Kuli żelazo póki gorące! Najlepsi kowale zjechali się do Wojciechowa na Lubelszczyźnie

Organizatorem imprezy od wielu lat jest Gminny Ośrodek Kultury w Wojciechowie, który począwszy od pozyskania dotacji z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, od władz wojewódzkich, powiatowych i lokalnych oraz sponsorów do zadbania o najmniejszy szczegół, wkłada bardzo duży wysiłek aby impreza była zorganizowana na jak najlepszym poziomie. Całość wydarzenia została zorganizowana na placu przy Wieży Ariańskiej.

W XXVIII Ogólnopolskich Warsztatach Kowalskich wzięło udział szesnaście osób z terenu całej Polski w wieku od 18 do 52 lat. Były to osoby w większości zawodowo związane  z pracą w metalu  – początkujący kowale, ślusarze i metaloplastycy, ale również osoby na co dzień zajmujące się bardzo odległą od kowalstwa działalnością m.in. programista, dojarz czy biotechnolog. Adepci sztuki kowalskiej nabywali i doskonalili swoje umiejętności pod kierunkiem mistrzów: Andrzeja Słowika woj. podkarpackie, Kazimierza Kudły woj. podkarpackie i Stanisława Wozowicza woj. podkarpackie. Podczas Warsztatów uczestniczyli w zajęciach teoretycznych oraz praktycznych, poznając podstawowe techniki oraz narzędzia kowalskie i inne urządzenia związane z pracą kowala. Wysłuchali wykładów o historii kowalstwa, przepisach prawnych w prowadzeniu kuźni,  marketingu,  projektowaniu wyrobów kowalskich oraz o  rekonstrukcji historycznych wyrobów kowalskich na bazie kanonów średniowiecznych. Odwiedzili również Kuźnię Romana Czernieca gdzie obejrzeli wyposażenie tradycyjnego warsztatu.

W ramach nauki organizowane były pokazy, podczas których instruktorzy prezentowali uczniom min. wykonywanie i regenerację narzędzi kowalskich oraz zabezpieczania wyrobów przed korozją.  Każde zajęcia poprzedzone były instruktażem ze szczegółowym omówieniem wykonywanej czynności bądź operacji. Zajęcia trwały po 9 godzin dziennie. Zwiedzając Muzeum Kowalstwa uczniowie zapoznali się z dawnymi narzędziami używanymi w kuźni oraz z technikami zdobienia i kucia metalu na przykładzie wyrobów mistrzów kowalstwa z Polski i zagranicy.

Podczas zajęć praktycznych młodzi kowale wykonywali różne prace, na podstawie których poznawali kolejne techniki kowalskie. W tym roku powstały tradycyjne gwoździe kowalskie, podkowy, zawiasy, a także kwiaty, krzyże oraz inne elementy ozdobne. Kucie każdej z prac pozwalało przećwiczyć przynajmniej trzy poznane podstawowe operacje kowalskie. Mistrzowie Warsztatów z pomocą uczniów wykonywali również dar dla kościoła – okucia na wazony stojące przy wejściu. Nowością w tym roku na warsztatach był dzień współpracy ze studentami Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie na kierunku Projektowanie Wnętrz. Po wysłuchaniu instruktażu młodzi projektanci narysowali swoje projekty wyrobów kowalskich, a następnie nadzorowali adeptów sztuki kowalskiej przy ich wykonaniu, niejednokrotnie włączając się w ich kucie.

W wolną od zajęć niedzielę zorganizowana została Impreza pod nazwą MetalArt Festiwal. W jej programie był pokaz kucia noży w wykonaniu Bartłomieja Jędrasika ze Świdnika (BJ Custom). można było obserwować  pokaz kucia noża w wykonaniu. Dużą atrakcję wydarzenia stanowiło podkuwanie konia przez Romana Czernieca z Kuźni Wojciechów. Zebrani widzowie mogli obserwować pokazy kucia artystycznego w wykonaniu mistrzów Andrzeja Słowika i Kazimierza Kudły, a najmłodsi bawili się na podwórku zabaw kowalskich, na którym grali w rzut podkową, układali puzzle kowalskie oraz wykuwali kowalskie medaliony. Oprawę muzyczną zapewniła Kapela Wojciechowska Na zakończenie wszyscy zebrani podziwiali Fire Show- pokaz ognia wykonany przez grupę MC Fire

Kulminacją imprez kowalskich były XIX  Ogólnopolskie Spotkania Kowali organizowane w dniach 8 – 10 lipca 2021 r. podczas których niemal 50 kowali artystów z całej Polski a także z Czech i Węgier, uczestniczyło w wykładach i pokazach oraz startowało w konkursie kowalstwa artystycznego. Podczas Sympozjum pt. „Tradycyjne kowalstwo użytkowe i artystyczne jako twórcza inspiracja współczesnego odbiorcy” w ramach którego zostały przeprowadzone wykłady: „Kotlarstwo zapomniane rzemiosło metalowe” w wykonaniu Bernarda Nowakowskiego oraz ,,Tradycyjne motywy i techniki kowalskie – możliwość zastosowania w nowoczesnych realizacjach”, który przeprowadziła Małgorzata Michalska Nakonieczna.

W godzinach popołudniowych odbyło się również Walne Zebranie Stowarzyszenia Kowali Polskich, podczas którego oprócz omówienia spraw bieżących,  przyjęto do grona zrzeszonych kowali 6 nowych  członków – Andrzeja Karpińskiego z Orzysza woj. warmińsko – mazurskie, Andrzeja Dzwonkowskiego z Wałycza woj. kujawsko – pomorskie, Janusza Stępniewskiego z Warszawy, Rafała Fica z Wrocławia, Andrzeja Sumarę ze Strzegomia woj. dolnośląskie, Piotra Spallek z Nysy.

W drugim dniu Spotkań mistrzowie zmierzyli się w konkursie kowalstwa artystycznego i w konkursie o Nagrodę Kowali Polskich. Jako pracę domową kowale do oceny przedstawili WAGĘ dowolnego typu wykutą zgodnie ze sztuką kowalską. Natomiast temat pracy wykonywanej w Wojciechowie ogłoszony został na spotkaniu organizacyjnym w przeddzień konkursu. W tym roku był to wieszak – znak zodiaku. Do konkursu przystąpiło 23 drużyny. Ze względu na to rekordową ilość kowali, kucie odbywało się w trzech turach czasowych każda po 3 godziny. Zarówno tury jaki kowadła były losowane.

Uroczyste rozpoczęcie XIX Ogólnopolskich Spotkań Kowali, odbyło się w sobotę, 10 lipca ok. godz. 9.00. O godzinie 10.00 rozbrzmiał uroczysty marsz kowalski grany na kowadle przez Marcina Cimka z kuźni Strachosław. Po tym kowale ubrani w jednolite koszulki okolicznościowe przystąpili do konkursu kowalstwa artystycznego. Pracowali pod czujnym okiem jury w skład którego wchodzili – Wojciech Kowalczuk, etnograf z Białegostoku, Małgorzata Michalska Nakonieczna – Dziekan wydziału Projektowanie Wnętrz w Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie, Stanisław Wozowicz, artysta plastyk i kowal oraz Roman Czerniec, kowal z Wojciechowa. Przy ocenie prac konkursowych jury brało pod uwagę zastosowanie tradycyjnych technik kowalskich i wierność tradycji regionalnej, poziom techniczny i artystyczny wykonanej pracy, estetykę i bogactwo formy, wkład pracy w jej wykonanie, funkcjonalność pracy

Przez cały dzień były prowadzone Wydarzeniu towarzyszyła ekipa Telewizji Lublin, która realizowała program pt. „Lato z TVP 3”. Podczas transmisji na żywo wypowiadali się zarówno organizatorzy Warsztatów i Spotkań Kowali jak i władze Wojciechowa, mistrzowie kowalstwa, adepci tego zawodu a także właściciele miejscowych atrakcji turystycznych. Audycja uatrakcyjniona była obrazami z ciekawych turystycznie miejsc w Wojciechowie dzięki temu wydarzenie, a także cała Gmina Wojciechów zyskała szeroką promocję.

Na scenie przy Wieży prezentowały się zespoły z Gminy Wojciechów: Kapela Wojciechowska, Klub Seniora, Sporniaczanki oraz Kapela z Morcinkowej Górki. W godzinach popołudniowych zaprezentował się zespół Horpyna.

Przez cały dzień odbywał się „Pokaz tradycyjnego wykonywania naczyń z miedzi i mosiądzu” w wykonaniu Bernarda Nowakowskiego. Pokaz ten cieszył się ogromnym zainteresowaniem kowali i uczniów, a także publiczności. Autor pokazu promował podczas imprezy swoją książkę pt. „Dawne kotlarstwo”, która również zdobyła duży podziw oglądających.

Pod koniec dnia wszyscy kowale zebrali się w Wieży  aby oddać swój głos na prace wykonane przez swoich kolegów. Głosowali na wagę oraz na wieszak – zodiak. Przeliczone głosy wyłoniły zwycięzców Nagrody Kowali Polskich w tych dwóch kategoriach. Nagrodę tę ufundowało Stowarzyszenia Kowali Polskich.

Do późnego wieczora pokazy kowalstwa wykonywali Kowale z Czech, prezentując widzom swoje techniki kucia i zdobienia metalu.

Wieczorem kowale oraz zaproszeni goście spotkali się na wspólnym ognisku, a dla licznie zgromadzonej publiczności przy Wieży Ariańskiej zagrał F21, zespół CamaSutra, a na koniec DJ Pedro Electro poprowadził dyskotekę.

W niedzielę 10 lipca, jury omówiło, prace wykonane podczas konkursu kowalstwa artystycznego. Konstruktywne spostrzeżenia dotyczące techniki wykonania i zdobienia, a także zachowania zasad funkcjonalności i estetyki wag i wieszaków były dla kowali bogatym źródłem wiedzy. O godz. 11.00 kowale spotkali się przy kuźni aby razem udać się na mszę św. w ich intencji. Ksiądz podziękował kowalom za dar dla kościoła –  okucie wazonów wykonane przez mistrzów Andrzeja Słowika, Kazimierza Kudłę, Stanisława Wozowicza.

Po mszy, barwny korowód prowadzony przez Orkiestrę Dętą OSP w Wojciechowie udał się na plac przy Wieży Ariańskiej, gdzie odbywała się dalsza część Spotkań. Zgromadzeni widzowie wysłuchali koncertu Wojciechowskiej Orkiestry Dętej. Duże zainteresowanie publiczności wzbudzał pokaz wykonywania naczyń z miedzi i mosiądzu, a także pokazy kowalstwa artystycznego .

O godzinie 14.00 nastąpiło uroczyste zakończenie XXVIII Ogólnopolskich Warsztatów Kowalskich oraz XIX Ogólnopolskich Spotkań Kowali. Decyzją mistrzów – nauczycieli wszyscy uczestnicy Warsztatów otrzymali nagrody rzeczowe. Były to pamiątkowe młotki, na których mistrzowie złożyli podpisy oraz skrzynki narzędziowe i koszulki okolicznościowe. Za szczególne zaangażowanie w pomoc kowalom podczas konkursu otrzymali nagrody ufundowane przez Karczmę Biesiada Barbary i Włodzimierza Czernieców oraz Polifarb Łódź.

W konkursie kucia artystycznego rozgrywanym podczas XIX Ogólnopolskich Spotkania Kowali ze względu na dużą różnorodność wykonywanych prac jury w tym roku postanowiło przyznawać nagrody w dwóch kategoriach.

Za pracę domową – WAGĘ, jury przyznało Grand Prix Romanowi Paratowi z Gorzejowej woj. podkarpackie. Zdobywca Grand Prix otrzymał kowadło dwurożne ufundowane przez firmę Perun. Dwie równorzędne I Nagrody trafiły dla Tomasza Pelinskiego z Jędrzejewa woj. kujawsko – pomorskie oraz  Rafała Fica z Wrocławia woj. dolnośląskie, dwie równorzędne II Nagrody otrzymali Bartek Gazda z Tuszymy  woj. podkarpackie oraz Andrzej Słowik z miejscowości Łęki Górne woj. podkarpackie, dwie równorzędne III Nagrody otrzymali Kazimierz Kudła z Zawady woj. podkarpackie oraz Kazimierz Jabłoński z Niedźwiady woj. podkarpackie.