Polska 5 lutego – co wydarzyło się tego dnia

1335 - Górowo Iławeckie otrzymało prawa miejskie.

1752 - Marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński powołał w Ostrowie Wielkopolskim pierwszą zawodową straż pożarną na ziemiach polskich.

1766 - 88-letni były król Polski i panujący książę Lotaryngii i Baru Stanisław Leszczyński doznał rozległych oparzeń w swym pałacu w Lunéville, gdy jego ubranie zapaliło się od iskry z kominka. Po długiej agonii zmarł 23 lutego.

1778 - W Czeluścinie w powiecie gostyńskim urodził się Jan Nepomucen Umiński, żołnierz, uczestnik insurekcji kościuszkowskiej, wojny polsko-austriackiej, kampanii rosyjskiej 1812 roku i powstania listopadowego, współzałożyciel Towarzystwa Literackiego w Paryżu.

1862 - W Dębinach koło Przasnysza urodził się Aleksander Kakowski, arcybiskup metropolita warszawski, kardynał, ostatni prymas Królestwa Polskiego.

1866 - W Stoku urodził się Ignacy Chrzanowski, historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, współzałożyciel Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej, autor „Historii literatury niepodległej Polski”; zmarł w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen w 1940 r.

1893 - W Krakowie urodził się Roman Ingarden, filozof, uczeń Edmunda Husserla, twórca krakowskiej szkoły filozoficznej, fenomenolog, badacz podstaw teorii literatury i estetyki opisowej, członek PAN, wieloletni wykładowca i profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

1905 - W Warszawie na VII Zjeździe Polskiej Partii Socjalistycznej powołano Organizację Spiskowo-Bojową PPS, mającą na celu osłanianie manifestacji robotniczych oraz szkolenie kadr na wypadek wybuchu antyrosyjskiego powstania. W czerwcu 1906 r. została ona przemianowana na Organizację Bojową PPS.

1909 - W Łodzi urodziła się Grażyna Bacewicz, kompozytorka, skrzypaczka; skomponowała m.in. „IV kwartet smyczkowy” i „VII Koncert skrzypcowy”, za które otrzymała międzynarodowe nagrody.

1917 - W Chochołowie urodził się Stanisław Frączysty, kurier tatrzański, żołnierz AK, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych Auschwitz i Buchenwald.

1919 - Dekretem papieża Benedykta XV w Polsce utworzone zostało Biskupstwo Polowe; pierwszym biskupem polowym mianowany został bp Stanisław Gall.

1920 - W Jaworznie-Byczynie urodził się Franciszek Szlachcic, peerelowski minister spraw wewnętrznych, wicepremier, członek Biura Politycznego KC PZPR.

1930 - W Gnaszynie (dziś dzielnica Częstochowy) urodziła się Kalina Jędrusik, aktorka znana z ról w m.in. filmach „Upał”, „Lekarstwo na miłość”, „Ziemia obiecana”; także piosenkarka, która wylansowała przeboje: „Bo we mnie jest sex”, „Do ciebie szłam”, „Mój pierwszy bal”.

1931 - We Lwowie urodziła się Krystyna Radzikowska, arcymistrzyni szachowa, 9-krotna mistrzyni Polski, uczestniczka pięciu olimpiad szachowych.

1934 – Podczas zjazdu Akcji Katolickiej w Krakowie powołano Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży.

1937 - Wicepremier i minister skarbu Eugeniusz Kwiatkowski na posiedzeniu Komisji Budżetowej Sejmu przedstawił plan budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP).

1942 - W Aszchabadzie urodził się Andrzej Wohl, aktor, reżyser, producent filmowy.

1943 - Początek akcji likwidacyjnej w getcie białostockim; w ciągu ośmiu dni hitlerowcy wywieźli do obozu zagłady w Treblince 10 tys. ludzi, a 2 tys. zamordowali na miejscu.

1943 - Około 30 osób zginęło w spacyfikowanej przez Niemców wsi Lendo Wielkie na Lubelszczyźnie.

 1943 - W Szczecinie i prowincji Pomorze Gestapo aresztowało pod zarzutem szpiegostwa na rzecz aliantów 40 katolików, w tym 11 księży.

1945 - W Bartoszowinach na Kielecczyźnie urodził się Leszek Mądzik, scenograf, reżyser; założyciel i kierownik Sceny Plastycznej KUL; do jego najważniejszych spektakli należą m.in. „Kir”, „Powłoki”, „Źródło”.

1945 - W Przeworsku urodził się Marek Barbasiewicz, aktor teatralny i filmowy, znany m.in. z filmu „Zabij mnie, glino”.

1945 - Alfred Fiderkiewicz został prezydentem Krakowa.

 1945 - W Baryszu koło Tarnopola kureń „Bystry” Ukraińskiej Powstańczej Armii, dowodzony przez Petro Chamczuka „Bystrego” dokonał masakry 135 Polaków.

1946 - Weszła w życie umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku.

1947 - Sejm wybrał Bolesława Bieruta prezydentem RP.

1955 - W Tczewie urodziła się Teresa Piotrowska, polityk, od 2014 r. minister spraw wewnętrznych.

1956 - W Nowej Rudzie urodził się Krzysztof Tyniec, aktor, znany m.in. z telewizyjnego kabaretu Olgi Lipińskiej, także z seriali „Boża podszewka”, „Daleko od noszy”.

1956 - We włoskiej miejscowości Cortina d'Ampezzo zakończyły się VII Zimowe Igrzyska Olimpijskie. Polska zdobyła na nich jeden medal - brąz w kombinacji norweskiej wywalczył Franciszek Gąsienica Groń.

1960 – Dokonano oblotu samolotu szkolno-treningowego PZL TS-11 Iskra.

1964 - W Łodzi urodził się Piotr Trzaskalski, reżyser filmowy, scenarzysta, autor filmów „Edi”, „Mistrz” i „Mój rower”.

1967 – Premiera telewizyjna pierwszego odcinka serialu animowanego „Reksio”, jednej z najbardziej lubianych dobranocek w historii telewizji polskiej.

1982 - Stan wojenny: w Świdniku na wezwanie władz Solidarności zaczęły się masowe spacery w porze nadawania Dziennika TV o 19.30. Z czasem do podobnej akcji przystąpili mieszkańcy innych miast.

1982 - W Londynie zmarł Tadeusz Bielecki, polityk narodowo-demokratyczny, działacz OWP, poseł na Sejm, prezes Stronnictwa Narodowego.

1985 - Z Paryża do Warszawy przyleciał szef tamtejszego Biura NSZZ „Solidarność” Seweryn Blumsztajn. Na lotnisku Okęcie unieważniono mu paszport i nakazano natychmiastowy powrót do Francji.

1990 - Premiera filmu „Marcowe migdały” w reżyserii Radosława Piwowarskiego.

1994 - W Opolu zmarł Joachim Halupczok, kolarz, mistrz świata w indywidualnym wyścigu szosowym z Chambery (1989) i wicemistrz olimpijski z Seulu (1988) w drużynowym wyścigu szosowym.

1996 - Włodzimierz Cimoszewicz został premierem RP.

2005 - W Warszawie zmarła Michalina Wisłocka, ginekolog, cytolog i seksuolog, autorka pierwszych polskich popularnonaukowych książek dotyczących seksuologii, w tym poradnika „Sztuka kochania”, którego nakład liczył w sumie 7 mln egzemplarzy.

2007 - Minister obrony narodowej Radosław Sikorski podał się do dymisji.

2008 - W Warszawie zmarł Hubert Drapella, scenarzysta i reżyser, autor filmów „Historia jednego myśliwca”, „Soból i panna” oraz popularnych seriali „Pan Samochodzik i templariusze” i „Znak orła”; żołnierz harcerskiego batalionu „Parasol”, uczestnik Powstania Warszawskiego.

2016 - W Warszawie zmarła Maria Stypułkowska-Chojecka „Kama” - łączniczka i wywiadowca batalionu „Parasol” Armii Krajowej, uczestniczka wielu akcji zbrojnych AK, w tym udanego ataku na niemieckiego zbrodniarza Franza Kutscherę, dowódcę SS i policji w dystrykcie warszawskim; uczestniczka Powstania Warszawskiego.

2020 – W Los Angeles zmarł Kirk Douglas, potomek polskich Żydów z Kresów dawnej Rzeczypospolitej, wybitny amerykański aktor, legenda złotej ery Hollywood, znany z takich filmów jak „Spartakus”, „Ostatni zachód słońca”, „Układ”, „Był sobie łajdak” oraz „Pasja życia”.

2021 – W Warszawie zmarł Wojciech Burszta, antropolog, kulturoznawca, eseista i krytyk kultury. Zajmował się badaniami z kręgu antropologii współczesności i kulturoznawstwa.