Polska 5 grudnia – co wydarzyło się tego dnia

Dzisiaj imieniny obchodzą: Kryspina, Saba oraz Anastazy, Bartłomiej, Dalmacjusz, Dalmacy, Feliks, Gerald, Geraldyna, Jan, Juliusz, Kryspin, Krystyna, Mikołaj, Pelin, Pelina, Pęcisława, Sabina. 

Nietypowe święta: Międzynarodowy Dzień Wolontariusza, Światowy Dzień Gleby, Dzień Ninja, Dzień Marynarza Śródlądowego. 

1389 - W Siennie na Mazowszu urodził się Zbigniew Oleśnicki, biskup krakowski, kardynał, doradca na dworach królewskich Władysława Jagiełły i Władysława Warneńczyka. 

1480 – Założono klasztor bernardynów w Bydgoszczy. 

1539 - W Sienie urodził się Faust Socyn, teolog, humanista; od 1579 r. na stałe w Polsce; przywódca ideowy braci polskich. 

1806 – Na polecenie Napoleona powstała w Warszawie Izba Najwyższa Wojenna i Administracji Publicznej, pierwszy tymczasowy organ władzy na terenach Polski wyzwolonej spod panowania Prus. 

1830 - Powstanie listopadowe: Gen. Józef Chłopicki ogłosił objęcie władzy dyktatorskiej. 

1836 - W Żołudku na Białorusi urodził się Walery Wróblewski, jeden z dowódców Powstania Styczniowego, związany z „czerwonymi”; działacz Zjednoczenia Emigracji Polskiej; generał Komuny Paryskiej; członek władz I. Międzynarodówki; od 1895 r. w PPS. 

1867 - W Zułowie na Wileńszczyźnie urodził się Józef Piłsudski, mąż stanu, współtwórca niepodległej Polski; członek PPS od 1893 r., jeden z przywódców PPS Frakcji Rewolucyjnej; współzałożyciel i komendant główny Związku Walki Czynnej; komendant główny Związku Strzeleckiego; dowódca I. Brygady Legionów Polskich (1914-16), inicjator utworzenia Polskiej Organizacji Wojskowej; członek Tymczasowej Rady Stanu (1917); po odzyskaniu niepodległości Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz (1918-22), marszałek Polski; w 1926 r. dokonał zamachu stanu, w wyniku którego przejął władzę w państwie; dwukrotny premier (1926-28 i 1930), Generalny Inspektor Sił Zbrojnych i minister spraw wojskowych w latach 1926-35; zmarł 12. maja 1935 r. w Belwederze. Serce Piłsudskiego zostało złożone w grobie jego matki na cmentarzu na Rossie w Wilnie. 

1872 - Urodził się Wincenty Styczyński, działacz narodowy i lekarz. Udzielał pomocy ofiarom wszystkich powstań śląskich. 

1899 - Urodził się Bolesław Woytowicz, pedagog, pianista i kompozytor. 

1905 - Urodził się Adam Kossowski, rzeźbiarz, członek ugrupowania Pryzmat. 

1906 - Siostra Feliksa Kozłowska, założycielka wspólnoty mariawitów, została ekskomunikowana przez papieża Piusa X. 

1911 - W Sosnowcu urodził się Władysław Szpilman, kompozytor, pianista; jego losy w okupowanej przez Niemców Warszawie stały się podstawą scenariusza do filmu „Pianista” w reżyserii Romana Polańskiego. 

1914 - W Warszawie urodził się Stanisław Dygat, pisarz, autor powieści „Jezioro Bodeńskie”, „Disneyland”, „Dworzec w Monachium”. 

1914 – I. wojna światowa: Ewakuacja wojsk rosyjskich z Łodzi; następnego dnia miasto zajęły wojska niemieckie. W „Operacji Łódzkiej”, w czasie kilkunastu dni walk, zginęło około 110 tys. żołnierzy rosyjskich i około 90 tys. żołnierzy niemieckich; wśród poległych byli nie tylko Rosjanie, Niemcy i Austriacy, ale także Polacy, Litwini, Czesi, Ukraińcy, Łotysze i Tatarzy. 

1916 - W Warszawie urodził się Hilary Koprowski, biolog, wirusolog, profesor Thomas Jefferson University, twórca pierwszej w świecie szczepionki przeciwko wirusowi polio, który powoduje chorobę Heinego-Medina. 

1918 - Polska Agencja Telegraficzna została podporządkowana Prezydium Rady Ministrów jako „urzędowa agencja prasowo-informacyjna” Rzeczypospolitej Polskiej.

1925 - W Warszawie zmarł Władysław Reymont, pisarz, autor powieści „Chłopi” i „Ziemia Obiecana”; laureat Nagrody Nobla w 1924 roku. 

1925 - W Warszawie urodziła się Anna Świderkówna, papirolog, znawczyni kultury antycznej, w tym pism Starego i Nowego Testamentu. 

1928 - W Warszawie urodziła się Barbara Krafftówna, aktorka, niezapomniana Felicja z filmu „Jak być kochaną” Wojciecha Jerzego Hasa, Honorata z serialu „Czterej pancerni i pies”, wykonawczyni wielu kabaretowych piosenek, w tym „Przeklnę cię” w Kabarecie Starszych Panów. 

1929 - W Warszawie urodził się Stanisław Bareja, reżyser filmowy, autor komedii „Miś”, „Co mi zrobisz jak mnie złapiesz”, „Poszukiwana, poszukiwany” oraz serialu „Alternatywy 4”. 

1930 - Walery Sławek po raz drugi został premierem RP. 

1944 - W Mińsku Mazowieckim zmarł Julian Grobelny, działacz PPS; w latach 1943-44 przewodniczący Rady Pomocy Żydom „Żegota”. 

1944 - Urodziła się reżyser Ewa Kruk, twórczyni filmów dokumentalnych i fabularnych. 

1946 - W Chrzanowie urodził się Mikołaj Grabowski, aktor, reżyser teatralny, pedagog, dyrektor teatrów, m.in. Starego Teatru w Krakowie (2002-2012). 

1946 - W Katowicach urodził się Tadeusz Sławek, filozof, poeta, tłumacz, eseista, znawca historii literatury angielskiej i amerykańskiej, związany z Uniwersytetem Śląskim. 

1947 - Urodziła się Irena Szewczyk, aktorka filmowa i teatralna. 

1948 - W dodatkowym meczu o mistrzostwo Polski w piłce nożnej „Cracovia” pokonała „Wisłę” Kraków 3:1. 

1953 - Płk Józef Światło, wicedyrektor X. Departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, po przejściu na teren Berlina Zachodniego zwrócił się do władz amerykańskich o azyl polityczny. 

1954 - Odbyły się wybory do Rad Narodowych. 

1956 - W Zabrzu urodził się Krystian Zimerman, pianista, zwycięzca IX. Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina (1976). 

1961 - Premiera filmu „Zaduszki” w reżyserii Tadeusza Konwickiego. 

1965 - Na ręce prymasa Stefana Wyszyńskiego nadszedł list biskupów niemieckich, będący odpowiedzią na orędzie biskupów polskich z 18. listopada 1965 roku. 

1967 - W telewizyjnej audycji „Po szóstej” zadebiutowała „Grupa Skifflowa No To Co”. 

1975 - Oddano do użytku Dworzec Centralny w Warszawie. 

1975 - 59 intelektualistów skierowało do władz PRL list zawierający protest przeciwko projektowanym zmianom w Konstytucji; jego sygnatariusze domagali się m.in. zagwarantowania w konstytucji wolności sumienia i praktyk religijnych, wolności pracy i niezależnych związków zawodowych, prawa do strajku, respektowania wolności słowa, nauki i zniesienia cenzury prewencyjnej. 

1980 - W Moskwie odbyła się narada przywódców państw Układu Warszawskiego na temat sytuacji panującej w Polsce; większość z obecnych oceniła ją jako kontrrewolucyjne zagrożenie. Decyzja o podjęciu interwencji militarnej jednak nie zapadła. 

1982 - Ukazał się pierwszy numer tygodnika „Wprost”. 

1986 - Premiera filmu animowanego „Bolek i Lolek na Dzikim Zachodzie” w reżyserii Stanisława Dulza. 

1988 - W Warszawie zmarł Teodor Parnicki, pisarz, autor powieści historycznych. 

1991 - Sejm przyjął dymisję rządu Jana Krzysztofa Bieleckiego. 

1992 - Nadawanie programu rozpoczęła stacja telewizyjna „Polsat”, pierwsza ogólnopolska telewizja prywatna. 

1999 - Uruchomiono platformę telewizyjną Cyfrowy Polsat. 

2001 - Wyższa Szkoła Morska w Gdyni została przekształcona w Akademię Morską. 

2005 - Przestały obowiązywać międzystrefowe numery kierunkowe. 

2011 - W Lewinie Kłodzkim zmarł Violetta Villas, właściwie Czesława Cieślak, piosenkarka, wykonawczyni przebojów „Do ciebie, mamo”, „Nie ma miłości bez zazdrości”, „Przyjdzie na to czas”, „Szczęście” i „Oczi cziornyje”. 

2015 - W Chimbote w Peru odbyła się beatyfikacja misjonarzy Alessandro Dordiego, Zbigniewa Strzałkowskiego i Michała Tomaszka, zamordowanych w 1991 roku przez członków maoistowskiej organizacji partyzanckiej Świetlisty Szlak. 

2017 – Zmarł Włodzimierz Strzemiński, członek „Solidarności Walczącej”, dyrektor Akademii Telewizyjnej. W latach 1979-1981 współpracownik i kolporter „Biuletynu Dolnośląskiego”, współtwórca i wydawca podziemnego pisma „Nasza Prawda” (1982-1983), w latach 80., podczas wielokrotnych wyjazdów zagranicznych utrzymywał w imieniu SW kontakty z emigracją polską i ukraińską, w l. 1983-84 współzałożyciel przedstawicielstwa SW w Szwajcarii, w skrytkach międzynarodowych pociągów systematycznie przekazywał do Niemiec diapozytywy i mikrofilmy wydawnictw SW. Jego informacje od przebywającego w RFN b. oficera kontrwywiadu SB Wiesława Jurkiewicza wykorzystywano w działalności kontrwywiadowczej SW. 

2020 – W Warszawie zmarł Wojciech Zabłocki, drużynowy srebrny (1956, 1960) i brązowy (1964) medalista olimpijski w szabli oraz czterokrotny drużynowy mistrz świata, architekt, wykładowca akademicki. 

Źródło: PAP 

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.