26 lat temu zmarł Jan Karski, legendarny kurier Polskiego Państwa Podziemnego
13 lipca 2000 roku w Waszyngtonie zmarł Jan Karski, który w czasie II wojny światowej, jako kurier i emisariusz Polskiego Państwa Podziemnego, przewiózł na Zachód tajne informacje o życiu w okupowanej Polsce. Był autorem tzw. Raportu Karskiego – pierwszego kompletnego i udokumentowanego świadectwa zbrodni niemieckich na Żydach.
O walce Polski Podziemnej z Niemcami oraz tragicznym losie Żydów informował m. in. na spotkaniu z prezydentem USA F. D. Rooseveltem, do którego doszło w lipcu 1943 r. w Białym Domu.
„Podałem […] przykłady planowej polityki wyniszczania narodu polskiego […]. Mówiłem o wszechobecnym terrorze, z zasadą odpowiedzialności zbiorowej włącznie. Prezydent zadawał bardzo konkretne i szczegółowe pytania […]. Prosił o potwierdzenie informacji na temat prześladowania Żydów. Sprostowałem, że nie »prześladowania«, a planowej zagłady narodu żydowskiego. Podałem przykłady. Wspomniałem o żydowskich oczekiwaniach wobec aliantów” – napisał Karski w 1944 r. książce „Tajne państwo”.
Jan Karski został odznaczony Orderem Orła Białego i medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. Pośmiertnie uhonorowano go Medalem Wolności, najwyższym cywilnym odznaczeniem amerykańskim.
W II Rzeczypospolitej był sekretarzem dyrektora Biura Personalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Podczas kampanii wrześniowej służył, jako oficer artylerii, w Wojsku Polskim, a następnie był kurierem i emisariuszem władz Polskiego Państwa Podziemnego i rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie.
Jan Karski był autorem raportów opisujących sytuację polityczną oraz humanitarną na terenach okupowanej przez Niemców II Rzeczypospolitej, obok raportów Pileckiego pierwszego źródła na temat Holocaustu na świecie.
Po II wojnie światowej osiadł w Stanach Zjednoczonych, gdzie zajął się pracą naukową. Przez kilkadziesiąt lat związany był z Uniwersytetem Georgetown, gdzie jako profesor wykładał stosunki międzynarodowe i teorię komunizmu. W 1957 pełnił funkcję doradcy Departamentu Stanu oraz Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych w sprawie wydarzeń w Europie Wschodniej.
Źródło: IPN, Republika
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.
Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
Jesteśmy na Youtube: Bądź z nami na Youtube
Jesteśmy na Facebooku: Bądź z nami na FB
Jesteśmy na platformie X: Bądź z nami na X
