Polska 29 grudnia – co wydarzyło się tego dnia
Tego dnia w Gdyni rozpoczęła działalność Żegluga Polska; Niemcy zakończyli wysadzanie Pałacu Saskiego; do Polski przybył z wizytą prezydent Jimmy Carter; rozpoczął się strajk okupacyjny budynku Urzędu Miasta i Gminy w Ustrzykach Dolnych – powstała „Solidarność Wiejska”; wyłączono ostatnią analogową centralę telefoniczną, obsługującą 600 abonentów. Urodzili się m. in. Tytus Chałubiński, Henryk Wars, Stanisław Broniewski, Ludwik Jerzy Kern, Jerzy Kłoczowski, Feridun Erol, Konrad Fijałkowski. Zmarli natomiast: Stanisław Małachowski, Edmund Biernacki, Stefan Czarnowski, Janusz Strachocki, Jan Rybkowski, Jerzy Waldorff, Andrzej Wilkosz, Ignacy Tokarczuk oraz Wojciech Kilar.
Dzisiaj imieniny obchodzą: Dawid, Dominik, Tomasz oraz Domaradz, Ebrulf, Ekhard, Gerard, Gerarda, Gosław, Honorat, Jonatan, Krescencjusz, Krescens, Krescenty, Marceli, Marcin, Prymian, Radowit, Saturnin, Tadea, Trofim, Wiktor.
1380 - W Budzie zmarła Elżbieta, królowa Węgier, córka Władysława Łokietka i księżnej Jadwigi, żona Karola Roberta i babka Jadwigi Andegaweńskiej.
1443 – Koniecpol otrzymał prawa miejskie.
1655 - Potop szwedzki: W Tyszowicach szlachta i wojsko utworzyły konfederację przeciwko Szwedom i Karolowi X. Gustawowi.
1809 - W Warszawie zmarł Stanisław Małachowski, marszałek Sejmu Czteroletniego.
1820 - W Radomiu urodził się Tytus Chałubiński, lekarz, przyrodnik, społecznik, jeden z pionierów taternictwa, współzałożyciel Towarzystwa Tatrzańskiego i Muzeum Tatrzańskiego.
1879 - W Warszawie urodził się Witold Wojtkiewicz, malarz, rysownik, ilustrator.
1902 - W Warszawie urodził się Henryk Wars (właściwie Henryk Warszawski), kompozytor, pianista, dyrygent, pionier jazzu w Polsce, autor muzyki do blisko 50. polskich filmów oraz wielu piosenek, które stały się przebojami m.in. „Umówiłem się z nią na dziewiątą” czy „Miłość ci wszystko wybaczy”.
1904 - W Krakowie urodził się Witold Zechenter, poeta, prozaik, satyryk, dziennikarz. Współzałożyciel krakowskiego „Dziennika Polskiego” i „Echa Krakowa”.
1911 - We Lwowie zmarł Edmund Biernacki, lekarz, neurolog i patolog, odkrywca tzw. odczynu Biernackiego (OB) – wartości diagnostycznej szybkości opadania erytrocytów w osoczu.
1913 - W Krakowie zmarła Jadwiga Sarnecka, pianistka i kompozytorka.
1915 - W Warszawie urodził się Stanisław Broniewski, ps. „Stefan Orsza”, ppor. AK, harcmistrz, naczelnik Szarych Szeregów (1943-44), dowódca akcji pod Arsenałem.
1920 - W Łodzi urodził się Ludwik Jerzy Kern – poeta, satyryk, tłumacz, autor utworów dla dzieci „Ferdynand Wspaniały”, „Proszę słonia” i słów do wielu popularnych przebojów muzycznych m.in. „Nie bądź taki szybki Bill”, „Cicha woda”, „Wojna domowa”.
1920 - Podniesiono banderę na kanonierce ORP „Komendant Piłsudski”.
1924 - W Bogdanach w powiecie przasnyskim urodził się Jerzy Kłoczowski, historyk, profesor KUL, badacz dziejów Kościoła; w czasie II. wojny światowej żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego.
1926 - W Szwajcarii zmarł Rainer Maria Rilke, poeta, przedstawiciel symbolizmu i egzystencjalizmu, którego twórczość wywarła duży wpływ m.in. na Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Stanisława Lema, Zbigniewa Herberta.
1926 - W Gdyni rozpoczęło działalność przedsiębiorstwo „Żegluga Polska”.
1929 - Powołany został rząd Kazimierza Bartla.
1937 - W Warszawie zmarł prof. Stefan Czarnowski, socjolog, historyk kultury, żołnierz Legionów Polskich i uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku.
1938 - We Włodawie urodził się Feridun Erol, scenarzysta i reżyser pochodzenia tureckiego.
1939 - W Lublinie urodził się Konrad Fijałkowski, cybernetyk, autor powieści, opowiadań i słuchowisk science fiction.
1942 - W Warszawie na Bolesławie Mołojcu wykonany został wyrok śmierci wydany przez KC PPR; B. Mołojec oskarżony był o zamordowanie Marcelego Nowotki - pierwszego przywódcy PPR; inna data wykonania wyroku podawana w publikacjach to 31. grudnia 1942 r.
1942 - Niemcy dokonali pacyfikacji wsi Białowola na Zamojszczyźnie, mordując 51. mieszkańców; w tym 22 kobiety i 10 dzieci w wieku od 2. do 11. lat.
1944 - W Aszchabadzie zmarł Juliusz Gardan, reżyser i scenarzysta, twórca filmów „Trędowata”, „Doktor Murek”.
1944 - Zburzenie Warszawy: zakończono wysadzanie w powietrze Pałacu Saskiego (27-29 grudnia).
1944 - Z powodu niestawienia się na spotkanie osoby odpowiedzialnej za dostarczenie ładunków wybuchowych nie doszedł do skutku planowany przez oddział AK zamach bombowy na mieszkanie Bolesława Bieruta w Lublinie.
1949 - W Łodzi utworzono Wytwórnię Filmów Oświatowych.
1949 - W Warszawie powstała Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych.
1962 - Wydano pierwszy tom „Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN”.
1967 - W Warszawie zmarł Janusz Strachocki, aktor, reżyser teatralny; żołnierz kontrwywiadu KG AK.
1972 - W Tarnowie urodził się Wilhelm Sasnal, malarz, twórca komiksów, filmowiec.
1977 - Do Polski przybył z trzydniową wizytą prezydent USA Jimmy Carter; towarzyszył mu m.in. doradca ds. bezpieczeństwa narodowego Zbigniew Brzeziński.
1980 - W Ustrzykach Dolnych rolnicy rozpoczęli strajk okupacyjny w budynku Urzędu Miasta i Gminy, domagając się rejestracji NSZZ Rolników „Solidarność Wiejska”.
1982 - W Londynie zmarł płk Roman Umiastowski, żołnierz, pisarz, historyk, autor radiowego apelu z 6. września 1939, w którym wezwał mężczyzn do opuszczenia Warszawy i udania się na wschód kraju, gdzie miały być tworzone nowe jednostki wojskowe.
1987 - W Konstancinie zmarł Jan Rybkowski, reżyser, scenarzysta, pedagog, scenograf; twórca seriali „Chłopi”, „Kariera Nikodema Dyzmy”, „Rodzina Połanieckich”.
1987 - W Krakowie zmarł Stanisław Igar, popularny aktor teatralny i filmowy, odtwórca ról Grünspana w „Ziemi obiecanej” Andrzeja Wajdy i don Gaspara Soareza w „Rękopisie znalezionym w Saragossie” Wojciecha Jerzego Hasa.
1989 - Sejm uchwalił ustawę o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, przywracając historyczną nazwę państwa - Rzeczpospolita Polska oraz dawne godło - orła w koronie.
1997 - W Warszawie zmarł Czesław Byszewski, aktor, lektor Polskiego Radia.
1999 - W Warszawie zmarł Jerzy Waldorff, krytyk muzyczny, znawca sztuki, obrońca zabytków, twórca Społecznego Komitetu Opieki nad Starymi Powązkami.
2005 - Urząd prezesa Instytutu Pamięci Narodowej objął Janusz Kurtyka; zginął w katastrofie smoleńskiej 10. kwietnia 2010 r.
2005 – W Skorogoszczy w gminie Lewin Brzeski (województwo opolskie) wyłączono ostatnią w kraju analogową centralę telefoniczną, obsługującą 600. abonentów.
2006 - Otwarto stację metra warszawskiego Marymont.
2012 - W Mielcu zmarł Andrzej Wilkosz, polski brydżysta, arcymistrz światowy, autor konwencji „dwóch karo Wilkosza”.
2012 - W Przemyślu zmarł Ignacy Tokarczuk, arcybiskup metropolita przemyski; w czasach PRL wspierał działania opozycji antykomunistycznej, m.in. KOR, ROPCiO, a następnie „Solidarności”; wielokrotnie szykanowany przez Służbę Bezpieczeństwa.
2013 - W Katowicach zmarł Wojciech Kilar, wybitny kompozytor i pianista, twórca muzyki do blisko 150. filmów, m.in. „Ziemi obiecanej”, „Smugi cienia”, „Pana Tadeusza”, „Rejsu”, „Pianisty”, a także seriali „Przygody Pana Michała” i „Rodzina Połanieckich”.
2016 - Rząd Beaty Szydło zakupił wspaniałą „Kolekcję Książąt Czartoryskich” dla Skarbu Państwa – wśród 86. tysięcy eksponatów znajdują się obrazy „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci i „Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem” Rembrandta, a spośród 250. tys. książek, starodruków i rękopisów – rękopis Jana Długosza oraz oryginał „Unii polsko-litewskiej”, co jest największym zakupem dzieł sztuki w powojennej historii Polski.
2016 – Zmarł Jerzy Pomianowski, znawca współczesnej Rosji i krajów Europy Wschodniej, sowietolog, pisarz, eseista, tłumacz „Archipelagu GUŁag” Aleksandra Sołżenicyna i książek Izaaka Babla, Antona Czechowa, Lwa Tołstoja.
2020 – Zmarł Edmund Baranowski ps. „Jur” - powstaniec warszawski z batalionu „Miotła”, były wiceprezes Związku Powstańców Warszawskich, sekretarz generalny Rady Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”.
Źródło: PAP
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.
Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.
