Kosmiczny pył: Kosiniak-Kamysz - człowiek nieswoich słów
Nie ma już miejsca na opowieści o rozsądku, kompromisie i trosce o dobro wspólne. Nie ma miejsca na udawanie, że PSL jest w tej koalicji jedynie niewinnym obserwatorem, który próbuje łagodzić polityczne zapędy Donalda Tuska. Władysław Kosiniak-Kamysz miał wiele okazji, żeby postawić granicę. Miał narzędzia, miał polityczną siłę, miał możliwość zatrzymania tego, co sam dziś może nazywać błędami koalicji. Za każdym razem wybierał jednak trwanie przy władzy.
Wczorajsze głosowanie nad wotum nieufności wobec rządu Donalda Tuska powinno ostatecznie rozwiać wszelkie złudzenia. 242 posłów zagłosowało przeciwko wnioskowi o odwołanie Rady Ministrów. Wśród nich było wszystkich 32 posłów PSL. Ani jednego wyłomu. Ani jednego głosu sprzeciwu. Ani jednego parlamentarzysty, który uznałby, że istnieje granica politycznej lojalności, której przekraczać nie wolno.
To nie jest przypadek. To jest deklaracja polityczna.
I właśnie w tym głosowaniu szczególnie wyraźnie widać prawdziwą rolę Władysława Kosiniaka-Kamysza. Polityka, który od miesięcy, a właściwie od lat, próbuje budować wizerunek człowieka umiarkowanego, odpowiedzialnego, koncyliacyjnego. Człowieka, który potrafi rozmawiać z każdym, szukać kompromisu i wyciągać rękę ponad partyjnymi podziałami. Problem polega na tym, że polityczny wizerunek to jedno, a polityczne decyzje to zupełnie coś innego.
Można wygłaszać piękne przemówienia o konstytucji, praworządności, potrzebie porozumienia i zakończenia wojny o wymiar sprawiedliwości. Można publikować pełne troski wpisy, występować w roli odpowiedzialnego męża stanu i przekonywać, że Polska potrzebuje zgody. Ale kiedy przychodzi moment próby, liczy się tylko jedno: czy człowiek jest gotowy ponieść konsekwencje własnych słów?
Kosiniak-Kamysz nie jest zakładnikiem tej koalicji w takim stopniu, w jakim chciałby to przedstawiać. Jest jej współtwórcą i współodpowiedzialnym uczestnikiem. Jego partia ma swoich parlamentarzystów, ministrów, wpływy i stanowiska. Ma realne instrumenty oddziaływania na rząd. Ma też możliwość wyjścia z koalicji. Nie jest politycznym widzem siedzącym na trybunach, który bezradnie obserwuje poczynania Donalda Tuska.
A jednak trwa...
PSL, czyli partia zawsze gotowa do kompromisu… z własnym interesem
Od lat PSL przedstawia się jako ugrupowanie przywiązane do tradycji, rodziny, chrześcijańskich korzeni, lokalnych wspólnot i konserwatywnych wartości. Na sztandarach można znaleźć wszystko, co powinno być bliskie wyborcy o umiarkowanych, tradycyjnych poglądach.
Tyle że między deklaracjami a praktyką polityczną coraz częściej zieje przepaść.
Dlaczego PSL, partia tak chętnie odwołująca się do konserwatyzmu, nie zdecydowało się na poważną próbę zbudowania rządu z PiS po wyborach w 2023 roku? Dlaczego wartości, które w kampanii brzmią tak przekonująco, tak łatwo ustępują miejsca politycznej kalkulacji? Dlaczego kompromis okazuje się możliwy niemal zawsze wtedy, gdy jego ceną jest utrzymanie stanowisk i wpływów?
Nie chodzi o to, że PSL ma obowiązek współpracować z konkretną partią. Ma prawo zawierać takie koalicje, jakie uzna za właściwe. Ale ma również obowiązek uczciwie tłumaczyć wyborcom, dlaczego jego deklarowany system wartości tak często przegrywa z polityczną wygodą.
PSL od dawna jest partią, która potrafi odnaleźć się w różnych konfiguracjach władzy. To jego polityczna specjalność i zarazem źródło jego siły. Ale elastyczność koalicyjna nie może być usprawiedliwieniem dla braku zasad. W pewnym momencie pragmatyzm przestaje być zaletą, a staje się zwyczajnym oportunizmem.
I właśnie dlatego dzisiejsze PSL powinno odpowiedzieć na jedno zasadnicze pytanie: co musiałoby się wydarzyć, żeby Władysław Kosiniak-Kamysz uznał, że dalsze współrządzenie jest niemożliwe?
Czy istnieje jeszcze jakakolwiek granica?
Największą odpowiedzialność ponosi nie tylko ten, kto niszczy, ale również ten, kto pozwala
Od 13 grudnia 2023 roku minęło 1071 dni. Ponad tysiąc dni politycznych konfliktów, sporów o instytucje państwa, napięć wokół wymiaru sprawiedliwości i kolejnych kryzysów ustrojowych.
Przez ten czas było wiele momentów, w których PSL mogło powiedzieć: wystarczy. Były sytuacje, w których mogło zażądać wyjaśnień, postawić warunki, zagrozić wyjściem z rządu, a w ostateczności rzeczywiście go opuścić.
Nie zrobiło tego.
Nie trzeba zgadzać się z każdym zarzutem opozycji, by dostrzec, że sposób prowadzenia sporów o instytucje państwa budzi poważne pytania o granice władzy wykonawczej. Siłowe i kontrowersyjne przejmowanie mediów publicznych, spór o Prokuraturę Krajową, konflikty wokół Trybunału Konstytucyjnego, statusu sędziów i kompetencji poszczególnych organów państwa – to nie są drobne potknięcia, które można przykryć kolejną konferencją prasową.
Państwo nie jest własnością aktualnie rządzącej większości. Konstytucja nie obowiązuje tylko wtedy, kiedy jest wygodna. A instytucje publiczne nie mogą stawać się łupem kolejnych ekip politycznych.
Można mieć bardzo krytyczny stosunek do rządów PiS. Można uważać, że wiele decyzji poprzedniej władzy wymagało naprawy. Ale naprawianie państwa nie może polegać na zastępowaniu jednego politycznego podporządkowania drugim. Nie można bronić praworządności, jednocześnie traktując jej zasady wybiórczo.
I właśnie w tym miejscu odpowiedzialność Kosiniaka-Kamysza staje się szczególnie istotna.
Bo jeśli premier Tusk prowadzi politykę, która zdaniem opozycji narusza standardy państwa prawa, to pytanie nie dotyczy wyłącznie premiera. Dotyczy również tych, którzy zapewniają mu większość parlamentarną. Tych, którzy głosują za utrzymaniem rządu. Tych, którzy mają możliwość powiedzenia „nie”, ale wybierają „tak”.
W polityce istnieje bowiem odpowiedzialność za działanie, ale istnieje również odpowiedzialność za zaniechanie.
Czasami największym grzechem nie jest to, co człowiek zrobił. Jest nim to, czemu mógł zapobiec, a czego nie powstrzymał.
Hołownia i Kosiniak-Kamysz. Dwóch polityków, dwie wielkie niewykorzystane szanse
Nie tylko Kosiniak-Kamysz miał możliwość postawienia granicy Donaldowi Tuskowi. Podobną możliwość miał Szymon Hołownia.
Przecież właśnie wokół takich polityków budowano opowieść o nowej jakości w polskiej polityce. O ludziach, którzy mieli zakończyć wojnę dwóch największych obozów, przywrócić normalność, kulturę debaty i szacunek dla instytucji. Mieli być alternatywą dla politycznej bezkompromisowości, a nie kolejnym elementem partyjnej układanki.
Co z tego zostało?
Dzisiaj obaj mają na swoim koncie wiele deklaracji o potrzebie porozumienia, ale ich polityczne decyzje pokazują, że granicą kompromisu okazało się przede wszystkim utrzymanie obecnej większości.
A przecież mogli napisać zupełnie inny rozdział polskiej polityki.
Kosiniak-Kamysz mógł zostać politykiem, który w odpowiednim momencie uznał, że interes państwa jest ważniejszy od interesu własnego ugrupowania. Hołownia mógł udowodnić, że jego opowieść o nowej polityce nie była jedynie kampanijnym hasłem. Obaj mogli pokazać, że istnieją sytuacje, w których warto zaryzykować utratę stanowisk, by zachować wiarygodność.
Nie zrobili tego.
I to jest ich największa polityczna porażka.
Tusk nie rządzi w próżni
Warto wreszcie skończyć z wygodną narracją, według której za wszystko odpowiada Donald Tusk, a pozostali koalicjanci są jedynie zakładnikami jego politycznych ambicji.
Nie. Tak nie wygląda odpowiedzialność za państwo.
Rząd Tuska nie utrzymuje się dzięki sile samego premiera. Utrzymuje się dzięki głosom konkretnych parlamentarzystów i decyzjom konkretnych liderów. Każdy z nich współtworzy tę większość i każdy powinien odpowiadać za jej działania.
Nie można przez trzy lata uczestniczyć w rządzeniu, korzystać z politycznych wpływów, obsadzać stanowisk i głosować za utrzymaniem gabinetu, a następnie opowiadać, że za wszystkie problemy odpowiada wyłącznie premier.
To byłoby zbyt wygodne.
Podobnie należy traktować spory wokół prezydenta Karola Nawrockiego. Można nie zgadzać się z jego decyzjami, można krytykować jego politykę i korzystać z prawa do ostrego sporu. Ale prezydentura nie może być traktowana jak przeszkoda, którą należy za wszelką cenę usunąć z drogi rządzącej większości. Konflikt polityczny nie zwalnia nikogo z obowiązku poszanowania konstytucyjnych kompetencji głowy państwa.
To właśnie w takich momentach sprawdza się, czy deklarowana troska o państwo jest prawdziwa.
Kiedy przyjdzie czas rozliczeń, nie wystarczy wskazać jednego nazwiska
Polska potrzebuje dziś czegoś więcej niż zmiany personalnej na stanowisku premiera. Potrzebuje odbudowy zaufania do instytucji, poszanowania konstytucji, stabilnego prawa i odpowiedzialnego gospodarowania publicznymi pieniędzmi. Potrzebuje reformy, która nie będzie kolejnym odwetem jednej ekipy na drugiej.
Jeżeli kiedyś nastąpi zmiana władzy, rozliczenia muszą odbywać się zgodnie z prawem, na podstawie dowodów i z poszanowaniem niezależności sądów. Nie może być żadnej listy politycznych wrogów przeznaczonych do ukarania. Nie może być zemsty pod hasłem sprawiedliwości.
Ale nie może być również zapomnienia.
I dlatego obóz konserwatywny – od PiS, przez Konfederację, po środowiska Rozwoju Plus – powinien pamiętać nie tylko o decyzjach Donalda Tuska, lecz także o politycznej odpowiedzialności tych, którzy zapewniali mu większość. O PSL, które wszystkie 32 głosy oddało przeciwko wotum nieufności. O Kosiniaku-Kamyszu, który nie zdecydował się na zerwanie z koalicją. O Hołowni, który również nie wykorzystał swojej pozycji do postawienia granicy.
Nie chodzi o to, żeby z góry ogłaszać kogokolwiek przestępcą. Chodzi o to, żeby nikt nie mógł po latach udawać, że nie miał z tym wszystkim nic wspólnego.
Historia polityczna nie zapisuje wyłącznie nazwisk tych, którzy podejmowali najgłośniejsze decyzje. Zapisuje również nazwiska tych, którzy mieli możliwość zatrzymania złego kierunku, ale zabrakło im odwagi.
Największą winą jest przyzwyczajenie do tego, co nie powinno być normalne
Najbardziej niebezpieczne w obecnej sytuacji nie jest nawet to, że politycy się kłócą. Polska od zawsze była państwem ostrych sporów. Niebezpieczne jest przyzwyczajanie obywateli do myśli, że wszystko wolno, jeśli tylko ma się odpowiednią większość parlamentarną. Że można przesuwać granice, testować wytrzymałość instytucji, lekceważyć pytania o konstytucyjne kompetencje, a następnie zasłaniać się polityczną koniecznością.
Nie. Państwo nie jest prywatnym przedsiębiorstwem premiera. Koalicja nie jest immunitetem od odpowiedzialności. A większość parlamentarna nie jest pozwoleniem na wszystko.
Kosiniak-Kamysz miał szansę udowodnić, że PSL jest czymś więcej niż partią, która zawsze znajdzie sobie miejsce przy rządowym stole. Miał szansę pokazać, że konserwatywne wartości nie są jedynie dekoracją kampanijnych wystąpień. Miał szansę udowodnić, że istnieją sprawy ważniejsze niż stanowiska i partyjne interesy.
Nie skorzystał.
I od tej odpowiedzialności nie uwolnią go ani najbardziej wzruszające wpisy w mediach społecznościowych, ani kolejne deklaracje o potrzebie zgody narodowej, ani kreowanie się na człowieka ponad politycznymi podziałami.
Bo polityka to nie konkurs na najładniejsze deklaracje. To sztuka podejmowania decyzji i ponoszenia ich konsekwencji.
Donald Tusk odpowiada za kierunek, który nadaje swojemu rządowi. Ale Kosiniak-Kamysz i Hołownia odpowiadają za to, że ten rząd nadal ma możliwość podążania w tym kierunku.
I właśnie o tym nie wolno zapomnieć.
Można zmienić premiera. Można zmienić koalicję. Można wygrać kolejne wybory. Ale jeśli po wszystkim zapomnimy, kto miał możliwość powiedzieć „dość” i tego nie zrobił, zmarnujemy kolejną szansę na naprawę polskiego państwa.
Nie wystarczy rozliczyć tych, którzy rządzili. Trzeba również pamiętać o tych, którzy mogli ich zatrzymać. Bo czasami największa odpowiedzialność spoczywa nie na tym, kto trzyma ster, lecz na tym, kto widząc niebezpieczny kurs, ma rękę na hamulcu i nie chce jej użyć.
Władysław Kosiniak-Kamysz miał tę rękę na hamulcu. Szymon Hołownia również.
Obaj zdecydowali się pozostać pasażerami tego samego politycznego pociągu.
A rachunek za tę podróż wystawi im historia – i wyborcy.
Źródło: Republika
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.
Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube
Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB
Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X