Iran ma kolejnego asa w rękawie. Ceny w Europie pójdą w górę
Iran może rozszerzyć presję na Zachód, uderzając w strategiczny korytarz energetyczny na Kaukazie. Chodzi o rurociąg Baku–Tbilisi–Ceyhan (BTC), którym transportowana jest ropa z Azerbejdżanu, m.in. do Izraela i Europy. Joseph Epstein, dyrektor Centrum Badań Turan, ostrzega na łamach „Newsweeka”, że Teheran może potraktować tę trasę jako kolejny punkt nacisku na Zachód – określany już przez irańskich komentatorów jako „Ormuz 2.0”.
Po napięciach wokół cieśniny Ormuz pojawia się ryzyko kolejnego kryzysu energetycznego. Tym razem zagrożony może być korytarz transportowy przebiegający przez Azerbejdżan, Gruzję i Turcję. Jego najważniejszym elementem jest rurociąg Baku–Tbilisi–Ceyhan, łączący pola naftowe nad Morzem Kaspijskim z tureckim wybrzeżem Morza Śródziemnego.
Jak wskazuje Joseph Epstein w artykule opublikowanym w „Newsweeku”, choć BTC transportuje znacznie mniej ropy niż cieśnina Ormuz, jego znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego Zachodu jest wyjątkowo duże. To jedna z niewielu tras eksportowych z regionu, która omija zarówno rosyjskie terytorium, jak i irańskie wody.
Według przytoczonych danych Izrael sprowadza za pośrednictwem tego rurociągu 46,4 proc. swojej ropy z Azerbejdżanu. Z kolei Włochy kupują ponad połowę azerskiego eksportu tego surowca.
Znaczenie korytarza rośnie również dla Kazachstanu. W związku z atakami ukraińskich dronów na rosyjską infrastrukturę eksportową Astana coraz częściej kieruje swoją ropę przez Morze Kaspijskie do Azerbejdżanu. Docelowo chce transportować tą drogą 7 mln ton surowca rocznie.
Teheran już wysyła sygnały ostrzegawcze
Zdaniem Epsteina Iran nie ogranicza się już do retorycznych gróźb. Na początku marca doradca jednego z dowódców Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) zagroził atakami na „wrogie rurociągi naftowe”. Wypowiedź została odebrana przez regionalnych urzędników jako możliwe odniesienie do infrastruktury BTC.
5 marca irańskie drony zaatakowały terminal pasażerski lotniska w Nachiczewanie w Azerbejdżanie. Kilka dni później azerskie służby bezpieczeństwa poinformowały o udaremnieniu spisku powiązanego z IRGC, którego celami miały być rurociąg oraz obiekty izraelskie i żydowskie w Baku.
W kolejnych tygodniach irańskie media powiązane z reżimem zaczęły przedstawiać kaukaski korytarz energetyczny jako potencjalne narzędzie nacisku na Zachód.
USA powinny zabezpieczyć szlak
Autor analizy przekonuje, że Waszyngton powinien podjąć działania, zanim Iran zdecyduje się na bezpośredni atak. Wskazuje na trzy najważniejsze kierunki działania.
- Wzmocnienie obrony Azerbejdżanu – poprzez dostarczenie systemów obrony przeciwlotniczej krótkiego zasięgu, technologii antydronowych i radarów wczesnego ostrzegania.
- Stworzenie alternatywnych tras transportowych – m.in. rozbudowę portów nad Morzem Kaspijskim oraz przywrócenie większej przepustowości rurociągu Baku–Supsa, prowadzącego do gruzińskiego wybrzeża Morza Czarnego.
- Jasny sygnał odstraszający – USA i Turcja powinny zadeklarować, że atak na kaspijski korytarz energetyczny będzie traktowany jako zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego Zachodu.
Stawką jest nie tylko dostawa ropy do Izraela czy bezpieczeństwo energetyczne Europy. Zagrożony może być również amerykański projekt rozwoju połączeń transportowych na Kaukazie i w Azji Centralnej.
Jak ostrzega Epstein, jeśli Iran bezkarnie zagrozi strategicznym szlakom energetycznym, państwa regionu mogą stracić zaufanie do zachodnich gwarancji bezpieczeństwa i zwrócić się w stronę alternatywnych partnerów, takich jak Rosja i Chiny.
