Polska 5 sierpnia – co wydarzyło się tego dnia

1432 – We Fromborku zmarł kanonik Jakub Seeburg. Pochodził najprawdopodobniej z diecezji warmińskiej. Zwykle mieszkał w Rzymie, gdzie w 1414 r. był pisarzem bulli przy papieskiej Penitencjarii. W grudniu 1424 r. uzyskał kanonię warmińską (wakującą po śmierci Henryka de Mundo), ale musiał prawdopodobnie prowadzić o nią proces, skoro wpisując się w 1428 r. na uniwersytet lipski nie wspominał o prebendzie we Fromborku. Po raz pierwszy z tytułem kanonika warmińskiego wystąpił w 1430 r. W tym czasie otrzymał prowizję na prałaturę dziekana warmińskiego, po ustąpieniu w maju 1430 r. Jana Leonisa. Zrezygnował wówczas z funkcji pisarza bulli oraz z parafii w Arnstorf i osiadł na Warmii. 

1461 - W Krakowie urodził się przyszły król Polski i wielki książę litewski Aleksander Jagiellończyk. 

1579 - W Capranicy koło Rzymu zmarł Stanisław Hozjusz, teolog katolicki, kardynał, działacz kontrreformacji; w 1564 r. sprowadził do Polski zakon jezuitów, zakładając w Braniewie pierwsze jezuickie kolegium. 

1598 - Król Polski Zygmunt III Waza wypłynął z Helu do Szwecji w celu stłumienia buntu księcia Karola Sudermańskiego. 

1772 – I. rozbiór Polski: Traktat rozbiorowy w Petersburgu podpisały Rosja, Prusy i Austria. 

1815 - W folwarku Czarci Kąt koło Wilna zmarł Hieronim Stroynowski, biskup wileński, prawnik, filozof prawa, ekonomista, członek Komisji Edukacji Narodowej; profesor Akademii Wileńskiej i jej rektor w latach 1799-1806. 

1816 - W Widzach Łowczyńskich zmarł gen. Tomasz Wawrzecki, po dostaniu się do rosyjskiej niewoli Tadeusza Kościuszki Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej w czasie powstania 1794 r.; członek Rady Najwyższej Tymczasowej Księstwa Warszawskiego; minister sprawiedliwości w Królestwie Polskim. 

1827 - W Krotoszynie urodził się Marian Langiewicz, generał, dyktator Powstania Styczniowego. 

1852 – Otwarto linię kolejową Bydgoszcz-Tczew-Gdańsk. 

1864 - Na stokach warszawskiej Cytadeli władze carskie dokonały egzekucji Romualda Traugutta - dyktatora Powstania Styczniowego oraz czterech jego współpracowników: Jana Toczyskiego, Rafała Krajewskiego, Romana Żulińskiego i Jana Jeziorańskiego. 

1884 - W Warszawie urodził się Ludwik Hirszfeld, lekarz mikrobiolog, immunolog i serolog. To on wprowadził oznaczenie grup krwi jako 0, A, B i AB, przyjęte na całym świecie w 1928 roku. Odkrył również przyczynę konfliktu serologicznego, co uratowało życie wielu noworodkom, za co w 1950 r. był nominowany do Nagrody Nobla. 

1900 - W Warszawie urodził się Leonard Buczkowski, reżyser „Zakazanych piosenek” - pierwszego powojennego polskiego filmu fabularnego, „Skarbu” oraz „Przygody na Mariensztacie”, która była pierwszym polskim kolorowym filmem fabularnym. 

1908 - W Ouarville we Francji zmarł Walery Antoni Wróblewski, jeden z dowódców Powstania Styczniowego, związany z „czerwonymi”; działacz Zjednoczenia Emigracji Polskiej; generał Komuny Paryskiej; członek władz I. Międzynarodówki; od 1895 r. w PPS. 

1915 - Wojska niemieckie zajęły opuszczoną przez Rosjan Warszawę. 

1920 - Papież Benedykt XV. skierował do biskupów świata przesłanie „O zmiłowanie Boga nad nieszczęsną Polską”. 

1921 - Naczelnik Państwa Józef Piłsudski odznaczył na stokach Cytadeli weteranów Powstania Styczniowego orderem krzyża Virtuti Militari. Niepodległej Polski doczekało 3 644 powstańców 1863 r. Awansowani zostali na stopnie oficerskie. Otrzymywali stałą pensję pozwalającą na dostatnie życie. 

1921 - W Krakowie urodził się Roman Bratny, prozaik, poeta, publicysta, scenarzysta filmowy, autor powieści „Kolumbowie. Rocznik 20”. 

1922 - W Krakowie rozpoczął się pierwszy zjazd legionistów. 

1923 – Założono Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy. 

1927 - W Kałuszynie urodził się Janusz Tazbir, historyk, znawca epoki nowożytnej, badacz dziejów kultury i historii ruchów religijnych; autor książek „Państwo bez stosów. Szkice z dziejów tolerancji w Polsce XVI i XVII w.”, „Historia Kościoła katolickiego w Polsce 1460-1795”, „Reformacja w Polsce. Szkice o ludziach i doktrynie”, „Polskie przedmurze chrześcijańskiej Europy. Mity a rzeczywistość historyczna”. 

1931 - We Lwowie urodził się Janusz Majewski, reżyser, scenarzysta, rektor Warszawskiej Szkoły Filmowej; autor filmów „Zaklęte rewiry”, „Lekcja martwego języka”, „C.K. Dezerterzy”, „Mała matura 1947” oraz serialu „Królowa Bona”. 

1940 - Premier RP gen. Władysław Sikorski oraz premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill podpisali polsko-brytyjską umowę wojskową. 

1941 – W Ołyce na Wołyniu oddział SD z Łucka i ukraińska policja rozstrzelały na cmentarzu 682 żydowskich mężczyzn. 

1942 - W Wadowicach urodziła się Barbara Sołtysik, aktorka. 

1942 - Premier gen. Władysław Sikorski mianował Delegatem Rządu na Kraj prof. Jana Piekałkiewicza ze Stronnictwa Ludowego. 

1942 – 5. lub 6. sierpnia Janusz Korczak i jego współpracowniczka Stefania Wilczyńska razem ze swoimi wychowankami z „Domu Sierot” doprowadzeni zostali przez Niemców na Umschlagplatz, skąd wywieziono ich do obozu zagłady w Treblince. 

1943 - Oddział AK przeprowadził udaną akcję „Pensjonat” uwolnienia z niemieckiego więzienia w Jaśle około 180 osób. 

1944 - Powstanie Warszawskie: Brygada SS Oskara Dirlewangera wymordowała na Woli około 20 tys. ludzi; w ciągu następnych dni liczba zamordowanych wzrosła do 40-60 tys.; dokładna liczba ofiar rzezi warszawskiej Woli pozostaje wciąż nieznana. 

1944 - Powstanie Warszawskie: Żołnierze Batalionu „Zośka” uwolnili około 350 Żydów więzionych w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Warschau na tzw. Gęsiówce. 

1944 - W Sulejówku zginął Jędrzej Moraczewski, inżynier, działacz socjalistyczny, poseł do austriackiej Rady Państwa (1907-1918); pierwszy premier niepodległej Polski (1918-1919), powołany na to stanowisko przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego; minister robót publicznych (1925-1929); poseł na Sejm (1919-1930). 

1944 – Zwycięska bitwa partyzancka o Skalbmierz na Kielecczyźnie, stoczona przez oddziały AK, BCh i AL z niemiecką ekspedycją karną w sile 900 ludzi. 

1945 – Przedstawiciele polskiej administracji oficjalnie przejęli od Armii Czerwonej obszar Fromborka. 

1945 - W nocy z 4. na 5. sierpnia zgrupowanie poakowskich oddziałów partyzanckich, związanych z Delegaturą Sił Zbrojnych, pod dowództwem kpt. Antoniego Hedy „Szarego”, zaatakowało więzienie UB w Kielcach uwalniając ponad 350 więźniów. 

1945 - Decyzja o likwidacji Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj. 

1947 - W Gołkowicach w pow. wodzisławskim urodził się Marian Dziędziel, aktor, związany z Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie; wystąpił m.in. w filmach "Sezon na leszcza”, „Wesele” (2004), „Dom zły”, „Kret”, „1920 Bitwa Warszawska”, „Supermarket”, a także w serialach „Blisko, coraz bliżej” i „Oficer”. 

1960 – Podczas Mistrzostw Polski Seniorów w Lekkoatletyce, rozgrywanych na Stadionie Leśnym w Olsztynie Józef Schmidt ustanowił wynikiem 17,03 m rekord świata w trójskoku. 

1977 - W Warszawie urodził się Łukasz Garlicki, aktor. 

1982 - W Warszawie zmarła Helena Gruszecka, aktorka. 

1985 - Seryjny morderca Paweł Tuchlin został skazany przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku na karę śmierci. 

1987 - W Warszawie zmarł Zygmunt Mycielski, kompozytor, krytyk muzyczny. 

1988 - We Wrocławiu zmarł Józef Pieracki, aktor. 

2010 - Sejm RP przyjął ustawę o ochronie informacji niejawnych. 

2011 - W Warszawie zmarł Andrzej Lepper; szef Samoobrony i były wicepremier rządu PiS-LPR-Samoobrona. 

2012 - W Warszawie zmarł Erwin Axer, reżyser teatralny, eseista, pedagog; wieloletni dyrektor stołecznego Teatru Współczesnego. 

2012 - W Sitkówce koło Kielc zmarł Ignacy Skowron, ostatni z żyjących żołnierzy Wojska Polskiego, którzy we wrześniu 1939 r. bronili Westerplatte. 

2016 - W Rio de Janeiro rozpoczęły się XXXI. Letnie Igrzyska Olimpijskie. Polscy sportowcy zdobyli w ich trakcie 11 medali, w tym 2 złote. [Anita Włodarczyk – rzut młot.; Magdalena Fularczyk-Kozłowska i Natalia Madaj – wiośl., dwójka podw.]