Polska 20 czerwca – co wydarzyło się tego dnia

1566 - W więzieniu na zamku Gripsholm w Szwecji urodził się przyszły król Polski Zygmunt III Waza - syn Katarzyny Jagiellonki i księcia Jana Wazy.

1605 – Dymitriady: Na Kremlu zwolennicy wspieranego przez polską szlachtę Dymitra Samozwańca zamordowali obalonego kilka dni wcześniej cara Rosji Fiodora II i jego matkę Marię Skuratową-Bielską.

1624 – Wojska Rzeczypospolitej pod wodzą hetmana Stanisława Koniecpolskiego zwyciężyły nad Tatarami w bitwie pod Martynowem.

1633 - Wojna smoleńska: podczas oblężenia Smoleńska Rosjanie wysadzili miną prochową okrągłą basztę przy bramie Małachowskiej, co spowodowało znaczne straty wśród ich stojących za blisko i przygotowanych do ataku oddziałów. Po uporządkowaniu szyków rozpoczęli nieudany szturm na mury obronne, ponosząc kolejne ogromne straty.

1793 - W Surochowie koło Przemyśla urodził się Aleksander Fredro, komediopisarz, poeta i pamiętnikarz, autor m.in. „Zemsty” i „Ślubów panieńskich”.

1808 - Zmarł Franciszek Ksawery Dmochowski, poeta, publicysta; w czasie Powstania Kościuszkowskiego kierownik Wydziału Insurekcji w Radzie Najwyższej Narodowej; współzałożyciel Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

1815 - W Warszawie uroczyście ogłoszono powstanie Królestwa Polskiego.

1863 - Powstanie Styczniowe: przegrana powstańców pod dowództwem gen. Zygmunta Jordana w bitwie pod Komorowem.

1869 – W Odporyszowie koło Tarnowa w wypadku pierwowzoru lotni swej konstrukcji ciężko ranny został pionier lotnictwa Jan Wnęk. W wyniku odniesionych obrażeń zmarł w szpitalu 10 lipca.

1900 – We Lwowie ukazał się pierwszy numer polskiego czasopisma sportowego „Gazeta Sportowa”.

1917 - W Moskwie urodził się Igor Śmiałowski, aktor, przez wiele lat występował na scenach Teatru Narodowego w Warszawie, następnie w Teatrze Komedia i Teatrze Polskim; zagrał w filmach „Miasto nieujarzmione”, „Młodość Chopina”, „Znachor”, a także w serialach „Stawka większa niż życie”, „Chłopi” i „Kariera Nikodema Dyzmy”.

1918 - W Łodzi urodził się Robert Satanowski, dyrygent, dyrektor artystyczny Teatru Wielkiego w Warszawie (1982-1991), wieloletni prezes Stowarzyszenia Polskich Artystów Muzyków; w czasie II wojny światowej dowodził oddziałem partyzanckim im. Tadeusza Kościuszki, a następnie zgrupowaniem partyzantki występującym pod nazwą „Jeszcze Polska nie zginęła”, podległym dowództwu sowieckiego Ukraińskiego Sztabu Partyzanckiego; zgrupowanie to stało się schronieniem dla Polaków, zagrożonych ludobójczym terrorem OUN-UPA.

1920 - W kościele parafialnym w Wadowicach został ochrzczony Karol Wojtyła.

1922 - Wojsko Polskie pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego przejęło część Górnego Śląska przyznaną Polsce decyzją Konferencji Ambasadorów.

1923 - W Brzesku urodził się Jerzy Nowak, aktor, przez kilkadziesiąt lat związany ze Starym Teatrem w Krakowie, gdzie m.in. ponad 600 razy wcielił się w postać Hirsza Singera w spektaklu „Ja jestem Żyd z Wesela”, występował również w Teatrze im. Słowackiego; w filmie „Ziemia obiecana” stworzył niezapomnianą kreację jako Zucker, zagrał także w filmach „Amator”, „Medium”, „Wiedźmin”.

1923 - W Maluszynie koło Radomska zmarł Józef Ostrowski, ziemianin, członek Stronnictwa Polityki Realnej; poseł do rosyjskiej Dumy (1906-1910); w latach 1917-1918 w składzie Rady Regencyjnej.

1925 - W Kołomyi urodziła się Irena Dziedzic, dziennikarka, prezenterka telewizyjna, stworzyła pierwszy w PRL talk-show „Tele-Echo”.

1929 - W Aleppo w Syrii odbyła się ekshumacja szczątków gen. Józefa Bema, które sprowadzono do Polski i złożono w mauzoleum w Tarnowie.

1930 - W Falentach niedaleko Warszawy urodziła się Magdalena Abakanowicz - rzeźbiarka, która zrewolucjonizowała tkaninę artystyczną nadając jej formę przestrzenną; od nazwiska twórczyni jej prace nazwano abakanami; jej prace są w zbiorach m.in. Centre George Pompidou w Paryżu, Metropolitan Museum w Nowym Jorku i Museum of Modern Art w Kioto.

1931 - W Rakówce pod Biłgorajem urodziła się Urszula Kozioł, poetka, prozaiczka, autorka utworów dramatycznych, felietonistka.

1933 - W Łodzi urodziła się Katarzyna Łaniewska, aktorka teatralna i filmowa, znana m.in. z serialu „Plebania”, wystąpiła także w serialach „Czterdziestolatek” i „Gruby”.

1940 - Premier Władysław Sikorski opuścił terytorium Francji, odlatując do Londynu; ewakuacja polskich władz emigracyjnych do Wielkiej Brytanii.

1940 - W Palmirach w ciągu dwóch dni (20-21 czerwca) Niemcy rozstrzelali 378 więźniów z Pawiaka i Al. Szucha; wśród nich m.in. Mieczysława Niedziałkowskiego, Macieja Rataja i Janusza Kusocińskiego.

1942 - Doszło do brawurowej ucieczki więźniów z niemieckiego obozu Auschwitz - skradzionym samochodem i w mundurach SS na wolność wydostali się: Kazimierz Piechowski, Eugeniusz Bendera, Stanisław Jaster i Józef Lempart.

1943 - W Warszawie urodził się Wojciech Gąssowski, piosenkarz, gitarzysta, kompozytor.

1944 - W Warszawie żołnierze oddziału „993/W” Wydziału Bezpieczeństwa i Kontrwywiadu Oddziału II KG AK wykonali wyrok śmierci na Eugeniuszu Świerczewskim, agencie gestapo w wywiadzie AK i bezpośrednim sprawcy aresztowania Komendanta Głównego AK gen. Stefana Roweckiego „Grota”.

1944 - Litewska policja, współpracująca z Niemcami, dokonała pacyfikacji polskiej wsi Glinciszki na Wileńszczyźnie, mordując 38 Polaków.

1945 - W Warszawie uruchomiono pierwszą po wojnie linię tramwajową łączącą ul. Kawęczyńską z ul. Wiatraczną.

1948 - W Ostródzie urodził się Jan Purzycki, scenarzysta filmowy.

1950 – Odbyła się ogólnokrajowa akcja masowych aresztowań Świadków Jehowy.

1954 - W Warszawie urodził się Jan Wołek - malarz, poeta, pisarz i pieśniarz, laureat Studenckiego Festiwalu Piosenki w Krakowie i Festiwalu Artystycznego Młodzieży Akademickiej FAMA; związany z Kazimierzem Dolnym nad Wisłą, gdzie maluje obrazy.

1954 - Na Stadionie Wojska Polskiego w Warszawie odbył się I Memoriał Janusza Kusocińskiego (19-20 czerwca).

1961 - W Nowym Targu urodził się Piotr Cyrwus, aktor, występował w Starym Teatrze w Krakowie, od 2012 r. w Teatrze Polskim w Warszawie; w 1989 r. zagrał główną rolę w przedstawieniu Teatru Telewizji „Do piachu” w reżyserii Kazimierza Kutza; znany m.in. z serialu „Klan”.

1966 – Z jednodniowym opóźnieniem odbyły się we Fromborku uroczystości Millenium zaplanowane przez Kurię Biskupią. Powodem opóźnienia było zatrzymanie 12 czerwca przez Milicję Obywatelską – około 10 kilometrów przed Olsztynkiem – peregrynującego z Nidzicy obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, który miał się zatrzymać po drodze w Olsztynku, Olsztynie, Dobrym Mieście, Ornecie, Pieniężnie i Braniewie. Milicjanci, po zatrzymaniu samochodu przewożącego obraz, wylegitymowaniu pasażerów, zagrozili towarzyszącym obrazowi osobom – księżom Julianowi Wojtkowskiemu i Tadeuszowi Borkowskiemu oraz kierowcy, którym był Antoni Nowoczyn – aresztowaniem i przeprowadzeniem rewizji. Ostatecznie funkcjonariusze przewieźli obraz drogą okrężną do Fromborka, gdzie umieszczono go w kaplicy w domu biskupim. W dniu poprzedzającym uroczystości we Fromborku – w sobotę 19 czerwca – do Olsztyna przybyli prymas Polski kard. Stefan Wyszyński, metropolita krakowski abp Karol Wojtyła i wielu innych biskupów. Następnego dnia wszyscy udali się do Fromborka; droga obstawiona była przez funkcjonariuszy MO. Liturgię sprawowano przy licznym udziale wiernych. O godz. 11.30 w procesji przeniesiono „internowany” obraz z katedry na plac, na przygotowane podium wśród trybun.

1969 - W Hamburgu odbyła się prapremiera opery Krzysztofa Pendereckiego „Diabły z Loudun”.

1970 - Pod zarzutem próby obalenia ustroju aresztowano działaczy „Ruchu”, którzy planowali wysadzenie pomnika i Muzeum Lenina w Poroninie; wśród zatrzymanych przez SB byli m.in. Andrzej Czuma i Stefan Niesiołowski.

1974 - Premiera filmu „Chinatown” w reżyserii Romana Polańskiego.

1977 - Urodzony w Brześciu nad Bugiem Menachem Begin, objął funkcję premiera Izraela.

1983 - Ukazał się pierwszy album zespołu Lady Pank.

2000 – Pieśń O Warmio moja miła decyzją Rady Miasta została hymnem i hejnałem Olsztyna.

2002 – Sejm RP przyjął ustawę wprowadzającą bezpośredni wybór wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

2003 - W Maissons-Laffitte zmarła Zofia Hertz - wydawca, współzałożycielka Instytutu Literackiego i „Kultury”, współpracowniczka Jerzego Giedroycia.

2007 - Śląska Akademia Medyczna im. Ludwika Waryńskiego w Katowicach zmieniła nazwę na Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach.

2008 - W Warszawie zmarł Piotr Łazarkiewicz, reżyser, scenarzysta.

2010 - Odbyła się pierwsza tura przedterminowych wyborów prezydenckich: Bronisław Komorowski otrzymał 41,25 proc. głosów poparcia, a Jarosław Kaczyński 36,21 proc.; frekwencja 54,94 proc.

2013 - W Nowej Soli zmarł kapucyn ojciec Medard (Stanisław Parysz) ostatni żyjący kapelan Powstania Warszawskiego. Niósł pomoc duchową żołnierzom i ludności cywilnej w szpitalu powstańczym na ul. Długiej, w pobliskim kościele Dominikanów oraz w schronach przy ulicach: Miodowej, Długiej, Freta i Podwale.

2022 – W Warszawie zmarł Józef Władysław Walaszczyk – „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”, który podczas wojny uratował 53 Żydów.