Polska 17 marca – co wydarzyło się tego dnia

1417 – Zmarł we Fromborku kanonik Jan Essen pochodzący z Torunia. Kanonię otrzymał w 1361r., kantor kapituły od 1371 r. Uczestnik spotkania w Pogrodziu (24.06.1369 r.) biskupa Jana Styprocka z Wielkim Mistrzem zakonu krzyżackiego, Winrichem Kniprode. W 1411 r. pożyczył on Wielkiemu Mistrzowi zakonu Henrykowi Plauenowi klejnoty i pieniądze, które odzyskano, m.in. dzięki staraniom Mikołaja Kopernika, dopiero w 1506 r.

1642 - W Bodzentynie zmarł biskup krakowski Jakub Zadzik, dyplomata, zaufany doradca Zygmunta III Wazy.

1765 - W Zasławiu na Wołyniu zmarł Paweł Antoni Fontana, włoski architekt, przedstawiciel późnego baroku; autor m.in. projektu kościoła i klasztoru karmelitów trzewiczkowych w Lublinie oraz projektu przebudowy pałacu Sanguszków w Lubartowie.

1789 - W Krakowie zmarł Andrzej Badurski, lekarz, profesor medycyny, pierwszy profesor Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, założyciel pierwszego krakowskiego szpitala klinicznego.

1809 - Król Prus Fryderyk Wilhelm III wydał zarządzenie dotyczące zniszczenia polskich insygniów koronnych; zostały one przetopione - uzyskane z nich srebro i złoto wykorzystano do wybicia monet, a klejnoty sprzedano.

1814 – Wrzeszcz został przyłączony do Gdańska.

1826 - W Wiedniu zmarł Józef Maksymilian Ossoliński, pisarz, historyk literatury, działacz kulturalny, założyciel Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, któremu zapisał swoje zbiory.

1830 – W Teatrze Wielkim w Warszawie odbył się pierwszy biletowany koncert Fryderyka Chopina.

1832 - W Paryżu powstało Towarzystwo Demokratyczne Polskie.

1833 - Urodził się Karol Majewski, działacz konspiracyjny, przewodniczący Rządu Narodowego w czasie Powstania Styczniowego, zesłaniec syberyjski.

1863 - Powstanie styczniowe: Bitwa pod Chrobrzem.

1865 - W Telszach na Żmudzi urodził się Gabriel Narutowicz, inżynier, minister robót publicznych i spraw zagranicznych w pierwszych rządach II RP; pierwszy prezydent Rzeczypospolitej, zamordowany przez nacjonalistę Eligiusza Niewiadomskiego w warszawskiej Zachęcie 16 grudnia 1922 r., kilka dni po objęciu urzędu.

1865 – We Włocławku rozpoczęto budowę mostu łyżwowego na Wiśle projektu inż. Grzegorza Czerniawskiego. Uroczyste otwarcie i poświęcenie odbyło się 29 października. Most posiadał konstrukcję metalowo-drewnianą o długości 637,48 i szerokości 6 metrów. Zbudowany był na 80 łyżwach (według innego źródła na 82). Łyżwy związane były w 38 tafli mostowych (według innego źródła 40). Na łyżwach spoczywało drewniane wiązanie pod drewniany pomost, o warstwie dolnej z bali 76 mm i górnej z desek 38 mm. Wszystkie tafle łączyły się ze sobą za pomocą zasuw i utrzymywane były na miejscu za pomocą kotwic i łańcuchów. Po obu stronach mostu znajdowały się drewniane przyczółki.

1883 - Urodził się Bruno Winawer, fizyk, pisarz, felietonista, autor sztuk teatralnych i powieści science fiction, m.in. „Doktor Przybram”, „Dług honorowy”.

1895 - W Łodzi urodził się Andrzej Włast, właściwie Gustaw Baumritter, pseud. art. Willy, satyryk, założyciel warszawskiego teatru rewiowego „Morskie Oko”, autor tekstów piosenek, m.in. takich przebojów jak „Tango Milonga” i „Jesienne róże”; po wybuchu wojny trafił do warszawskiego getta, napisał tu swoją ostatnią piosenkę „Warszawo ma”; zginął w getcie w 1941 lub 1942 r.

1908 – Ukazało się pierwsze wydanie polonijnej „Gazety Katolickiej w Kanadzie”, pierwszego długotrwale wydawanego czasopisma polskiego w tym kraju.

1916 - W Wilnie urodził się Czesław Wołłejko, aktor, wykładowca warszawskiej PWST, wystąpił m.in. w filmach „Młodość Chopina”, „Szczęściarz Antoni”, „Smarkula”, a także w serialu „Lalka”.

1917 - We Lwowie zmarł Józef Nusbaum-Hilarowicz - zoolog, propagator idei ewolucji.

1917 - W Zakopanem zmarł Marian Raciborski, botanik, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego, jeden z pionierów ochrony przyrody w Polsce.

1918 - W Kozicach Górnych na Lubelszczyźnie urodził się Józef Franczak, „Lalek”, żołnierz ZWZ-AK, WiN, ostatni partyzant podziemia niepodległościowego; zginął od kul ZOMO w 1963 r.

1921 - Sejm Ustawodawczy uchwalił Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, tzw. konstytucję marcową.

1922 - W Warszawie odbył się I Zjazd Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej.

1924 - We Lwowie urodził się Ryszard Barycz, aktor filmowy i teatralny, znany m.in. z filmów „Młodość Chopina”, „Szatan z siódmej klasy”, „Zemsta”, „Deszczowy lipiec”.

1929 - W Warszawie zmarł Antoni Lange, poeta, filozof, tłumacz, prekursor polskiej literatury fantastyczno-naukowej, autor m.in. książek „Miranda”, „W czwartym wymiarze”, „Rozmyślania”.

1930 – Upadł piąty rząd premiera Kazimierza Bartla. Pretekstem podania rządu do dymisji było przegłosowanie w Sejmie, przez partie Centrolewu i endecji, wotum nieufności wobec ministra pracy i opieki społecznej Aleksandra Prystora.

1932 - Obniżono o 38% zasiłki dla bezrobotnych oraz skrócono okres ich wypłacania.

1936 - W Czeladzi urodził się Henryk Kuźniak, muzyk, kompozytor, autor muzyki filmowej, m.in. do filmów Juliusza Machulskiego „Seksmisja”, „Vabank” i „Vabank II” oraz „Dwa księżyce” Andrzeja Barańskiego.

1938 - W wyniku incydentów granicznych i śmierci 11 marca żołnierza KOP Stanisława Serafina zostało wystosowane polskie ultimatum wobec Litwy z żądaniem natychmiastowego nawiązania stosunków dyplomatycznych.

1939 - Premiera filmu „Trzy serca” w reżyserii Michała Waszyńskiego.

1942 - Do niemieckiego obozu zagłady w Bełżcu przybyły pierwsze transporty Żydów; deportowana ludność pochodziła z Lublina i Lwowa.

1945 - Oddziały Armii Czerwonej zajęły niemiecki obóz w Łambinowicach - Stalag 344 Lamsdorf, wyzwalając według różnych szacunków od kilkuset do 4 tysięcy wycieńczonych jeńców, głównie sowieckich.

1945 - Armia Czerwona zajęła Malbork.

1954 - W Katowicach zmarł Stanisław Ligoń, pisarz, działacz kulturalny, artysta; dyrektor Polskiego Radia w Katowicach w latach 1934-1939.

1956 - W Paryżu zmarła Irene Joliot-Curie, francuska fizykochemiczka, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w roku 1935, działaczka socjalistyczna, córka Marii Skłodowskiej i Piotra Curie.

1957 - Powstała Radiostacja Harcerska (od 1960 r. – Rozgłośnia Harcerska), nadająca na falach krótkich. Była jedyną stacją radiową w bloku państw socjalistycznych działającą poza strukturami radiowo-telewizyjnymi państwa.

1958 - Premiera filmu „Ewa chce spać” w reżyserii Tadeusza Chmielewskiego.

1960 - Premiera filmu obyczajowego Miasteczko w reżyserii Romualda Drobaczyńskiego, Juliana Dziedziny i Janusza Łęskiego.

1963 - W Instytucie Badań Jądrowych w Świerku pod Warszawą uruchomiony został pierwszy polski reaktor jądrowy „Anna”.

1968 - W Warszawie zmarł Tadeusz Szturm de Sztrem, działacz socjalistyczny, członek PPS, PPS-WRN, żołnierz I Brygady Legionów Polskich, więzień okresu stalinowskiego.

1968 - Premiera telewizyjnego filmu Andrzeja Wajdy „Przekładaniec”, na podstawie opowiadania Stanisława Lema.

1968 – Krakowski seryjny morderca Karol Kot został skazany na karę śmierci.

1981 - Na terenie Polski rozpoczęły się wielkie manewry wojsk Układu Warszawskiego pod kryptonimem „Sojuz 81”; trwały do 7 kwietnia tego roku.

1981 – Himalaistka Wanda Rutkiewicz doznała otwartego złamania kości udowej podczas wspinaczki na Elbrus (Kaukaz).

1985 - Premiera filmu sensacyjnego Mokry szmal w reżyserii Gerarda Zalewskiego.

1985 - W kościele św. Krzyża w Podkowie Leśnej członkowie Niezależnego Zrzeszenia Studentów rozpoczęli głodówkę w intencji uwolnienia Marka Adamkiewicza, skazanego na 2,5 roku więzienia za odmowę złożenia przysięgi wojskowej, zawierającej deklarację wierności socjalizmowi i sojuszowi z Armią Sowiecką.

1989 - W Warszawie zmarł Marek Bliziński, gitarzysta, kompozytor jazzowy.

1996 - W Oslo Adam Małysz po raz pierwszy wygrał konkurs Pucharu świata w skokach narciarskich.

1999 – Zarejestrowano Związek Powiatów Polskich.

2000 - Papież Jan Paweł II dokonał ostatniego wpisu w swoim testamencie.

2001 - W Warszawie zmarł Janusz Zabiegliński, muzyk jazzowy, kompozytor, saksofonista i klarnecista, lider zespołu Swingtet.

2003 - Prezydent Aleksander Kwaśniewski, na wniosek rządu, zgodził się na udział polskiego kontyngentu wojskowego w operacji w Iraku.

2005 - W Krakowie zmarł Czesław Słania, grafik, grawer, projektant banknotów i znaczków pocztowych, od 1959 roku pracujący w Szwecji.

2008 - 27 polskich policjantów z oddziałów ONZ zostało rannych w zamieszkach w Kosowskiej Mitrowicy.

2010 - W Warszawie zmarł Jan Oderfeld, matematyk, inżynier, konstruktor silników lotniczych, wieloletni wykładowca Politechniki Warszawskiej.

2012 - W Bad Feilnbach w Bawarii zmarł w wieku 91 lat John Demjaniuk, strażnik w niemieckim obozie zagłady w Sobiborze, skazany w 2011 r. przez monachijski sąd na karę pięciu lat więzienia za udział w zamordowaniu 28 tys. Żydów.

2016 - W Warszawie zmarł Marian Kociniak, aktor filmowy i teatralny, znany m.in. z roli Franka Dolasa w filmie „Jak rozpętałem drugą wojnę światową”, przez wiele lat związany ze sceną Teatru Ateneum w Warszawie.