Polska 15 grudnia – co wydarzyło się tego dnia

1433 - W Łęczycy zawarto polsko-krzyżacki rozejm, który kończył czteroletnią wojnę Polski i Litwy z Zakonem.

1575 - Elekcja Stefana Batorego i Anny Jagiellonki na króla i królową Polski.

1595 - W Sandomierzu urodził się Jerzy Ossoliński, wojewoda sandomierski, kanclerz wielki koronny, najbliższy współpracownik króla Władysława IV Wazy; autor „Pamiętnika 1595-1621”.

1766 – W Lidzbarku zmarł biskup warmiński (1741–66) Adam Stanisław Grabowski. Jego ciało spoczęło w katedrze fromborskiej.

1772 - We Lwowie urodził się Jan Krukowiecki, generał, uczestnik wojen napoleońskich i Powstania Listopadowego.

1784 – Urodził się Wacław Seweryn Rzewuski, podróżnik, orientalista i pamiętnikarz.

1801 – Urodził się Karol August Freyer, polski kompozytor, organista i pedagog pochodzenia niemieckiego.

1828 - W Warszawie w Szkole Podchorążych Artylerii powstało konspiracyjne Sprzysiężenie Podchorążych, którego celem była walka o niepodległość Polski; na czele sprzysiężenia stanął ppor. Piotr Wysocki.

1859 - W Białymstoku urodził się Ludwik Zamenhof, lekarz, twórca języka esperanto.

1867 - W drewnianym kościele św. Kazimierza w Sorokpolu(obecnie Powiewiórka na Litwie) został ochrzczony Józef Piłsudski.

1880 - Urodził się Wiesław Chrzanowski, inżynier, konstruktor, profesor politechnik we Lwowie i Warszawie.

1900 - W Warszawie otwarto gmach Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych.

1907 – W Olsztyniewyjechał na trasę pierwszy tramwaj.

1918 – Z powodu rosnącej temperatury sporu polsko-niemieckiego w Wielkopolsce rząd RP zerwał stosunki dyplomatyczne z Niemcami.Jednocześnie podjęto decyzję o konieczności wyboru przedstawicieli polskich z terenu zaboru pruskiego do Sejmu Ustawodawczego.

1921 - Urodził się Tymoteusz Karpowicz, poeta, prozaik, dramaturg, tłumacz; czołowy twórca poezji lingwistycznej, uznawany za ostatniego wielkiego modernistę, którego twórczość zamyka doświadczenie polskiej awangardy poetyckiej XX wieku.

1923 - W Warszawie urodził się Leon Niemczyk, aktor; do historii kina przeszły jego kreacje w „Nożu w wodzie” Romana Polańskiego oraz „Pociągu” Jerzego Kawalerowicza.

1928 - W Chełmie urodziła się Ida Haendel, skrzypaczka, zaliczana do najwybitniejszych współczesnych wirtuozów; laureatka I Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego w Warszawie (1935); w 1936 r. wyjechała z Polski; zamieszkała w Wielkiej Brytanii, wiele lat spędziła w Kanadzie, a następnie przeniosła się na Florydę.

1929 - W Rudzieńcu koło Gliwic urodził się Tomasz Zaliwski, aktor, wystąpił m.in. w filmach „Pełnia” Andrzeja Kondratiuka, „Wśród nocnej ciszy” Tadeusza Chmielewskiego, „Śmierć prezydenta” Jerzego Kawalerowicza, a także w serialu „Czterej pancerni i pies”.

1936 - Polskie Koleje Państwowe uruchomiły elektryczną linię na trasie Otwock-Pruszków. Na trasę wyjechał pierwszy elektryczny pociąg, zmontowany w Polsce, częściowo z angielskich części.

1936 - W Warszawie urodził się Krzysztof Sadowski, pianista, organista, kompozytor jazzowy.

1937 - Założono klub sportowy Calisia Kalisz. 1937 - Uruchomiono elektryczną linię kolejową Warszawa-Mińsk Mazowiecki.

1939 - Niemcy utworzyli Bank Emisyjny w Polsce, instytucję emitującą od 1940 r. pieniądze na terenie Generalnego Gubernatorstwa.

1939 – Władze litewskie formalnie zlikwidowały Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie.

1940 – Marszałek PolskiEdward Śmigły-Rydzzbiegł z miejsca internowania w rumuńskim Dragoslavele i udał się na Węgry. 1945 – Komandor Adam Mohuczy został p.o. dowódcy Marynarki Wojennej. W PRL represjonowany, skazany w 1950 roku na 13 lat pozbawienia wolności. Zmarł 7 maja 1953 roku w więzieniu w Sztumie.

1948 - W Warszawie rozpoczął się Kongres Zjednoczeniowy PPR i PPS, podczas którego utworzono Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (PZPR); wybrany na Kongresie Komitet Centralny powołał Biuro Polityczne, z przewodniczącym Bolesławem Bierutem na czele.

1948 - W Warszawie zaprezentowano samochód ciężarowy Star 20. Produkowany w Starachowicach w latach 1948-1957.

1951 - W Warszawie w gmachu Związku Nauczycielstwa Polskiego odbył się pierwszy w powojennej Polsce publiczny pokaz działania telewizji.

1956 - Polskie Radio nadało pierwszy odcinek słuchowiska „Matysiakowie”.

1957 – Podniesiono banderęna niszczycielu ORP Grom.

1961 - Sąd w Jerozolimie skazał na karę śmierci Adolfa Eichmanna, szefa wydziału żydowskiego w Głównym Urzędzie Bezpieczeństwa Rzeszy, „mordercy zza biurka", odpowiedzialnego za śmierć milionów Żydów.

1963 - W Ostrowcu Świętokrzyskim urodził się Mirosław Baka, aktor Teatru Wybrzeże w Gdańsku; wystąpił m.in. w „Krótkim filmie o zabijaniu” Krzysztofa Kieślowskiego i „Wyroku na Franciszka Kłosa” Andrzeja Wajdy.

1970 - Grudzień '70: Kolejny dzień robotniczych protestów na Wybrzeżu: początek strajków w Gdyni, Elblągu, Słupsku i Szczecinie; na ulicach Gdańska trwały starcia demonstrantów z milicją i wojskiem, padli zabici i ranni.

1971 - W Lublinie urodziła się Edyta Olszówka, aktorka, wystąpiła w filmach „Strefa ciszy”, „Tam i z powrotem”, „Lejdis”, „Nigdy nie mów nigdy”, „Śluby panieńskie” i „Prosta historia o miłości”.

1974 - W Katowicach urodziła się Agnieszka Odorowicz, dyrektor Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej (PISF) w latach 2005 – 2015.

1981 - Stan wojenny: Oddziały ZOMO dokonały pacyfikacji strajków w kopalni „Manifest Lipcowy” w Jastrzębiu oraz w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku.

1991 - W Katowicach prezydent Lech Wałęsa odsłonił krzyż-pomnik poświęcony pamięci górników kopalni „Wujek”, którzy polegli w pierwszych dniach stanu wojennego w czasie pacyfikacji strajku dokonanej przez oddziały ZOMO.

1992 - W Warszawie zmarł Andrzej Zahorski, historyk, dyrektor Wojskowego Instytutu Historycznego, profesor Uniwersytetu Warszawskiego; prezes Polskiego Towarzystwa Historycznego (1982-1988); należał do najwybitniejszych badaczy epoki stanisławowskiej oraz napoleońskiej.

1993 - Premiera filmu „Samowolka” w reżyserii Feliksa Falka.

2006 – PKN Orlen kupił od rosyjskiego Jukosu litewską rafinerię ropy naftowej Mažeikiu Nafta.

2007 - Zakończono modernizację kolei linowej na Kasprowy Wierch,

2016 - W Poznaniu zmarł Bohdan Smoleń, aktor, piosenkarz, satyryk, artysta kabaretowy, znany z występów w kabarecie „Tey”, założyciel Fundacji Stworzenia Pana Smolenia.

2017 - W Gdańsku zmarł Kazimierz Piechowski, żołnierz AK, uczestnik jednej z najsłynniejszych ucieczek z niemieckiego obozu KL Auschwitz-Birkenau, żołnierz Armii Krajowej, więzień okresu stalinowskiego. W listopadzie 1939r. aresztowany, gdy próbował przedostać się na Słowację i dalej do polskiej armii we Francji. W drugim transporcie polskich więźniów politycznych, trafił do Auschwitz. Otrzymał numer 918. 20 czerwca 1942 r., razem z trzema kolegami: Eugeniuszem Benderą, Stanisławem Jasterem i Józefem Lempartem, włamali się do obozowego magazynu, zabrali mundury, broń i samochód, a następnie uciekli. Ucieczka odbyła się za wiedzą jednego z przywódców obozowego ruchu oporu Witolda Pileckiego, który poprzez Jastera przekazał raport dowództwu AK. Piechowski po ucieczce walczył w szeregach AK. Był dwukrotnie ranny. Po wojnie został aresztowany przez komunistyczne władze i skazany na 10 lat więzienia. Zwolnienia doczekał po siedmiu latach.

2022 – Zmarł Andrzej Matul, jeden z najbardziej znanych polskich lektorów, dziennikarz Polskiego Radia prowadzący takie audycje radiowe jak m.in.: „Lato z radiem”, „Sygnały dnia”, „Cztery pory roku”.

PAP