Homozwiązki wchodzą do USC. Od dziś nowe zasady w całej Polsce

Nowe przepisy od dziś w urzędach

23 sierpnia mija trzymiesięczny okres od opublikowania rozporządzenia ministra cyfryzacji dotyczącego nowych wzorów dokumentów z zakresu rejestracji stanu cywilnego. Oznacza to, że od dziś transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci ma być możliwa w każdym USC w kraju.

Zmiany dotyczą m.in. odpisów zupełnych i skróconych aktów małżeństwa oraz zaświadczeń dotyczących danych znajdujących się w rejestrze stanu cywilnego. W nowych formularzach przewidziano rozwiązania uwzględniające trzy sytuacje: małżeństwo kobiety i mężczyzny, dwóch kobiet oraz dwóch mężczyzn.

Spór o przepisy i konstytucję

Nowe rozwiązania od początku budziły jednak poważne kontrowersje. Pod koniec lipca Trybunał Konstytucyjny orzekł, że rozporządzenie ministra cyfryzacji w zakresie umożliwiającym transkrypcję zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych jest niezgodne z Konstytucją. Orzeczenie zapadło jednogłośnie.

Sprawa ma istotny wymiar konstytucyjny. Zwolennicy rozwiązań wprowadzonych przez rząd powołują się przede wszystkim na orzecznictwo europejskie i krajowe. Z kolei przeciwnicy wskazują, że zgodnie z art. 18 Konstytucji małżeństwo jako instytucja chroniona przez państwo odnosi się do związku kobiety i mężczyzny.

To właśnie na tym tle szczególnego znaczenia nabiera stanowisko Trybunału Konstytucyjnego.

Najpierw wyroki sądów, później zmiana rozporządzenia

Impulsem do zmian były m.in. orzeczenia sądów administracyjnych oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W marcu tego roku Naczelny Sąd Administracyjny po raz pierwszy nakazał USC dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa pary jednopłciowej.

Chodziło o Jakuba Cupriaka-Trojana i Mateusza Trojana, którzy zawarli małżeństwo w 2018 roku w Berlinie. W maju ich akt został przeniesiony do polskiego rejestru stanu cywilnego przez warszawski USC.

Ministerstwo Cyfryzacji zdecydowało następnie o dostosowaniu wzorów dokumentów tak, aby – jak argumentowano – realizacja kolejnych orzeczeń nie wymagała każdorazowego prowadzenia postępowania przed sądem.

Weto prezydenta Nawrockiego pozostaje ważnym tłem

Dzisiejsza zmiana wchodzi w życie zaledwie kilka tygodni po decyzji prezydenta Karola Nawrockiego dotyczącej ustawy o statusie osoby najbliższej.

17 lipca prezydent zawetował zarówno ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu, jak i przepisy ją wprowadzające.

Ustawa przewidywała możliwość zawierania przed notariuszem rejestrowanej umowy regulującej m.in. kwestie majątkowe, mieszkaniowe, alimentacyjne, dostępu do informacji medycznej czy pochówku. Prezydent argumentował, że rozwiązanie tworzyłoby nową, sformalizowaną instytucję prawa rodzinnego zbyt mocno zbliżoną do małżeństwa.

W praktyce oznacza to, że z jednej strony prezydent zablokował ustawowe rozwiązanie dotyczące związków partnerskich, z drugiej zaś od dziś w życie wchodzą przepisy wykonawcze dotyczące transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych.

Nie wszyscy samorządowcy chcą stosować nowe zasady

Rozporządzenie spotkało się również ze sprzeciwem części samorządowców. Burmistrz Zakopanego Łukasz Filipowicz zapowiadał, że tamtejszy urząd będzie odmawiał dokonywania takich transkrypcji, wskazując, że rozporządzenie nie zmienia Konstytucji.

Swoje zastrzeżenia przedstawiali również przedstawiciele Kościoła. Abp Wiesław Śmigiel podkreślał, że konstytucyjna ochrona małżeństwa dotyczy związku kobiety i mężczyzny, a interpretacja przepisów nie powinna pozostawać w sprzeczności z ustawą zasadniczą.

Co dalej?

Sprawa pozostaje więc przedmiotem ostrego sporu prawnego i politycznego. Rząd wskazuje na konieczność wykonywania orzeczeń sądowych i dostosowania administracji do nowych zasad. Przeciwnicy zmian podnoszą natomiast argument konstytucyjny i kwestionują możliwość wprowadzania tak istotnych zmian za pomocą rozporządzenia.

Dodatkowym elementem sporu jest fakt, że Trybunał Konstytucyjny już zakwestionował konstytucyjność rozporządzenia. Rzecznik rządu Adam Szłapka podważał jednak skutki tego orzeczenia, twierdząc, że obecne funkcjonowanie TK jest obarczone wadą prawną.

Spór zatem nie kończy się wraz z wejściem nowych przepisów w życie. Przeciwnie – wszystko wskazuje na to, że kwestia granic uznawania zagranicznych małżeństw jednopłciowych w Polsce będzie jeszcze długo przedmiotem politycznej i prawnej batalii.

Zadowolenie wyraził już Krzysztof Gawkowski, publikując taki oto wpis na X: 

Źródło: Republika

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X