Polska w chocholim tańcu. Rafał Ziemkiewicz i Tomasz Pietryga o historii, złudzeniach i słabym państwie

Ziemkiewicz, przekornie nazywający siebie optymistą, diagnozuje polską rzeczywistość przez pryzmat chocholego tańca. Ta Wyspiańska metafora w jego interpretacji nabiera wyjątkowo współczesnego znaczenia. Autor przekonuje, że polskie życie intelektualne cierpi na swoistą krótkowzroczność – potrafimy opisać każde pojedyncze drzewo, ale zupełnie tracimy z oczu las. To niezrozumienie związków przyczynowo-skutkowych sprawia, że jako naród często czujemy się ofiarami fatum, podczas gdy w rzeczywistości padamy ofiarą własnej „fatalności socjalnej i historycznej”.

Jednym z najbardziej prowokacyjnych wątków dyskusji było odniesienie do historii XVII wieku i postaci Michała Korybuta Wiśniowieckiego, którego publicysta określił mianem „pierwszego pisowca”. Według Ziemkiewicza, podział na zwalczające się obozy patriotyczne i malkontenckie nie jest jedynie domeną współczesności, lecz reprodukującym się od stuleci schematem. Ta „wojna niedograna” sprawia, że w momentach przełomowych, takich jak rok 1939 czy obecny czas geopolitycznego sztormu, polskie państwo staje się niesterowne. Zamiast budować wspólnotę interesów, elity zajmują się wewnętrzną walką, traktując opozycję nie jako partnera w demokratycznej grze, ale jako bunt ludu, który należy zdusić w zarodku.

Współautor książki „Elektorat łyknie wszystko” rzuca również nowe światło na nasze relacje z zachodnim światem, diagnozując u Polaków głęboko zakorzeniony instynkt służalczości. Przywołuje przy tym bolesne analogie historyczne i osobiste doświadczenia z emigracji, gdzie solidarność narodowa często przegrywa z pokusą donosicielstwa na rodaków. To tragiczne dziedzictwo sprawia, że zamiast budować własną podmiotowość, nieustannie szukamy zewnętrznych protektorów – czy to w Brukseli, czy w Waszyngtonie – naiwnie wierząc, że obcy mocarze będą realizować nasze interesy kosztem własnych. Mit Napoleona, dziś ucieleśniony w postaci Donalda Trumpa, wciąż ma się na polskiej prawicy świetnie, niosąc ze sobą ryzyko kolejnego gorzkiego rozczarowania.

Jednak to nie tylko lokalne podwórko było przedmiotem analizy. Ziemkiewicz kreśli szeroką panoramę zmieniającego się świata, w którym tradycyjna demokracja liberalna ustępuje miejsca nowemu feudalizmowi. W tej wizji tradycyjne państwa zostają zastąpione przez potężne korporacje, obracające bilionami dolarów i stosujące techniki wrogiego przejęcia w sferze polityki i ideologii. Nowi „rycerze korporacyjni” nie potrzebują przemocy, by pacyfikować opornych; wystarczy im kontrola nad definicjami, pieniądzem i technologią.

Mimo tak surowej diagnozy, spotkanie zakończyło się nutą ostrożnego optymizmu. Skoro Polska przetrwała tysiąc lat w sercu Europy, szarpana wichrami historii i własnymi słabościami, istnieje nadzieja, że i tym razem „łajba” przetrwa sztorm. Kluczem pozostaje jednak przebudzenie z chocholego tańca i próba zrozumienia mechanizmów, które od wieków trzymają nas w miejscu. Książki Ziemkiewicza mają być dla czytelnika właśnie takim wstrząsem – nieprzyjemnym, ale koniecznym, by w końcu zacząć opisywać las, a nie tylko pojedyncze drzewa.

Zachęcamy do obejrzenia całej debaty na kanale Fundacji XBW: https://youtu.be/uOeflXRNldI?si=gIZs0ceyGZqhgN4u oraz do zakupu książek, o których mowa w nagraniu: https://sklep.gazetapolska.pl/ksiazki/1196-jakie-piekne-samobojstwo-rafal-a-ziemkiewicz.html, a także https://sklep.gazetapolska.pl/ksiazki/1322-elektorat-lyknie-wszystko-rafal-a-ziemkiewicz.html

Źródło: Republika

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google. 

Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube

Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB

Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X