Polska 29 października – co wydarzyło się tego dnia

1611 - W Warszawie odbył się triumfalny wjazd hetmana Stanisława Żółkiewskiego, zwycięzcy spod Kłuszyna; w orszaku przejeżdżającym przez miasto był m.in. wzięty do niewoli car Wasyl IV. Szujski, który na Zamku Królewskim złożył hołd przed królem polskim Zygmuntem III. Wazą. 

1817 - Urodził się Antoni Bronikowski, pedagog, latynista, hellenista, poeta, tłumacz dzieł literatury antycznej: Ksenofonta, Platona, Homera, Tukidydesa. 

1822 - W Górkach koło Klimontowa urodził się Mieczysław Ledóchowski, arcybiskup metropolita gnieźnieński i poznański, kardynał; więziony przez władze pruskie (1874-1876) i pozbawiony archidiecezji. 

1824 - W Nowym Wiśniczu urodził się Juliusz Kossak, malarz, ilustrator; autor wielu obrazów przedstawiających sceny historyczne i batalistyczne. 

1838 – We Fromborku zmarł kanonik Piotr Bader, urodzony w Plutach w roku 1792. Kanonię warmińską uzyskał w 1836 r. 

1856 - Otwarto linię kolejową Wrocław Główny - Poznań Główny. 

1871 - Urodził się Tadeusz Grabowski, historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Poznańskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności. 

1884 – W Genewie zmarł Wincenty Gostkowski, powstaniec listopadowy, prawnik, przedsiębiorca, zegarmistrz, współzałożyciel firmy zegarmistrzowskiej „Patek Philippe”. 

1891 – W Tczewie oddano do użytku most kolejowy nad Wisłą. 

1892 - We Lwowie urodził się Stanisław Ostrowski, prezydent Lwowa (1936-1939), więziony w Związku Sowieckim (1939-1941); w latach 1972-1979 prezydent RP na uchodźstwie. 

1903 - W Korolówce koło Tarnopola urodził się Mieczysław Jastrun, poeta, eseista, tłumacz. Autor tomów poezji: „Godzina strzeżona”, „Rzecz ludzka”, „Sezon w Alpach” i esejów: „Wolność wyboru”, „Mit śródziemnomorski”. 

1909 - Powstało Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (TOPR). 

1912 - We Lwowie powołane zostały Polowe Drużyny Sokole, których działalność wzorowana była na ruchu strzeleckim; jednym z ich organizatorów był Józef Haller. 

1914 – I. wojna światowa: Bitwa Legionów Polskich z wojskami rosyjskimi pod Mołotkowem. 

1918 - W Warszawie urodził się Paweł Hertz, poeta, tłumacz, pisarz, eseista, edytor. Zadebiutował w kręgu „Skamandra” w 1934 roku w „Wiadomościach Literackich”, autor szkiców: „Domena polska”, „Ład i nieład”, „Świat i dom”, felietonów literackich „Notatnik obserwatora”, „Dziennik lektury”, oraz powieści biograficznej „Portret Słowackiego”. 

1922 - W Warszawie urodził się Zbigniew Wójcik, historyk, badacz dziejów XVI-XVII wieku. 

1924 - We Lwowie urodził się Zbigniew Herbert, jeden z najważniejszych polskich poetów XX. wieku, twórca cyklu poetyckiego „Pan Cogito”, autor esejów „Barbarzyńca w ogrodzie”, „Martwa natura z wędzidłem” i „Labirynt nad morzem”. 

1925 – Na Cmentarzu Obrońców Lwowa Jadwiga Zarugiewiczowa, matka poległego obrońcy Zadwórza, dokonała wyboru bezimiennych zwłok, które zostały następnie pochowane w Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie. 

1930 - Rozporządzenie prezydenta RP Ignacego Mościckiego o ustanowieniu Krzyża Niepodległości i Medalu Niepodległości. 

1930 - W Piotrkowie Trybunalskim urodził się Mariusz Dmochowski, aktor, reżyser, dyrektor teatrów; znany m.in. z roli Wokulskiego w „Lalce”, Augusta II. Mocnego w „Hrabinie Cosel” i hetmana Sobieskiego w „Panu Wołodyjowskim”. 

1939 - Dekret Prezydium Rady Najwyższej ZSRS o nadaniu sowieckiego obywatelstwa polskim obywatelom, którzy w dniach 1. i 2. listopada 1939 r. znajdowali się na wschodnich terenach Rzeczypospolitej Polskiej wcielonych do Związku Sowieckiego. 

1941 - W Kownie w czasie „Wielkiej Akcji” Niemcy zamordowali ponad 9 tys. Żydów. 

1941 - Marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz przybył do Warszawy, gdzie zamieszkał pod przybranym nazwiskiem jako Adam Zawisza w domu generałowej Jadwigi Maksymowicz-Raczyńskiej przy ul. Sandomierskiej 18. 

1942 - Getto warszawskie: Eliasz Różański, wykonując wyrok Żydowskiej Organizacji Bojowej, zabił w mieszkaniu przy ul. Gęsiej w Warszawie Jakuba Lejkina, zastępcę komendanta Żydowskiej Służby Porządkowej w getcie, szczególnie brutalnego w czasie akcji likwidacyjnych. 

1944 – 1. Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka wkroczyła do Bredy. 

1944 - W Filipowicach koło Krzeszowic urodziła się Magdalena Zawadzka, aktorka, znana m.in. z roli Basi Wołodyjowskiej w filmie „Pan Wołodyjowski” oraz serialu „Przygody Pana Michała”. 

1944 - W Taszkencie urodził się Michaj Burano, właściwie Wasil Michaj, wokalista, kompozytor, gwiazda big-bitu, także autor tekstów piosenek i aktor romskiego pochodzenia. Jego kariera zaczęła się od występów z zespołami „Czerwono-Czarni” i „Niebiesko-Czarni” w latach 60. W grudniu 1963 roku wystąpił wraz z „Niebiesko-Czarnymi” w paryskiej Olimpii jako pierwszy artysta zza żelaznej kurtyny. Obecnie mieszka i pracuje w USA. 

1945 - Do Polski powróciło z Francji 2 tys. polskich żołnierzy walczących w czasie wojny we francuskim ruchu oporu i polskich formacjach 1. Armii Francuskiej. 

1946 - Zmarł Paweł Hulka-Laskowski, pisarz, publicysta, tłumacz m.in. „Przygód dobrego wojaka Szwejka”. 

1947 - W Polanicy Zdroju urodził się Jerzy Fedorowicz, aktor, reżyser teatralny; dyrektor Teatru Ludowego w Nowej Hucie (1989-2012); od 2005 r. poseł na Sejm z list Platformy Obywatelskiej. 

1948 - We Wrocławiu urodził się Wiesław Saniewski, reżyser, scenarzysta filmowy. 

1949 - W Gołyminie urodził się Tomasz Nałęcz, historyk, profesor UW; członek PZPR (1970-1990); współzałożyciel Socjaldemokracji RP (1991), a następnie Unii Pracy (1992); poseł na Sejm (1993-1997 i 2001-2005); wicemarszałek Sejmu (2001-2005); przewodniczący sejmowej komisji badającej aferę korupcyjną, nazwaną aferą Rywina (2003-2004); doradca prezydenta RP Bronisława Komorowskiego (2010-2015). 

1956 - Premiera filmu „Nikodem Dyzma” w reżyserii Jana Rybkowskiego. 

1967 - Zmarł Wacław Lednicki, historyk literatury słowiańskiej, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. 

1976 - We Władysławowie zmarł Augustyn Necel, pisarz związany z Kaszubami, autor powieści historycznych. 

1976 - Premiera filmu „Zagrożenie” w reżyserii Wacława Florkowskiego. 

1977 - Piłkarze reprezentacji Polski remisując 1:1 w meczu z Portugalią zapewnili sobie awans do Mistrzostw Świata w Argentynie. 

1979 – Gdyński Bałtycki Terminal Kontenerowy obsłużył pierwszy statek. 

1979 - W Warszawie rozpoczął działalność Teatr Scena Prezentacje. 

1992 - W Wołominie koło Warszawy otwarto Muzeum im. Zofii Nałkowskiej. 

1993 - W Zakopanem zmarł Stanisław Marusarz, wszechstronny narciarz, czterokrotny uczestnik igrzysk olimpijskich, wicemistrz świata w skokach narciarskich w 1938 r.; w czasie II. wojny światowej kurier tatrzański, aresztowany przez Gestapo w 1940 r., uciekł z więzienia przy ul. Montelupich w Krakowie i przedostał się na Węgry. 

2000 – Z aresztu śledczego w Wadowicach uciekł gangster Ryszard Niemczyk ps. „Rzeźnik”. 

2002 - Zmarł Andrzej Bolewski, profesor, jeden z wykładowców aresztowanych przez Niemców w 1939 r. podczas „Sonderaktion Krakau”. 

2004 - W Rzymie przywódcy państw UE podpisali Traktat Konstytucyjny. 

2004 – Otwarto Most Tysiąclecia we Wrocławiu. Most o długości całkowitej z wiaduktami – 923,5 m, długości właściwej części mostu nad rzeką – 289 m, wysokości pylonów – 50 m i szerokości 25,12 m. Przez most prowadzą dwie dwupasmowe jezdnie oraz po obu stronach chodniki i drogi rowerowe; nie ma torów tramwajowych, z mostu korzystają autobusy miejskie. 

2007 - Po 9. latach przerwy reaktywowano teleturniej „Koło Fortuny” w TVP2. 

2008 - Wyprodukowano ostatni autobus marki „Jelcz”. 

2009 - Franciszek Smuda został selekcjonerem piłkarskiej reprezentacji Polski. 

2010 - W Krakowie zmarł Ludwik Jerzy Kern, pisarz, poeta, satyryk, tłumacz, autor kilkudziesięciu książek dla dzieci. 

2012 – Polska spłaciła Klubowi Londyńskiemu ostatnią ratę (297 mln dolarów) zadłużenia zagranicznego, zaciągniętego w czasie rządów Edwarda Gierka. 

2017 - W Warszawie, w wieku 81. lat, zmarł aktor filmowy i teatralny Władysław Kowalski, związany m.in. z warszawskimi teatrami: Ateneum, Teatrem Powszechnym, Teatrem Dramatycznym. Na dużym ekranie debiutował w „Kanale” Andrzeja Wajdy. Zagrał potem m.in. w „Kolumbach” Janusza Morgensterna, w „Dekalogu VII” Krzysztofa Kieślowskiego, w filmie „Katyń” Wajdy. Wystąpił także w filmach „Jarzębina czerwona”, „Szpital przemienienia”, „Medium”, „Ucieczka z kina Wolność”, „Pan Tadeusz”, „Bogowie”, „Paniach Dulskich” i serialu „Kolumbowie”. 

2020 - W Krakowie zmarł prof. Andrzej Półtawski, filozof, etyk, powstaniec warszawski, żołnierz AK i przyjaciel Karola Wojtyły. Był członkiem Papieskiej Rady ds. Rodziny. Prywatnie był mężem Wandy Półtawskiej. 

2020 – W Warszawie zmarł biskup pomocniczy diecezji łowickiej Józef Zawitkowski, autor wielu książek i modlitewników podpisanych pseudonimem „ksiądz Tymoteusz”, śpiewników, kazań, autor znanej pieśni „Panie dobry jak chleb”. 

2021 – W Jeleniej Górze zmarła Alina Obidniak, reżyser, wieloletnia dyrektor Teatru im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze, animatorka życia teatralnego, między innymi ruchu teatrów ulicznych. 

źródło: PAP 

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.