NBP: O ujemnym wyniku finansowym NBP było wiadomo od września 2023 roku

Jak podaje Narodowy Bank Polski, wynik finansowy NBP zależy od wielu czynników, które są niezależne od banku centralnego. Głównym z nich jest kurs walut, który jest dynamiczny i nieprzewidywalny. Ostateczny wynik zależy także od zmienności zagranicznych stóp procentowych. 

„Podkreślamy, że NBP nie jest finansowany z podatków obywateli. Ujemny wynik NBP nie jest pokrywany z budżetu państwa, nie ma też żadnego wpływu na zdolność do realizacji podstawowego celu Banku, jakim jest walka z inflacją – jego wysokość zależy od wielu czynników niezależnych od NBP, a mianowicie zmienności zagranicznych stóp procentowych i kursów walut. Obecnie, zmienność na rynkach finansowych jeszcze bardziej utrudnia określenie długoterminowego trendu parametrów, które powodują dynamicznie zmieniające się skutki wyceny cenowej i kursowej aktywów NBP. Dodatni wynik finansowy nie jest ustawowym i operacyjnym celem działania NBP” – czytamy w komunikacie Banku. 

NBP podkreślił, że zgodnie z przyjętą od lat praktyką, w ramach prac nad aktualizacją dochodów budżetu państwa i ustawy budżetowej ministrowie finansów przesyłają do NBP zapytania dotyczące planowanego wyniku finansowego za dany rok. 

„Takie też zapytanie Bank otrzymał po raz ostatni w sierpniu 2023 r. Wówczas oszacowany dodatni wynik finansowy w wysokości ok. 6 mld zł został zapisany w projekcie budżetu z zastrzeżeniem, że „jest obciążony dużą niepewnością” na co zawsze wskazuje zarówno Narodowy Bank Polski, jak i Ministerstwo Finansów” – napisał NBP. 

Jak zauważa NBP, w ostatnich miesiącach 2023 roku mieliśmy do czynienia z dużym umocnieniem się polskiej waluty, co doprowadziło do gwałtownej zmiany szacunków finansowych Banku. Ogromny wpływ miał także wybuch wojny na Bliskim Wschodzie, w październiku 2023 roku, co ostatecznie doprowadziło do szybkiego spadku równowartości złotowej aktywów w walutach obcych, a tym samym przełożyło się na ujemny wynik finansowy NBP. Jak podkreśla Bank, sam wzrost kursu złotego obniżył wynik finansowy na koniec roku o ok. 31 mld zł!

Bank centralny przypomniał, że o możliwości wystąpienia ujemnego wyniku finansowego NBP było już wiadomo od września, a „formalnie co najmniej od 11 grudnia ubiegłego roku, gdy ogólnopolskie media informowały o zatwierdzeniu planu finansowego NBP na rok 2024. Jednak Minister Finansów rządu utworzonego 13 grudnia 2023 r. nie zapytał NBP o aktualny przewidywany wynik, mimo otwartości banku na współpracę, wielokrotnie deklarowanej” – czytamy. 

Zarówno Banki, jaki i wielu analityków było zaskoczonych, kiedy 19 grudnia nowy rząd przyjął budżet z zapisem o wypłacie z zysku NBP w wysokości 6 mld zł, gdyż dane te nie były zaktualizowane i pochodziły z szacunków z sierpnia 2023 roku.

„Umieszczenie w projekcie szacunku z sierpnia 2023 r. w związku z wiedzą Ministra Finansów na temat zaistniałych i niezależnych od NBP czynników rynkowych, a także zmiennego charakteru szacunków nt. wyniku finansowego NBP należy uznać za co najmniej zaskakujące”.

Ponadto Sejm 18 stycznia uchwalił budżet bez stosownej poprawki uwzględniającej informację zawartą w przyjętej 8 stycznia 2024 r. opinii Rady Polityki Pieniężnej nt. budżetu, że „nie przewiduje się wpłaty zysku z NBP w 2024 r.”.