Niemiecka policja z nowymi uprawnieniami. Mogą sypać się mandaty

Rewolucja w niemieckiej Policji Federalnej. Kontrole bez podejrzeń, monitoring SI i surowsze zasady na granicy

Kluczowe zmiany i nowe uprawnienia dotyczą m.in. wprowadzenie kontroli bez uzasadnionego podejrzenia (verdachtsunabhängige Kontrollen). Policja Federalna zyskała prawo do przeprowadzania wyrywkowych kontroli osób i bagażu bez konieczności wykazywania konkretnego podejrzenia popełnienia wykroczenia czy przestępstwa. Uprawnienie to obowiązuje w wyznaczonych tzw. strefach zakazu posiadania broni i noży (Waffen- und Messerverbotszonen) – czyli przede wszystkim na dworcach kolejowych, lotniskach, w pociągach oraz w strefach przygranicznych podlegających jurysdykcji Policji Federalnej.

Biometryczne rozpoznawanie twarzy w czasie rzeczywistym

Zmiany w prawie obejmują również możliwość biometrycznego rozpoznawania twarzy w czasie rzeczywistym. Funkcjonariusze mogą wykorzystywać systemy wspierane przez sztuczną inteligencję do automatycznej identyfikacji osób w przestrzeni publicznej (m.in. z monitoringu na dworcach) na żywo. Zgodnie z ustawą narzędzie to może być stosowane wyłącznie w sytuacjach szczególnego zagrożenia – np. podczas poszukiwań osób zaginionych (w tym porwanych dzieci) lub ścigania sprawców najcięższych przestępstw i zamachów terrorystycznych.

Prewencyjny monitoring komunikacji i „państwowy trojan”

Nowelizacja wprowadza możliwość tzw. prewencyjnej kontroli telekomunikacji (präventive Telekommunikationsüberwachung) jeszcze przed formalnym wszczęciem śledztwa karnego, w celu zapobiegania poważnym zagrożeniom. 

Obejmuje to: dostęp do danych abonenckich, bilingowych i lokalizacyjnych (namierzanie telefonów), tzw. Quellen-TKÜ (inwigilację u źródła) – czyli instalowanie na smartfonach i komputerach oprogramowania szpiegującego (potocznie nazywanego Staatstrojaner), które pozwala odczytywać wiadomości z szyfrowanych komunikatorów (np. WhatsApp, Signal) przed ich zaszyfrowaniem, przeszukania online zawartości dysków i pamięci urządzeń.

Użycie i zwalczanie dronów

Policja Federalna może szerzej wykorzystywać własne drony jako mobilne nośniki sensorów do obserwacji granic czy zgromadzeń, a także otrzymała jednoznaczną podstawę prawną do samodzielnego przechwytywania, zakłócania i neutralizowania obcych bezzałogowców stwarzających zagrożenie.

Szybsze procedury migracyjne 

Ustawa wzmacnia kompetencje Policji Federalnej w zakresie egzekwowania prawa migracyjnego – funkcjonariusze mogą teraz samodzielnie wnioskować o umieszczenie cudzoziemców zobowiązanych do opuszczenia kraju w areszcie deportacyjnym (Abschiebungshaft), co wcześniej wymagało pośrednictwa innych organów.

Niemcy zmieniają przepisy dla policji. Ważne informacje dla Polaków

Obywatel Polski przekraczający granicę z Niemcami (zarówno przy wjeździe do Niemiec, jak i przy powrocie do Polski, gdzie własne kontrole prowadzi polska Straż Graniczna) musi liczyć się z następującymi zasadami i procedurami:  Obowiązek posiadania fizycznego dokumentu tożsamościKażdy podróżny – w tym niemowlęta i dzieci – musi mieć przy sobie ważny dowód osobisty lub paszport. Aplikacja mObywatel, prawo jazdy, akt urodzenia czy legitymacja szkolna nie są honorowane za granicą i nie uprawniają do jej przekroczenia.   

Wyrywkowe zatrzymania i zatory na drogach

Tymczasowe kontrole po stronie niemieckiej obowiązują co najmniej do 15 marca 2027 r. (a po stronie polskiej do 30 marca 2027 r.) – mimo wyroku sądu administracyjnego w Dreźnie z 12 listopada 2026 r. podważającego ich legalność, niemieckie MSW utrzymuje je w mocy. Na głównych przejściach autostradowych (m.in. Jędrzychowice/Ludwigsdorf, Świecko/Frankfurt nad Odrą, Kołbaskowo/Pomellen, Olszyna/Forst) ruch jest zwężany. Funkcjonariusze wyławiają wybrane pojazdy (szczególnie busy, auta dostawcze i samochody z przyciemnianymi szybami), co w godzinach szczytu i w weekendy powoduje korki trwające od kilkunastu minut do ponad godziny.   

Kontrola bagażu, auta i dokumentów pasażerów

Zatrzymanie wiąże się ze sprawdzeniem autentyczności dokumentów wszystkich osób w pojeździe, dokumentów auta oraz zawartości bagażnika czy przestrzeni ładunkowej. Kierowca musi mieć przy sobie fizyczne prawo jazdy oraz dowód rejestracyjny pojazdu.   

Kontrole w pociągach podczas jazdy lub na postojuW połączeniach kolejowych (EC/ICE oraz pociągach regionalnych) funkcjonariusze Policji Federalnej przechodzą przez wagony w trakcie jazdy między stacjami granicznymi, sprawdzając dokumenty i bagaże pasażerów. Na niektórych stacjach (np. Frankfurt nad Odrą) oraz w pociągach nocnych pociąg zatrzymuje się na czas kontroli na ok. 5–15 minut, a podróżnym nie wolno wtedy opuszczać składu.   

Kontrole bez podejrzeń w głębi kraju (pas 30 km) oraz na dworcach

Przekroczenie samej linii granicy nie kończy możliwości kontroli. W pasie przygranicznym do 30 km od granicy niemiecka policja może zatrzymać auto lub pieszego bez żadnego podejrzenia. Dodatkowo, na mocy znowelizowanej ustawy o Policji Federalnej, funkcjonariusze mają prawo do wyrywkowego przeszukiwania bagaży na dworcach kolejowych objętych strefami zakazu broni i noży (Waffen- und Messerverbotszonen).
Surowe zakazy dotyczące przedmiotów przy sobie (noże, gaz pieprzowy)

Na terenie niemieckich dworców i w pociągach (w strefach zakazu) nie wolno mieć pod ręką żadnych noży (nawet małych scyzoryków wielofunkcyjnych), nożyczek ani gazu pieprzowego. Przewóz takich przedmiotów (np. noża turystycznego w bagażu) jest legalny wyłącznie wtedy, gdy znajdują się one w zamkniętym na zamek lub kłódkę pojemniku, uniemożliwiającym szybkie dobycie. W aucie nie wolno też przewozić przedmiotów zakazanych przez niemieckie prawo o broni (np. gazu pieprzowego bez niemieckiego certyfikatu PTB, pałek teleskopowych czy kastetów).

Kontrola gotówki, alkoholu i wyrobów tytoniowych

Podróżni przewożący gotówkę w kwocie 10 000 euro lub większej (albo równowartość w innej walucie) mają obowiązek zgłosić ten fakt służbom. Przewóz alkoholu i papierosów w ilościach przekraczających limity na użytek własny (np. powyżej 800 sztuk papierosów lub 10 litrów mocnego alkoholu) może zostać potraktowany jako przemyt handlowy i skutkować konfiskatą oraz wysoką grzywną.   

Zakaz używania funkcji ostrzegania o fotoradarach

Podczas kontroli drogowej w Niemczech policjant ma prawo sprawdzić, czy kierowca nie korzysta z aplikacji lub nawigacji ostrzegającej o fotoradarach i kontrolach prędkości (dotyczy to również popularnych w Polsce aplikacji takich jak Yanosik czy odpowiednich funkcji w Mapach Google/Waze). Samo posiadanie aktywnej funkcji ostrzegania podczas jazdy grozi w Niemczech mandatem (zwykle 75 euro) i punktem karnym.