Polska 31 grudnia – co wydarzyło się tego dnia

Dzisiaj imieniny obchodzą: Melania, Sylwester, Sylwestra oraz Barbacjan, Donata, Katarzyna, Kolumba, Mariusz, Paulina, Saturnina, Sebastian, Tworzysław, Zotyk. 

Nietypowe święta: Dzień bez Bielizny. 

1435 - W Brześciu Kujawskim Polska zawarła pokój wieczysty z Zakonem Krzyżackim. 

1655 - W Tykocinie zmarł książę Janusz Radziwiłł, wojewoda wileński, hetman wielki litewski, przywódca dysydentów na Litwie; w 1655 r. wspólnie z księciem Bogusławem Radziwiłłem podpisał w Kiejdanach ze Szwedami układ, w którym uznawał Karola X. Gustawa za króla Polski i zgadzał się na detronizację Jana II. Kazimierza; jeden z bohaterów powieści „Potop” Henryka Sienkiewicza. 

1669 - Podczas polowania w okolicach Królewca zmarł książę Bogusław Radziwiłł; koniuszy wielki litewski; w 1655 r. wspólnie z księciem Januszem Radziwiłłem podpisał w Kiejdanach ze Szwedami układ, w którym uznawał Karola X. Gustawa za króla Polski i zgadzał się na detronizację Jana II. Kazimierza; w latach 1657-69 gubernator Prus Książęcych; protektor kalwinizmu; czarny charakter Sienkiewiczowskiego „Potopu”. 

1682 - Urodził Kasper Niesiecki, jezuita, genealog i heraldyk, autor „Herbarza polskiego”. 

1726 - Papież Benedykt XIII. kanonizował Stanisława Kostkę. 

1770 – Dowodzeni przez Kazimierza Pułaskiego konfederaci barscy rozpoczęli obronę Jasnej Góry przed wojskami rosyjskimi. 

1771 - W Gałęzowie na Lubelszczyźnie urodził się Kajetan Koźmian, poeta, krytyk literacki, publicysta. 

1856 - W Paryżu urodził się Wojciech Kossak, malarz, przedstawiciel nurtu malarstwa historycznego i batalistycznego; współtwórca (z Janem Styką) monumentalnej „Panoramy Racławickiej”, autor „Olszynki Grochowskiej”, „Szarży pod Rokitną” i konnego portretu Józefa Piłsudskiego. 

1861 - W Harklowej koło Nowego Targu urodził się Włodzimierz Przerwa-Tetmajer, malarz, grafik, współzałożyciel i działacz PSL, pierwowzór postaci Gospodarza w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego. 

1887 - W Przeworsku urodził się Jan Chmurowicz, generał WP, w czasie kampanii polskiej 1939 r. dowodził obroną Przemyśla. 

1888 - W Derebczynie koło Jampola urodził się Andrzej Pronaszko, malarz, scenograf. 

1905 - W Siekierzyńcach na Wołyniu urodził się Tadeusz Breza, pisarz i dyplomata, autor powieści „Urząd” i zbioru esejów „Spiżowa brama”. 

1908 - Urodził się Szymon Wiesenthal, w czasie wojny więzień niemieckich obozów koncentracyjnych, po jej zakończeniu tropiciel nazistów, założyciel Żydowskiego Centrum Dokumentacji Historycznej okresu Holokaustu. 

1922 - W Krakowie urodziła się Halina Czerny-Stefańska, pianistka; w 1949 r. ex aequo z reprezentantką ZSRS Bellą Dawidowicz zdobyła pierwszą nagrodę w Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina. 

1931 - W nocy z 30. na 31. grudnia w willi architekta Henryka Zaremby pod Lwowem doszło do zabójstwa podczas snu jego 17-letniej córki Elżbiety. Proces oskarżonej o dokonanie zbrodni guwernantki Rity Gorgonowej był jednym z najgłośniejszych w II. RP. W 1977 roku na kanwie tej historii powstał film fabularny „Sprawa Gorgonowej” w reżyserii Janusza Majewskiego z Ewą Dałkowską w roli tytułowej. 

1932 - Polscy matematycy Henryk Zygalski, Jerzy Różycki i Marian Rejewski złamali szyfr „Enigmy” - niemieckiej maszyny kodującej. 

1940 - Premiera filmu „Żołnierz królowej Madagaskaru” w reżyserii Jerzego Zarzyckiego. 

1943 - W Warszawie w nocy z 31. grudnia na 1. stycznia działacze komunistyczni powołali Krajową Radę Narodową (jako namiastkę parlamentu), jej przewodniczącym został Bolesław Bierut. 

1944 - Krajowa Rada Narodowa powołała w miejsce PKWN Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej, na jego czele stanął Edward Osóbka-Morawski. 

1944 - Zbrodnia w Uhryńkowcach (powiat zaleszczycki), dokonana w nocy z 31. grudnia na 1. stycznia przez oddziały UPA i SKW na ok. 150. Polakach. Większość ofiar spłonęła żywcem. Tych, którym udało się wyrwać z pożogi, brutalnie mordowano przy użyciu siekier, wideł i ostrych narzędzi. 

1948 - W Sochaczewie urodził się Jan Dworak, dziennikarz, publicysta, działacz opozycji w PRL, współtwórca wydawnictw drugiego obiegu, internowany w stanie wojennym, w 1989 r. uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu, b. prezes Telewizji Polskiej (2004-06) i b. przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (2010-16). 

1949 - Rozpoczęła działalność Wojskowa Centrala Handlowa. 

1953 - Zaprezentowano pierwszy, przedprototypowy egzemplarz „Syreny”. 

1956 - Ustroń otrzymał prawa miejskie. 

1959 - Prawa miejskie otrzymały Karpacz i Szklarska Poręba. 

1967 - W Warszawie urodził się Paweł Dunin-Wąsowicz, krytyk literacki, wydawca, dziennikarz, twórca pisma „Lampa” i wydawnictwa „Lampa i Iskra Boża”. 

1972 - W Warszawie urodził się Konrad Niewolski, reżyser, scenarzysta. 

1978 - W Polsce rozpoczęły się opady śniegu, które zapoczątkowały tzw. zimę stulecia. 

1979 - W Warszawie urodziła się Agnieszka Grochowska, aktorka; w filmie Andrzeja Wajdy „Wałęsa. Człowiek z nadziei” zagrała rolę Danuty Wałęsy. 

1982 - Rada Państwa zawiesiła na terenie całego kraju stan wojenny. 

1986 - W Krakowie powstało Muzeum Historii Fotografii. 

1986 - W Krakowie zmarł Olgierd Terlecki, pisarz, publicysta; w czasie II. wojny światowej żołnierz 2. Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. 

1988 - Krzysztof Wielicki dokonał pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Lhotse. 

1989 - Prezydent Wojciech Jaruzelski podpisał pakiet ustaw gospodarczych składających się na tzw. plan Balcerowicza. 

1989 – Na mocy uchwały Sejmu godłem Polski stał się orzeł w koronie, a państwo zmieniło nazwę – z Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej na Rzeczpospolitą Polską. 

1996 - W Warszawie zmarł Wiesław Drzewicz, aktor, znany m.in. z seriali „W labiryncie” i „07 zgłoś się”; dużą popularność zyskał dzięki roli dozorcy w radiowych „Matysiakach”; swojego głosu użyczył postaci Gargamela z animowanego serialu dla dzieci „Smerfy”. 

2002 - W Warszawie zmarł Kazimierz Dejmek, reżyser teatralny, aktor, dyrektor teatrów, minister kultury i sztuki w latach 1993-96. 

2007 - W Katowicach zmarł Adam Skwira, jeden z przywódców strajku w kopalni „Wujek” na początku stanu wojennego; po strajku, krwawo stłumionym przez siły milicyjne, spędził w więzieniu półtora roku. 

2013 - W Warszawie zmarł Andrzej Turski, dziennikarz radiowy i telewizyjny. 

2013 - Telekomunikacja Polska i PTK „Centertel” połączyły się w „Orange Polska”. 

2015 - W Inowrocławiu zmarł Roman Bartoszcze - jeden z liderów „Solidarności Chłopskiej”, działacz w NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”, wydawał pismo „Żywią i bronią”, założyciel Polskiego Forum Ludowo-Chrześcijańskiego „Ojcowizna”, poseł i pierwszy prezes odrodzonego PSL. 

2020 – Zmarł Maciej Zięba – dominikanin, teolog, filozof i publicysta, w PRL-u działacz opozycji antykomunistycznej, później współpracownik podziemnej „Solidarności”, od 2007 do 2010 r. organizator i dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku. 

Źródło: PAP 

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.