Zbieractwo to nie zawsze choroba. Może być objawem ADHD lub demencji

Co jakiś czas media opisują historie lokatorów skarżących się na sąsiadów gromadzących w mieszkaniach ogromne ilości przedmiotów. Zjawisko to potocznie nazywane jest zbieractwem, jednak – jak zwracają uwagę psychiatrzy – termin ten obejmuje bardzo różne sytuacje kliniczne. Prof. Sobów wyjaśnia, że zbieractwo może występować zarówno jako odrębna jednostka chorobowa, jak i jako sygnał innych zaburzeń psychicznych lub neurologicznych.

W obowiązujących klasyfikacjach diagnostycznych stosunkowo niedawno pojawiło się zaburzenie gromadzenia, lokowane w pobliżu zaburzeń kontroli impulsów. – W tym sensie można mówić o chorobie – zaznacza psychiatra. – Bardzo często jednak zbieractwo jest tylko sygnałem czegoś innego. Najczęściej towarzyszy zaburzeniom obsesyjno-kompulsywnym, ale pojawia się również w otępieniach, zwłaszcza czołowo-skroniowych, związanych z uszkodzeniem kory czołowej odpowiedzialnej za planowanie, organizację i ocenę sytuacji.

Jak dodaje ekspert, zbieractwo może być także objawem nierozpoznanego i nieleczonego ADHD, również u osób w podeszłym wieku. Psychiatra zwraca uwagę, że w takich przypadkach gromadzenie nie wynika z pasji ani planowego działania, lecz z trudności w kontroli impulsów i organizacji codziennych czynności.

Psychiatryczna definicja zaburzenia gromadzenia opiera się na kilku kryteriach. Kluczowe jest zbieranie przedmiotów, które nie mają realnej wartości użytkowej lub nie są używane, oraz wyraźna trudność w pozbywaniu się ich. – Pacjenci często mówią: „to się może przydać”, ale nie potrafią wskazać, kiedy i do czego – tłumaczy prof. Sobów.

Specjaliści podkreślają, że zbieractwa nie należy mylić z kolekcjonerstwem. Kolekcjoner wie, co zbiera, potrafi uporządkować swoje zbiory i określić ich wartość. W zbieractwie dominuje natomiast chaos, impulsywność i brak planu. Skala zjawiska pozostaje trudna do oszacowania, jednak jedno z amerykańskich badań sugerowało, że problem może dotyczyć nawet około dwóch procent populacji.

Paradoksalnie najwięcej wiedzą o tym pracownicy socjalni, bo to oni najczęściej stykają się z takimi przypadkami – zaznacza psychiatra. Osobnym zjawiskiem jest tzw. animal hoarding, czyli zbieractwo zwierząt, które bywa motywowane chęcią niesienia pomocy, ale często prowadzi do dramatycznych konsekwencji zarówno dla zwierząt, jak i dla otoczenia.

Zdaniem prof. Sobowa istotą problemu nie są same przedmioty, lecz emocje. Zbieranie obniża napięcie, daje chwilowe poczucie bezpieczeństwa i działa podobnie do natręctwa. Osoby dotknięte tym zaburzeniem rzadko same zgłaszają się po pomoc, ponieważ zwykle nie widzą problemu. Interwencja następuje najczęściej dopiero pod presją bliskich lub otoczenia.

Leczeniem z wyboru w klasycznym zaburzeniu gromadzenia jest psychoterapia poznawczo-behawioralna, natomiast farmakoterapia może być pomocna wtedy, gdy zbieractwo jest objawem innego zaburzenia. – Jeśli to możliwe, zawsze leczymy przyczynę – podkreśla prof. Sobów. 

W rozmowach z osobami dotkniętymi tym problemem eksperci zalecają unikanie oskarżeń, gwałtownych działań i przymusu, które zwykle tylko pogarszają sytuację. – Lepiej mówić o własnych emocjach i działać metodą małych kroków – podsumowuje psychiatra.

 

Źródło: Republika/PAP

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X