Mozaika Leona XIV - artyzm i tradycja watykańskich mistrzów

Mozaikę z portretem Leona XIV, wykonaną na planie okręgu o średnicy 137 centymetrów – tzw. tondo - przedstawiono 14 stycznia Papieżowi. A już 15 stycznia została ona umieszczona obok portretu papieża Franciszka i w szeregu tond mozaikowych wcześniejszych papieży w Bazylice św. Pawła za Murami.

Twarz Leona XIV, to dzieło sztuki mozaikowej, wykonane przez artystów z watykańskiej Pracowni Mozaiki. Przy użyciu 15 tysięcy elementów - kamieni, szkieł, złota - pracownicy studia, osiem miesięcy po wyborze Papieża, ukończyli dzieło.

Sama twarz Leona XIV na mozaice wykonana została z elementów pochodzących z XIX wieku. Watykańskie Studio Mozaiki posiada bowiem ogromne zbiory kamieni, gromadzone na przestrzeni wieków.

„Historia watykańskiej pracowni mozaikowej sięga właściwie początków budowy Bazyliki św. Piotra” – opowiada ks. Waldemar Turek z Sekretariatu Stanu Stolicy Apostolskiej, autor książek i albumów popularyzujących kulturę i zabytki Watykanu, Rzymu i Włoch, m.in.: „Pocztówki z Rzymu” oraz wydanej ostatnio nakładem wydawnictwa Jedność „Pocztówki z Italii”.

Formalnie pracownia mozaikowa w Watykanie powstała z woli papieża Benedykta XIII w 1727 roku, jednak wiadomo, że ówcześni mistrzowie czerpali z tradycji i doświadczeń poprzedników.

„Tę ogromną świątynię, budowaną w XVI wieku, należało dekorować” – kontynuuje ks. Turek. Jak dodaje, w 1578 r. papież Grzegorz XIII zdecydował się na ozdobienie mozaikami kaplicy gregoriańskiej. Dzieło zostało entuzjastycznie przyjęte i kontynuowano dekoracje mozaikowe, m.in. pokryto mozaikami kopułę Michała Anioła i stopniowo wszystkie inne kopuły bazyliki.

„W Bazylice św. Piotra mozaiki orientacyjnie pokrywają 10 tysięcy metrów. Trudno w to uwierzyć. Kiedy czasami oprowadzam jakąś grupkę czy indywidualnych turystów, mówię o tym, że tu mamy zasadniczo tylko mozaiki, ludzie są zaskoczeni. Większość z nich nie zdaje sobie sprawy z tego, że to są mozaiki” – dodaje ks. Turek, który zapoznał się z techniką tworzenia watykańskich mozaik – także tej przedstawiającej Leona XIV – podczas wizyty w Studio Mozaiki.

Mozaiki w Bazylice Watykańskiej tworzono odwzorowując obrazy. Jednym z najpiękniejszych przykładów jest wielka mozaika Przemienienia Pańskiego. Jest to kopia obrazu Rafaela, znajdującego się w zbiorach Muzeów Watykańskich.

Dyrektor Studia, Paolo di Buono, wyjaśnił, jaką technikę stosuje się do tworzenia mozaik – choć studio na co dzień zajmuje się nie tylko tworzeniem nowych, ale pracami restauracyjnymi przy tych istniejących w Bazylice św. Piotra i innych świątyniach Rzymu.

Odpowiednie kamyki, szkiełka, uporządkowane są wedle odcieni – w sumie jest ich około 28 tysięcy. „Mówił nam pan dyrektor, że tylko gdy chodzi o kolor niebieski, to mają około 60 odcieni - wszystkie ponumerowane. To jest rodzaj pewnej biblioteki, katalogu” – opowiada ks. Waldemar Turek, który dodaje, że kamyki bądź szkiełka umieszczone są na półkach i odpowiednio ponumerowane. Dzięki temu, jeśli potrzeba dokonać renowacji czy interwencji przy jakiejś mozaice, czy to w Bazylice św. Piotra, czy w innym kościele, to pracownicy są w stanie szybko odnaleźć odpowiedni odcień i odpowiedni kształt.

„Charakterystyczną cechą pracowni watykańskiej jest natomiast tak zwana mozaika nitkowa, nazywam ją „chirurgiczna” – opowiada ks. Turek. Polega ona na wykonywaniu mozaik bardzo małych, bardzo precyzyjnych, z bardzo małymi kamyczkami czy szkiełkami. „Pracownicy podgrzewając kamyki lub szkiełka w dużej temperaturze są w stanie otrzymać rodzaj nitki, aby móc wykonywać już bardzo precyzyjne małe mozaiki. To praca benedyktyńska” – dodaje.

Mozaika Leona XIV została wykonana tradycyjną metodą, jaką wykonywanych było wiele mozaik w Bazylice św. Piotra – portret z kamyków ułożono na podstawie namalowanego portretu Papieża. Obraz wykonał malarz Rodolfo Papa.  

Jak mówi ks. Waldemar Turek, historia mozaikowych portretów papieży w Bazylice św. Pawła sięga V wieku. „Nie były one wykonywane systematycznie, ale zależało niektórym przełożonym bazyliki na tym, żeby jednak ta kolekcja była ciągła, była trwała” – opowiada ksiądz.

Wiele portretów uległo zniszczeniu podczas wielkiego pożaru Bazyliki w 1823 roku, jednak na podstawie rysunków i ilustracji później je odtwarzano. W ten sposób powstała cudowna, najbardziej znana, kolekcja przedstawiająca wszystkich papieży, poczynając od Świętego Piotra, aż po nasze czasy.

Źródło: Wojciech Rogacin/Vatican News, Republika
 

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X