Morawiecki: szczepionki są globalnym dobrem publicznym, a nie wyłączną własnością firm

Polski premier przypomniał, że w ostatnich dniach unijni urzędnicy obiecali, iż zrobią wszystko, co w ich mocy, aby przyspieszyć produkcję i dystrybucję szczepionek COVID-19, deklarując, że „wszystkie opcje są na stole”.

- Ta rosnąca determinacja Komisji Europejskiej do egzekwowania kontraktów z firmami farmaceutycznymi to dobry znak, zwłaszcza że duża część kontynentu stoi w obliczu prawdopodobieństwa trzeciej fali koronawirusa. Ale to nie wystarczy. Najwyższy czas zastąpić mocne słowa zdecydowanymi działaniami. Musimy przedstawić bardziej efektywne rozwiązania - pisze Morawiecki w "Politico".

Jego zdaniem UE powinna skupić się na dwóch głównych kierunkach działań. Po pierwsze, powinna uzależnić zezwolenie na eksport szczepionek wyprodukowanych w krajach UE od przestrzegania przez producentów szczepionek ich zobowiązań. Po drugie, powinna skorzystać z "procedury przymusowej licencji". Pozwala to rządom na przyznanie firmom prawa do wytwarzania opatentowanego produktu bez zgody właściciela patentu.

- Pierwsze rozwiązanie pozwoli Komisji Europejskiej na realizację umów, które zawarła z firmami farmaceutycznymi. Logistyka dystrybucji szczepionek - gdzie szczepionki są wysyłane, w jakim tempie i w jakiej kolejności - nie powinna być determinowana interesami firm lub ich akcjonariuszy, ale surowym ustawodawstwem. Niedopuszczalne jest przedkładanie zysku nad zdrowie i życie ludzi podczas pandemii. UE negocjowała te umowy, więc musi doprowadzić do ich realizacji - czytamy.

Drugi środek, polegający na wykorzystaniu procedury licencji - jak wskazuje polski premier - daje krajom UE podstawę prawną do kupowania patentów od przedsiębiorstw i zwiększania mocy produkcyjnych, umożliwiając innym producentom udział w tych wysiłkach.

- To rozsądny i konieczny środek. W końcu rozwój szczepionek na koronawirusa nie pojawił się znikąd: są one wynikiem badań naukowych napędzanych ogromnymi dotacjami i inwestycjami publicznymi. Jako takie, szczepionki te są dobrem publicznym, a nie wyłączną własnością jednej firmy.

Prawo przewiduje dwa ważne warunki stosowania tego środka: musi tego wymagać interes publiczny (w tym przypadku ochrona życia i zdrowia publicznego), a w innym przypadku korzystanie z opatentowanego produktu lub wynalazku musi być niemożliwe. Oba te warunki są dziś spełnione - uważa Morawiecki.

- Szczepionki to nasza najpotężniejsza broń w walce z pandemią koronawirusa. Musimy wykorzystać wszystkie dostępne narzędzia prawne, aby zapewnić ich jak najskuteczniejsze wykorzystanie. Tylko wtedy, gdy będziemy działać teraz razem i solidarnie, możemy skutecznie zwalczyć wirusa, pokazać, że jesteśmy zjednoczeni i zapewnić szczepionki wszystkim Europejczykom - podsumowuje polski premier.