Z rozkazu Pałacu Prezydenckiego
Premier Tusk ostrzegł po Radzie Bezpieczeństwa Narodowego, że zamieszanie wokół Trybunału chętnie podsycają rosyjskie służby, a niektórzy mogą przez to „zagrać w orkiestrze, w której wcale nie chcieliby grać". Ostrzeżenie słuszne, tylko metafora pracuje w obie strony. W polskiej polityce gra się bowiem od kawału czasu w orkiestrze, w której batutę dzierży obóz liberalno-lewicowy, a prawicy przypada trójkąt: wolno jej dzwonić, byle w takt. Premier zaproponował też prezydentowi spotkanie w cztery oczy, by zastanowić się, „jak na trwałe obniżyć to napięcie". Napięcie, przypomnijmy, wygląda tak: przy alei Szucha stoi kordon policji, prezesa Trybunału odsunęła od obowiązków sędzia sądu okręgowego, której prezydent za sędziego TK nie uznaje, wybrani przez Sejm sędziowie weszli do gmachu przez teren Kancelarii Premiera, głowa państwa zaś – po północy, przez murek.
Kto oglądał „Peaky Blinders" – przyznaję bez bicia, że ja na raty, bo w moim wieku odcinek kończy się zwykle drzemką – ten zna ten układ. Tommy'ego Shelby'ego wszyscy namawiają, żeby się dogadał: policja, konkurencja, politycy, rodzina. Rozsądni ludzie, rozsądne oferty, stół nakryty. A Shelby do stołu nie siada, dopóki nie przewróci przeciwnikowi paru krzeseł. Zasada prosta jak brzytwa w daszku kaszkietu: z pozycji słabszego się nie negocjuje, a zanim zaczniesz rozmawiać – uderz.
Polska prawica grała przez lata odwrotnie: samo zaproszenie do stołu brała za sukces. Przypominała mi stronnictwa sojusznicze z czasów Frontu Jedności Narodu, które miały własne legitymacje i krzesła przy prezydialnym stole za cenę jednego drobiazgu – nie kwestionowały kierowniczej roli. Dziś rolę kierowniczą pełni obóz, który rozstrzyga, co jest praworządnością, co populizmem, a co „nic nadzwyczajnego" – tak w marcu poseł KO skwitował pytanie, czy policja może wejść do Trybunału (pytanie było wtedy jeszcze teoretyczne). W grudniu 2020 r. rząd PiS groził wetem unijnego budżetu, a skończył na deklaracji interpretacyjnej; w 2022 r. zlikwidowano Izbę Dyscyplinarną w nadziei na odblokowanie KPO, choć zasadnicze wypłaty ruszyły dopiero za następców. Nie każde z tych ustępstw było kapitulacją; polityka bez kompromisów to wojna domowa w garniturach. Łączyła je jednak wiara, że dzisiejsze ustępstwo otworzy drogę do jutrzejszego sukcesu. Rachunek przychodził od razu. Sukces – nie zawsze.
Pałac postanowił jednak tych reguł nie przyjąć. Na zaproszenie w cztery oczy szef Kancelarii Prezydenta odpowiedział w piątek, że najpierw „wychodzą z terenu TK kordony Policji, wchodzą do TK legalni sędziowie" – legalni w rozumieniu Pałacu, czyli z odsuniętym prezesem i wiceprezesem na czele. Strona rządowa się obruszyła; szef KPRM tłumaczył, że prezydent i premier powinni umieć rozmawiać bez warunków wstępnych (w domyśle: na warunkach już postawionych – przez prewencję przy bramie). Premier, który jeszcze dzień wcześniej czekał na SMS z miejscem i datą, oznajmił, że pan prezydent „wolał się na razie wycofać z zaproszenia". W rządowym słowniku tak się nazywa odmowę gry na cudzym boisku.
Owszem, warunek Pałacu nie jest grzecznościowy: kto żąda powrotu dawnego kierownictwa, chce rozstrzygnąć spór, zanim zacznie się rozmowa. Ale obóz rządowy zrobił dokładnie to samo, tylko wcześniej i z pomocą prewencji: najpierw rozstrzygnął, potem zaprosił. A kto siada do rozmowy, gdy pod drzwiami stoi kordon, ten nie negocjuje, tylko podpisuje protokół. Pałac niczego więc jeszcze nie wygrał; tym razem odmówił tylko uznania cudzych faktów dokonanych za punkt wyjścia do kompromisu. Jego warunki mogą się okazać nie do spełnienia, ale skończyła się przynajmniej epoka, w której samo zaproszenie do stołu uchodziło za łaskę.
Premier tymczasem zmienił boisko. W Święto Niepodległości, przy chrzcie promu w Szczecinie, zaprosił prezydenta z żoną i dziećmi do swojego mieszkania w Sopocie: opłatek przed Wigilią, rozmowa przy kuchennym stole, „jak Polak z Polakiem". Nazajutrz dorzucił papieskie wezwanie w liczbie pojedynczej: „nie lękaj się, prezydencie". Opłatek, Wigilia, rodzina, papież – cały prawicowy repertuar przeszedł na drugą stronę stołu bez jednego głosowania. Pałac powtórzył warunki i uznał gest za nieszczery, a premier rozłożył ręce: kto na opłatek odpowiada warunkami, z tym coś nie gra. Odmówić? Wyjdzie się na takiego, co gardzi opłatkiem. Przyjąć? Usiądzie się w cudzej kuchni, nad cudzym porządkiem obrad, a kordon przy alei Szucha będzie stał dalej.
Co na to Sun Zi? Zanotował, że zwycięska armia najpierw zwycięża, a dopiero potem szuka bitwy, pokonana zaś najpierw staje do bitwy, a potem szuka zwycięstwa. I jeszcze: dobry wódz narzuca wolę przeciwnikowi, nie pozwalając, by ten narzucał ją jemu. Tyle że Sun Zi pisał o zwycięstwie, nie o komunikacie. W tym samym tygodniu premier oznajmił, że sprawę Trybunału uważa za rozstrzygniętą, choć dwa dni wcześniej izba Sądu Najwyższego, której obóz rządowy nie uznaje, uchyliła zarządzenia odsuwające prezesa i wiceprezesa, a kierująca Trybunałem sędzia odpowiedziała, że jej to nie dotyczy. Prawica nieraz wygrywała pierwszą rundę, a potem oddawała rewanż. Pałac pokazał, że potrafi odmówić. Jeszcze nie pokazał, co zamierza zrobić potem. Birmingham też nie zdobywa się samym oświadczeniem, że nikomu się nie podporządkujemy.
Premier zapewnia, że w jego kuchni gościowi włos z głowy nie spadnie. Tommy Shelby też bywał nienagannie uprzejmy – zwłaszcza kiedy zdejmował kaszkiet.
Źródło: Republika, Miłosz Manasterski
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.
Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube
Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB
Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X
Najnowsze
Karol Nawrocki po spotkaniu z prezydent Estonii: musimy wspólnie zadbać o bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej na Morzu Bałtyckim
Z rozkazu Pałacu Prezydenckiego
Rozmowy o sytuacji w TK. Trwa spotkanie Boguckiego z przedstawicielami klubów i kół parlamentarnych