ofiarą politycznej ucieczki od odpowiedzialności. Formalnie jednak powody odwołania pozostają nieznane.

W PKP Cargo dzieje się źle. Kurs giełdowy spółki od początku roku spadł o 18%. Niedawno PKP Cargo wstrząsnął skandal związany z manipulacją kursem akcji spółki przez byłego jej prezesa, a potem wiceprzewodniczącego rady nadzorczej Marcina Wojewódki. Sprawę bada KNF. Teraz tuż przed świętami odwołano jej prezeskę, bez podania oficjalnych przyczyn. To co można odnotować po niecałym roku jej rządów to zwolnienie kolejnego tysiąca pracowników PKP Cargo. Spółka traci rynek, traci zdolności operacyjne, zwolnienia sięgają już 6 000 jej pracowników. Zyskują jej konkurenci, także zagraniczni z Niemiec i Ukrainy. Obawiam się, że przy dalszych takich posunięciach spółka ogłosi stan upadłości i zostanie zlikwidowana – komentuje Tomasz Gontarz, były wiceprezes PKP Intercity, ekspert ds. infrastruktury i transportu w Obserwatorium Rozwoju Gospodarki i Demokracji.

Kolejowy gigant na krawędzi – straty, zwolnienia i restrukturyzacja

PKP Cargo, niegdyś drugi największy towarowy przewoźnik kolejowy w Unii Europejskiej, znalazł się w krytycznej sytuacji finansowej. Przez ostatnie lata spółka utraciła ponad 40% rynku – wolumen przewozów spadł do zaledwie 62 mln ton w 2024 r. Udział rynkowy Cargo stopniał z dominujących ok. 48% do ok. 26%. Ta zapaść przewozów oznacza, że państwowa firma oddała niemal połowę rynku prywatnej konkurencji. Na domiar złego narosły ogromne zobowiązania – do połowy 2024 r. dług PKP Cargo przekroczył 3 mld zł zaległych płatności, a łączne zadłużenie sięga nawet 5 mld zł. W lipcu 2024 r. sytuacja była tak dramatyczna, że sąd musiał otworzyć formalne postępowanie sanacyjne, chroniące spółkę przed upadłością. Restrukturyzacja pod nadzorem sądu to ostatni ratunek – ma ustabilizować finansowo firmę, ale okupiona została drastycznymi cięciami.

Najbardziej bolesny wymiar kryzysu to masowe zwolnienia. W ramach pierwszej fali redukcji zatrudnienia, latem 2024 r. z PKP Cargo odeszło 3665 pracowników – około 30% całej załogi. Jeszcze nigdy w historii polskiej kolei nie zlikwidowano tylu etatów naraz. Po tej bezprecedensowej redukcji spółka zatrudnia obecnie ok. 10 tys. osób, ale to nie koniec cięć. Już w czerwcu 2025 r. zarząd zapowiedział kolejną rundę zwolnień grupowych: do 1041 pracowników w 2025 r. i do 1388 w 2026 r. Łącznie plan przewiduje likwidację maksymalnie ponad 6000 miejsc pracy. To liczby wstrząsające – razem z ubiegłoroczną falą daje to sumę 6094 etatów, które mogą zniknąć. Związki zawodowe alarmują, że tak drastyczne „odchudzanie” firmy grozi jej trwałym kalectwem. Solidarność kolejarska zarzuciła obecnemu kierownictwu PKP Cargo brak kompetencji oraz celowe osłabianie spółki pod przyszłą prywatyzację. W opinii związkowców masowe cięcia są jedyną metodą rozwiązywania problemów finansowych, jaką stosuje nowa władza – kosztem ludzi i bez realnego planu odbudowy pozycji rynkowej.

Warto dodać, że restrukturyzacja PKP Cargo odbywa się w atmosferze braku wsparcia ze strony rządu. Posłowie opozycji już w czerwcu 2025 r. pytali rząd o plan ratunkowy dla Cargo wobec fali zwolnień. Jednak odpowiedzi Ministerstwa Infrastruktury, kierowanego przez Dariusza Klimczaka z PSL, były ogólnikowe i sprowadzały się do rozkładania rąk. Rządzący zasłaniają się procedurami prawnymi i nie przedstawili konkretnego programu uzdrowienia spółki. Dla porównania – prywatni i zagraniczni konkurenci nie mają takich skrupułów i agresywnie przejmują rynek, korzystając ze słabości polskiego przewoźnika. Bierność władz wobec kryzysu PKP Cargo niepokoi, tym bardziej, że spółka jest strategiczna dla gospodarki i bezpieczeństwa (np. transporty wojskowe). Związkowcy ostrzegają, iż cięcia idą tak daleko, że wkrótce firma może nie być w stanie realizować kluczowych zadań, choćby przewozów dla obronności kraju. Wiele tysięcy rodzin kolejarskich już traci środki do życia, podczas gdy rząd nie spieszy z realną pomocą.

Kolejne kłopoty PKP Cargo po głośnej aferze giełdowej

Trudnej sytuacji PKP Cargo towarzyszą głośne afery kadrowe, które podważają zaufanie do obecnego nadzoru właścicielskiego, na co zwrócił uwagę Gontarz. Zaledwie kilkanaście dni przed dymisją prezes, spółką wstrząsnął skandal giełdowy z udziałem członka jej władz. 10 grudnia Marcin Wojewódka – wiceprzewodniczący rady nadzorczej i były p.o. prezesa PKP Cargo – przeprowadził bulwersującą transakcję na akcjach własnej firmy. W trakcie środowej sesji na GPW najpierw sprzedał cały posiadany pakiet 91 703 akcji po średniej cenie 12,56 zł wywołując panikę inwestorów. Kurs akcji PKP Cargo runął w dół, w szczycie tracąc blisko 18%, a na zamknięciu notowań spółka spadła o ponad 9% (do kursu 11,65 zł). Tuż po sesji okazało się, że Wojewódka odkupił tego samego dnia dokładnie tyle samo akcji, ale już taniej – po ok. 11,53 zł. Na tej podejrzanej operacji „sprzedaj drogo, kup tanio” zarobił niemal 94,5 tys. zł w jeden dzień.

Więcej o sytuacji w PKP Cargo: Wojewódka zdymisjonowany z rady nadzorczej PKP Cargo. Kontrowersyjne transakcje giełdowe menedżera pod lupą KNF

Manewr Wojewódki nosił znamiona insider tradingu – jako osoba pełniąca obowiązki zarządcze miał dostęp do informacji poufnych i zdaniem wielu wykorzystał swoją pozycję kosztem drobnych akcjonariuszy. Burza wybuchła natychmiast. Inwestorzy indywidualni poczuli się ograni, Stowarzyszenie Inwestorów zapowiedziało skierowanie sprawy do Komisji Nadzoru Finansowego, a poseł PiS Michał Moskal nazwał transakcję jawną manipulacją kursem. Jeszcze tego samego dnia KNF oficjalnie ogłosiła, że analizuje operacje Wojewódki pod kątem złamania unijnego rozporządzenia MAR o nadużyciach na rynku. Główny akcjonariusz PKP Cargo – państwowa spółka PKP S.A. – również zareagował błyskawicznie. Już następnego dnia, 11 grudnia, na wniosek Skarbu Państwa odwołano Marcina Wojewódkę z rady nadzorczej PKP Cargo. Jego dymisja nastąpiła bez podania oficjalnej przyczyny, ale nie ulega wątpliwości, że była konsekwencją skandalu giełdowego.

Afera z Wojewódką obnażyła słabość nadzoru w spółce i rzuciła cień na proces nominacji nowych władz. Przypomnijmy – to właśnie Marcin Wojewódka wraz z Moniką Starecką i innymi został w kwietniu 2024 r. w trybie nagłym oddelegowany do zarządu PKP Cargo, by ratować pogrążoną w kryzysie firmę.  Na domiar złego pojawiają się zarzuty hipokryzji rządzących w polityce kadrowej. Podczas gdy tysiące kolejarzy z Cargo tracą pracę i środki do życia, nowi menedżerowie państwowych spółek mogą liczyć na szczodre apanaże. Przykładowo, minister infrastruktury Dariusz Klimczak niedawno podwoił maksymalne premie dla zarządu innej kolejowej spółki – PKP PLK. Prezes PKP PLK dzięki decyzji ministra z PSL może otrzymać już nie 165 tys., a 330 tys. zł premii rocznie, oczywiście oprócz wysokiej pensji zasadniczej. Jednocześnie w PKP Cargo trwa zaciskanie pasa kosztem szeregowych pracowników i wyprzedaż majątku firmy. Takie działania podważają morale pracowników i zaufanie opinii publicznej do deklarowanej misji ratowania spółki.

Fatalna kondycja Spółek Skarbu Państwa pod rządami koalicji 13 grudnia

Sytuacja PKP Cargo stała się papierkiem lakmusowym skuteczności obecnej władzy wobec państwowych gigantów. Koalicja 13 grudnia zdaje się grzęznąć w bierności i sporach kompetencyjnych. Zamiast zdecydowanych działań ratunkowych widzimy przerzucanie odpowiedzialności i zasłanianie się procedurami.

Opozycja grzmi, że to rządzący obecnie odpowiadają za dalszą degrengoladę Cargo i alarmuje, że nowe władze świadomie osłabiają spółkę, być może w celu sprzedaży jej zagranicznemu kapitałowi za bezcen. Rzeczywiście, pojawiają się opinie, że obecna polityka to „prywatyzacja przez zaniedbanie” – państwo biernie przygląda się, jak firma wpada w spiralę problemów, co w efekcie ma uzasadnić oddanie jej w prywatne ręce. Rząd konsekwentnie temu zaprzecza, ale fakty budzą niepokój. Brak realnej pomocy publicznej dla PKP Cargo, kunktatorstwo wobec planu restrukturyzacji i koncentracja na „rozliczeniach” z poprzednikami sprawiają, że spółka nadal osuwa się ku przepaści.

Tymczasem czas działa na niekorzyść państwowego przewoźnika. Każdy kwartał opóźnień w dokapitalizowaniu czy restrukturyzacji pogłębia straty i powiększa przewagę konkurencji. Bez systemowego planu ratunkowego kolejne roszady personalne nie przyniosą poprawy. Przykład PKP Cargo pokazuje, że wielkie obietnice odpolitycznienia i profesjonalizacji kadr zderzyły się z twardą rzeczywistością. Karuzela stanowisk kręci się dalej, a pociąg towarowy polskiej kolei stoi na bocznym torze, czekając na prawdziwego gospodarza. Jeśli koalicja 13 grudnia nie zmieni kursu, PKP Cargo może stać się symbolem szerszego zjawiska – utraty kontroli nad strategicznym majątkiem państwa. W grze są nie tylko wyniki finansowe spółki, ale także bezpieczeństwo transportowe kraju i los tysięcy polskich rodzin. Czas najwyższy, by zamiast kolejnej wymiany prezesów, rząd podjął realne działania ratujące giganta przed wykolejeniem, zanim będzie za późno.

Źródła: PKP Cargo (Komunikat: Current Report 131/2025), Portal Telewizji Republika

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X