Ryzyko Miłości i Tragedia Zmarnowanego Życia

Jezus Chrystus był największym rewolucjonistą w historii świata, ale nie dlatego, że chwycił za broń, by obalić ziemskie imperia. Jego rewolucja polegała na fundamentalnym odwróceniu ludzkiego myślenia. Tam, gdzie świat widzi mądrość, On widzi głupotę, nawet skrajną głupotę. Tam, gdzie świat widzi sukces, On często dostrzega duchową ruinę. 

Dzisiejsza Ewangelia przynosi nam jedną z najbardziej wstrząsających i jednocześnie jedną z nieraz najbardziej błędnie rozumianych opowieści – Przypowieść o Talentach. Talenty tutaj to przede wszystkim talenty naszego Serca. To łaska, to miłość, to wiara, to nadzieja, które Bóg wlewa w nasze serca całkiem za darmo. Jak Pan dawał talenty swoim sługom. A wtedy jeden talent to było około 42 kg złota. Dzisiaj byłby on wart około 21 milionów polskich złotych. To Bóg ocenia swoje własne dary dla nas.

Przyjrzyjmy się trzem sługom z dzisiejszej Ewangelii. Dwaj pierwsi otrzymują odpowiednio pięć i dwa talenty. Co robią? Ewangelia mówi krótko: „poszli, puścili je w obrót i zyskali”. Nie było w nich przesadnych kalkulacji, nie było paraliżującego lęku. Była w nich gotowość do podjęcia ryzyka.

Chrześcijaństwo nie jest religią bezpieczeństwa, ale religią próby, wyzwania. Bóg nie szuka chrześcijan „letnich”, którzy całe życie spędzają na zabezpieczaniu samych przed wszelkim możliwym ryzykiem. Takich, co to wykupują polisy ubezpieczeniowe na wszystkie możliwe wypadki, którzy za wszelką cenę usiłują uniknąć jakiegokolwiek ryzyka, jakiejkolwiek trudności, cierpienia czy błędu. Bóg szuka ludzi z pasją. Ci dwaj słudzy zrozumieli fundamentalną prawdę o Królestwie Bożym: miłość i łaska pomnażają się tylko wtedy, kiedy są rozdawane. Jeśli zatrzymasz miłość dla siebie, ona zgnije – jak woda w stawie. Jeśli rozdajesz ją bezgranicznie, wróci do ciebie podwojona. Powinieneś być nie jak gnijący staw, który wszystko wzbiera i zatrzymuje w sobie. Wodę i cokolwiek do niego wpadnie, także najbardziej trujące śmieci. Powinieneś być jak górskie jezioro, które ciągle przyjmuje nową, czystą wodę, ale też tę wodę ciągle daje dalej w postaci wspaniałych strumieni i wodospadów. W takim jeziorze mogą żyć wspaniałe pstrągi, bo one nie przeżyją w brudnej, zatęchłej wodzie. Wtedy Twoje życie może wyglądać jak to jezioro Lago di Braies w Dolomitach. Jedno z najpiękniejszych jezior całego świata. 
1 
Prawdziwy dramat tej przypowieści zawarty jest jednak w postaci trzeciego sługi – tego, który otrzymał jeden talent. Zwróćmy uwagę na logikę jego postępowania. On ani nie ukradł tego majątku, ani go nie roztrwonił jak syn marnotrawny. Nie przepił go, nie przegrał w karty, nie przepuścił w domach publicznych. Przechował go całkiem bezpiecznie, bez żadnego uszczerbku. Teraz zwraca go w całości. Ani trochę mniej, ale też ani trochę więcej. To samo. Z jakiegoś ludzkiego, czysto świeckiego punktu widzenia, był to człowiek odpowiedzialny i ostrożny. Przynajmniej nic nie stracił. Wykopał dół w ziemi i schował pieniądze swojego pana. Kiedy pan wraca, sługa z dumą mówi: „Panie, wiedziałem, żeś jest człowiek twardy... bojąc się więc, poszedłem i ukryłem twój talent w ziemi. Oto masz swoją własność.” (Mt 25,25) Jeszcze niejako oskarża samego Pana o bezwzględność i chełpi się swoją przebiegłością. Myśli, że tak niejako udało mu się przechytrzyć samego Pana. I może jeszcze oczekuje za to nagrody.  

W tym momencie Jezus wypowiada słowa, które powinny wstrząsnąć każdym z nas: „Sługo zły i gnuśny!” (Mt 25,26) Dlaczego Bóg nazywa go złym? Przecież oddał dokładnie tyle, ile dostał! Jednak nie taka była intencja i oczekiwanie Pana. On sługom dał według ich zdolności. Nie zdolności do przechowywania, bo wtedy wystarczyłby jeden strażnik skarbca, ale według ich zdolności to tworzenia, do pomnażania dobra. O to mu chodziło. Sam przecież stwierdza, że nie zadawala się tylko bankierskim procentem od depozytu. On chce dużo, dużo więcej. I dwaj pierwsi słudzy przynieśli mu niejako 100 procent zwrotu, 100 procent zysku. Tego chciał, tego oczekiwał, za to ich chwali i za to ich nagradza.

Natomiast trzeciemu słudze dał najmniej, bo widocznie jego możliwości oceniał najniżej. I miał rację, on wypadł nawet poniżej tych najniższych oczekiwań. Tragedią człowieka z jednym talentem nie było to, że czynił zło, ale to, że nie uczynił w nic dobrego. Ten sługa stał się symbolem chrześcijaństwa letniego, nade wszystko komfortowego, zaledwie kulturowego. Chrześcijaństwa, które szuka jedynie własnej wygody i świętego spokoju. To człowiek, który mówi: „Chodzę czasami do kościoła, niekiedy się modlę, nikogo nie zabiłem, nikogo nie okradłem, zatem jestem całkiem w porządku. Nie to, co inni!”. Myśli, że wiara jest jak klejnot, który otrzymał od dziadków, a on ma teraz go tylko w całości przechować. Ale nie pomnożyć, nie owocować. A teraz Niebo należy mu się jak emerytura.

Wielu ludzi wierzy dziś w Boga zupełnie bez sprawiedliwości, Chrystusa zupełnie bez Krzyża i religię zupełnie bez wymagań. Wierzą w Boga, który podstawowym obowiązkiem jego tolerowanie każdego ich grzechu, każdego ich szaleństwa. Bo inaczej postawią go przed własnym, ludzkim trybunałem. Sługa, 
2 
który zakopał talent, bał się swojego pana. Jego relacja z Bogiem była oparta na paraliżującym strachu, a nie na miłości. Widział w Bogu surowego sędziego, który tylko czeka na jego potknięcie. Z drugiej strony bał się Świata, w którym czyha wiele niebezpieczeństwa, w którym można wiele przegrać, wiele stracić. A kiedy człowiek przesadnie boi się i Boga, i Świata, przestaje działać. Zamyka się w swojej skorupie. Przekonanie, że Bóg jest okrutny, a Świat niezwyciężony, staje się dla niego doskonałą wymówką, by usprawiedliwić własne lenistwo i brak zaangażowania. I sam zaczyna wierzyć w te swoje wymówki. Najpierw okłamał samego siebie, a potem – konsekwentnie – okłamuje innych i znowu samego siebie. Błędne koło. Nie widać w nim też poczucia wstydu wobec sług, którzy pomnożyli swoje talenty. Zamiast siebie samego oskarża jeszcze bezczelnie Pana mówiąc: „Panie, wiedziałem, żeś jest człowiek twardy: chcesz żąć tam, gdzie nie posiałeś, i zbierać tam, gdzieś nie rozsypał.” (Mt 25,24)

A ile razy my sami zakopujemy talenty, które dał nam Bóg? Kiedy widzimy jakieś wielkie zło we własnej rodzinie, w Świecie lub w Kościele i odwracamy wzrok, mówiąc „to nie moja sprawa” – zakopujemy talent. Kiedy w naszych małżeństwach i rodzinach brakuje miłości, brakuje przebaczenia, bo duma nie pozwala nam przyznać się do winy – zakopujemy talent. Kiedy milczymy, gdy w naszym otoczeniu głoszone są absurdalne ideologie, które strasznie niszczą dzieci i młodzież – zakopujemy talent. Zakopywanie talentu to ostatecznie ucieczka przed odpowiedzialnością za zbawienie swoje i za zbawienie swoich bliskich. To fundamentalny egoizm, to brak miłości do siebie samych i do nich. Niech giną, jeśli tak bardzo chcą zginąć! Ja nawet nie kiwnę palcem dla ich ratunku! I nazwę to może jeszcze tolerancją dla ich samo-potępienia. Czyste anty-chrześcijaństwo.

Konsekwencje postawy trzeciego sługi są przerażające. Pan nakazuje odebrać mu ten jeden talent i oddać temu, który ma ich dziesięć. Dlaczego? Ponieważ w porządku duchowym, jak i materialnym, obowiązuje niezmienne prawo: „To, czego nie używasz, tracisz”. Jeśli nie będziesz używał własnych mięśni, szybko ulegną on atrofii, zanikną. Twój mózg uzna, że widocznie nie są potrzebne i przestanie je żywić. Jeśli masz talent do języków i przestaniesz mówić, zapomnisz je. Tak samo jest z łaską Bożą. Jeśli nie rozwijasz swojej wiary przez modlitwę, sakramenty oraz czyny miłości i walki duchowej, twoja wiara obumrze, Twoje Serce się skurczy, a może i dostanie zawału. Nie da się stać w miejscu w życiu duchowym. Kto nie idzie naprzód, ten się cofa. Kto nie pomnaża miłości, ten ją traci. Kto nie stara się czynić dobra, staje się zły.

Na koniec tej przypowieści Pan wypowiada straszny wyrok: „Sługę nieużytecznego wyrzućcie na zewnątrz, w ciemności; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.” (Mt 25,30) Te słowa brzmią najbardziej surowo, ale są logiczną konsekwencją wyboru samego człowieka. Ten sługa chciał żyć przede wszystkim całkiem bezpiecznie, przede wszystkim sam dla siebie, jak doskonały egoista. I w 
3 
momencie sądu Bóg spełnia jego życzenie. Zostawia go samego. Ciemność zewnętrzna to nic innego jak absolutna i wieczna samotność egoisty, który zamknął się na Boga i zamknął się na ludzi. Dlatego nic dla Nich nie zaryzykował.

Niech ta przypowieść nie napełnia nas paraliżującym lękiem, ale świętym, inspirującym i wyzwalającym niepokojem. Jak możemy na tak wielką miłość odpowiadać gnuśnością i zakopywaniem Boskich darów?

Nie bójmy się kochać ponad miarę, przebaczać bez końca i dawać siebie innym bez kalkulacji.  Nawet jeśli to wymaga wielkiego ryzyka, wielkiego trudu i wielkiej walki. Przecież sam Chrystus najbardziej o nas walczył i najwięcej zaryzykował. Obyśmy tak na koniec naszego życia mogli usłyszeć te najważniejsze i najpiękniejsze słowa, jakie w ogóle człowiek może usłyszeć: „Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielkich, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego pana”. (Mt 25,21-23)

Amen.

Ks. dr hab. Dariusz Oko, prof. UPJP2 
Kierownik Katedry Filozofii Kultury 
Wydziału Filozoficznego UPJP2 

Źródło: Republika

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X