Polska 15 marca – co wydarzyło się tego dnia

1000 - W Gnieźnie zakończyło się spotkanie księcia Bolesława z cesarzem Ottonem III, tzw. zjazd gnieźnieński.

1412 - W Lubowli odbył się zjazd monarchów, w którym uczestniczyli: cesarz Zygmunt Luksemburczyk, król Władysław II Jagiełło i książę Witold. Cesarz zobowiązał się do po pokrycia kontrybucji nałożonej na Krzyżaków, dając jako zastaw trzynaście miast spiskich, które pozostały przy Polsce do połowy XVIII w.

1423 – We Fromborku zmarł Erazm Beke (Becke), syn gdańskiego mieszczanina, kanonik warmiński od 1417r. Licencjat i magister sztuk wyzwolonych, które to tytuły uzyskał w Paryżu. Doktor dekretów (Bolonia 1422r.). Został pochowany w katedrze fromborskiej, o czym świadczy zachowana do dzisiaj płyta nagrobna.

1570 - Biskup kujawski Stanisław Karnkowski ogłosił tzw.Statuty Karnkowskiego (lub Konstytucje Gdańskie), potwierdzone przez Sejm 20 czerwca 1570, precyzujące zwierzchnie prawa polskiego króla i Rzeczypospolitej w Gdańsku oraz na morzu.

1595 - W Zamościu uroczyście otwarto ufundowaną przez Jana Zamoyskiego Akademię. Fundator uczelni wydał z tej okazji „Odezwę do Polaków", w której nakreślił pożytek z nauki i zachęcał do studiów.

1656 - Potop szwedzki: dywizja Stefana Czarnieckiego rozgromiła Szwedów w bitwie pod Jarosławiem.

1765 - W Warszawie król Stanisław August Poniatowski powołał Akademię Szlacheckiego Korpusu Jego Królewskiej Mości i Rzeczypospolitej tzw. Szkołę Rycerską, elitarną uczelnię, mającą kształcić światłych oficerów i obywateli. Król wyłożył na szkołę 1,5 mln zł z własnej kieszeni. Szkoła uczyła młodzież szlachecką prawa, historii, geografii, języków obcych, a także fechtunku, jazdy konnej, tańców i muzyki.

1776 - Ukazała się powieść Ignacego Krasickiego Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki.

1777 - Urodził się Józef Sowiński, generał, jeden z dowódców Powstania Listopadowego; obrońca reduty na Woli, uwieczniony m.in. w poemacie Juliusza Słowackiego „Sowiński w okopach Woli”.

1805 - W Tulczynie na Podolu zmarł Stanisław Szczęsny Potocki, przeciwnik reform Sejmu Czteroletniego, marszałek konfederacji targowickiej.

1821 - W Warszawie urodził się Adam Prażmowski, astronom, astrofizyk, konstruktor urządzeń służących do obserwacji nieba, badacz zjawisk polaryzacji światła.

1822 - W Warszawie zmarł Fryderyk Albert Lessel, architekt, autor m.in. przebudowy warszawskich pałaców: Błękitnego i Jabłonowskich.

1835 - Józef Bem założył Towarzystwo Politechniczne Polskie w Paryżu.

1849 - W Paryżu ukazał się pierwszy numer „Trybuny Ludów”, dziennika politycznego założonego i redagowanego przez Adama Mickiewicza.

1869 - W Kaliszu urodził się Stanisław Wojciechowski, działacz spółdzielczy i polityczny; prezydent RP w latach 1922-1926.

1890 - W Warszawie urodził się Kazimierz Bagiński, polityk, działacz ludowy, poseł na Sejm II RP, więzień brzeski; w latach II wojny światowej wiceprzewodniczący Rady Jedności Narodowej, aresztowany przez NKWD i skazany w „procesie szesnastu”.

1901 - W Lisich Jamach pod Lubaczowem urodził się Franciszek Misztal, inżynier, konstruktor lotniczy, współtwórca projektu PZL.23 Karaś i PZL.38 Wilk.

1903 - W Lublinie urodził się Józef Czechowicz, poeta, dziennikarz, autor m.in. „Poematu o mieście Lublinie” i tomików „Kamień”, „W błyskawicy”, „Nuta człowiecza”; ochotnik w czasie wojny polsko-bolszewickiej.

1917 - Rewolucja lutowa: Abdykacja cara Mikołaja II Romanowa.

1921 – Założono KS Raków Częstochowa (pod nazwą Racovia).

1923 - Podpisano dodatkowy protokół do Traktatu Wersalskiego zatwierdzający ostatecznie wschodnią granicę II Rzeczypospolitej i uznający tym samym przynależność do niej Galicji Wschodniej i Wileńszczyzny.

1925 - W Piotrowicach urodziła się Irena Laskowska, aktorka, znana m.in. z ról w filmach „Ostatni dzień lata”, „Krzyżacy”, „Salto”, „Pornografia”.

1930 - W Warszawie urodził się Jerzy Dobrowolski, aktor, reżyser, satyryk, twórca kabaretów „Koń” i „Owca” oraz radiowych audycji satyrycznych, popularność przyniosły mu role komediowe w filmach: „Jak zdobyć pieniądze, kobietę i sławę”, „Poszukiwana, poszukiwany”, „Nie ma róży bez ognia”, „Hydrozagadka”.

1931 - W Warszawie odbył się Zjednoczeniowy Kongres Chłopski, w czasie którego powołano Stronnictwo Ludowe (SL); prezesem Rady Naczelnej SL został Wincenty Witos.

1932 - W Krakowie urodził się Jerzy Hoffman, reżyser filmowy, twórca m.in. ekranizacji „Trylogii” Henryka Sienkiewicza oraz filmów „Prawo i pięść”, „Znachor”, „Trędowata”.

1932 - W Pniewach urodził się Jerzy Sobociński, wielkopolski rzeźbiarz, autor licznych pomników, m.in. Pomnika Dzieci Wrzesińskich we Wrześni, pomnika Bolesława Chrobrego w Gnieźnie.

1936 - Uruchomiono kolej linową na Kasprowy Wierch.

1938 - Premiera filmu „Kobiety nad przepaścią”, w reżyserii Michała Waszyńskiego i Emila Chaberskiego.

1939 - Armia niemiecka przekroczyła granice Czecho-Słowacji zajmując Pragę; Węgrzy rozpoczęli zajmowanie Ukrainy Podkarpackiej; powstanie granicy węgiersko-polskiej.

1941 - Ukazał się pierwszy numer konspiracyjnego pisma „Rzeczpospolita Polska”, które było centralnym organem prasowym Delegatury Rządu RP na Kraj.

1943 – W Siedliskach w Małopolsce niemieccy funkcjonariusze Sonderdienstu zamordowali pięcioosobową rodzinę Baranków oraz czterech ukrywanych przez nią Żydów.

1944 - Rozpoczęła się trzecia bitwa o Monte Cassino, w której uczestniczył korpus nowozelandzki, wspierany przez dywizję hinduską; po 11 dniach walk sprzymierzeni wycofali się, ponosząc ogromne straty.

1944 - Deklaracja Rady Jedności Narodowej „O co walczy Naród Polski?”.

1945 - Odbyła się uroczysta inauguracja roku akademickiego na Uniwersytecie Jagiellońskim.

1946 - W przedstawieniu „Droga do świtu” na deskach Starego Teatru w Krakowie zadebiutował Wiesław Drzewicz.

1946 - Powstał konspiracyjny Komitet Porozumiewawczy Organizacji Polski Podziemnej, który zrzeszał antykomunistyczne stronnictwa, m.in. Stronnictwo Niezawisłości Narodowej i Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”.

1946 - Centralny Komitet Żydów Polskich przesłał do premiera Edwarda Osóbki-Morawskiego memoriał, w którym informował rząd o „nowej fali morderstw antyżydowskich” w Polsce.

1947 - W Londynie powołano Instytut Józefa Piłsudskiego.

1948 - Rejonowy Sąd Wojskowy w Warszawie skazał na karę śmierci rotmistrza Witolda Pileckiego, oficera ZWZ-AK, który w 1940 r. dobrowolnie poddał się aresztowaniu i wywózce do niemieckiego obozu Auschwitz, aby zdobyć informacje o obozie; po ucieczce z Auschwitz walczył w Powstaniu Warszawskim; wyrok wykonano 25 maja 1948 r.

1948 - W Świdnicy urodził się Tomasz Tryzna, pisarz, scenarzysta, autor powieści „Panna Nikt”, sfilmowanej przez Andrzeja Wajdę.

1950 - Polska wystąpiła z Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju.

1952 - W Chrzanowie urodził się Andrzej Grabowski, aktor, od wielu lat związany z Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie; wystąpił m.in. w serialach „Boża podszewka”, „Pitbull”, „Świat według Kiepskich”, a także w filmach „Wszyscy jesteśmy Chrystusami”, „Mała Moskwa” i „Tajemnica Westerplatte”.

1957 - Do Egiptu wyruszyła pierwsza polska wyprawa archeologiczna, którą kierował profesor Kazimierz Michałowski, uważany za założyciela polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej.

1960 - W Studziankach Pancernych urodził się Janusz Piechociński, prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego, parlamentarzysta, od 2014 r. wicepremier i minister gospodarki w rządzie Ewy Kopacz.

1960 - Utworzono Woliński Park Narodowy.

1961 - W Brukseli zmarł Akiba Rubinstein, jeden z najlepszych polskich szachistów, członek polskiej reprezentacji, która zdobyła złoty medal na III Olimpiadzie Szachowej w Hamburgu (1930).

1967 - W Warszawie podpisano „Układ o Przyjaźni, Współpracy, i Wzajemnej Pomocy” pomiędzy PRL a NRD.

1968 - W Gdańsku doszło do największej manifestacji związanej z tzw. wydarzeniami marcowymi; wzięło w niej udział ok. 20 tys. osób m.in. studentów i robotników; doszło do walk ulicznych z Milicją Obywatelską.

1978 - W Warszawie zmarł Aleksander Kamiński, harcmistrz, żołnierz AK, autor „Kamieni na szaniec”, jeden z ideowych przywódców Szarych Szeregów.

1982 - Premiera filmu „Ryś” w reżyserii Stanisława Różewicza.

1984 – Międzyzdroje (od 1972 dzielnica Świnoujścia) i Sławków (od 1977 dzielnica Dąbrowy Górniczej) odzyskały prawa miejskie.

1987 - Weszła do służby korweta ORP Kaszub.

1987 - W słoweńskiej Planicy Piotr Fijas ustanowił niepobity przez kolejne 7 lat rekord świata w długości skoku narciarskiego (194 m).

1989 - Powstało Stowarzyszenie Łemków.

1989 - W życie weszło nowe prawo dewizowe, legalizujące prywatny handel walutą.

1990 - W Warszawie powstał Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej.

1991 - W Warszawie zmarł Stanisław Lorentz, historyk sztuki, muzeolog, wieloletni dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie (1935-1982).

1991 - Na podstawie decyzji wałbrzyskiej rady gminy powstała, jako trzecia w Polsce (po Poznaniu i Warszawie), Straż Miejska miasta Wałbrzycha.

2000 - Weszła do służby podarowana przez rząd amerykański fregata rakietowa ORP Generał Kazimierz Pułaski.

2001 - W Warszawie zmarł Ryszard Koncewicz, piłkarz, trener, kilkukrotny trener reprezentacji Polski, żołnierz kampanii polskiej 1939, więzień oflagu II C Woldenberg.

2002 - Sejm RP przyjął ustawę o ustroju miasta stołecznego Warszawy.

2007 - Podczas targów biżuterii w Gdańsku skradziono z depozytu na terenie 12. Międzynarodowych Targów Bursztynu, Biżuterii i Kamieni Jubilerskich diamenty warte 1,5 mln dolarów.

2013 - Premiera filmu animowanego 3D Warszawa 1935 w reżyserii Tomasza Gomoły.

2017 - W Warszawie zmarł Wojciech Młynarski, poeta, satyryk, artysta kabaretowy, autor i wykonawca piosenek, a także librecista, scenarzysta i reżyser teatralny; autor ponad 2 tys. tekstów: piosenek lirycznych, ballad, „obrazków obyczajowych”, piosenek „szlagwortowych” i songów politycznych; pozostawił w pamięci takie utwory, jak „Prześliczna wiolonczelistka”, „Jesteśmy na wczasach”, „Niedziela na Głównym”, „Z kim ci tak będzie źle jak ze mną”, „Jeszcze w zielone gramy”, „Polska miłość”; wiele ich tytułów, czy wyjętych z nich fraz, weszło na trwałe do potocznego języka polskiego w charakterze porzekadeł czy przysłów - np. „róbmy swoje”, „przyjdzie walec i wyrówna”, „w Polskę idziemy”, „po co babcię denerwować?”.

2022 – Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy bez głosu sprzeciwu przy trzech głosach wstrzymujących się, z powodu agresji Rosji na Ukrainę, podjęło decyzję o wykluczeniu Rosji z tej organizacji.