Polska 23 grudnia – co wydarzyło się tego dnia

1498 – w Lipsku umarł Tomasz Werner, średniowieczny uczony. Urodzony ok. 1430r. w rodzinie braniewskiego burmistrza, profesor teologii uniwersytetu lipskiego i jego rektor. Był też kanonikiem warmińskim i posiadaczem sporej biblioteki, której część, 114 rękopisów i inkunabułów; zachowała się w zbiorach szwedzkiego uniwersytetu w Uppsali. W 1485r. w Braniewie Werner założył pierwsze na Warmii bractwo różańcowe, dla którego ufundował piękny ołtarz maryjny (zaginiony w 1945r.). Na ołtarzu wymalowano postaci fundatora i jego matki – były to najprawdopodobniej najstarsze portrety braniewian. Był też fundatorem stypendium na uniwersytecie lipskim dla studentów z Braniewa, które funkcjonowało aż do II wojny światowej.

1658 - II wojna północna: dywizja Stefana Czarnieckiego zaatakowała duńską twierdzę Koldynga, której szwedzka załoga skapitulowała po dwóch dniach oblężenia.

1815 - W Uładówce na Podolu zmarł Jan Nepomucen Potocki, pisarz, archeolog, historyk, poseł na Sejm Czteroletni; autor „Rękopisu znalezionego w Saragossie” i „Parad”.

1830 - W Warszawie urodził się Adam Münchheimer, kompozytor, dyrygent i pedagog, dyrektor Teatru Wielkiego w Warszawie, współzałożyciel Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego.

1831 - Na Litwie koło Kopciowa zmarła Emilia Plater, uczestniczka Powstania Listopadowego; pochowana została na miejscowym cmentarzu; jej postać stała się symbolem walki o niepodległość.

1863 - W Radomiu na mocy wyroku rosyjskiego sądu wojskowego rozstrzelany został Zygmunt Chmieleński, żołnierz, uczestnik Powstania Styczniowego, naczelnik wojsk województwa krakowskiego, szef sztabu generała Józefa Hauke-Bosaka.

1864 - W Berlinie zakończył się proces polskich działaczy niepodległościowych z Wielkopolski. Proces toczył się przeciwko 149 osobom, uczestnikom powstania styczniowego lub niosącym pomoc powstańcom.

1884 - W krakowskim „Czasie” ukazał się pierwszy odcinek powieści „Potop” Henryka Sienkiewicza; dzień później publikację powieści rozpoczęło warszawskie „Słowo”.

1887 - W Stetkowcach na Wołyniu zmarł Leonard Sowiński, poeta, historyk literatury, autor „Rysu dziejów literatury polskiej”.

1898 - W Łodzi ruszyła pierwsza linia tramwaju elektrycznego.

1899 - Uruchomiono wodociągi miejskie w Grudziądzu.

1901 - W Warszawie urodził się Jakub Berman, członek KPP, działacz Związku Patriotów Polskich i Centralnego Biura Komunistów Polski. W latach 1948-1956 członek Biura Politycznego PZPR, nadzorujący m.in. stalinowski aparat bezpieczeństwa.

1903 - W Radlinie, obecnie część Wodzisławia Śląskiego, urodził się Bolesław Kominek, kardynał, arcybiskup Wrocławia; inicjator wysłania w 1965 r. do Episkopatu Niemiec „Orędzia biskupów polskich do ich niemieckich braci w Chrystusowym urzędzie pasterskim”.

1903 - W Krakowie zmarł Mieczysław Gwalbert Pawlikowski, pisarz, działacz polityczny, taternik.

1910 - W Wilnie urodził się Seweryn Butrym, aktor teatralny i filmowy.

1915 - Urodził się Mieczysław Pszon, dziennikarz, polityk, więzień czasów stalinowskich, publicysta „Tygodnika Powszechnego”, zwolennik i współtwórca powojennego dialogu polsko-niemieckiego.

1918 - Z połączenia jednostek rzecznych pozostałych po zaborcach powstała nowa jednostka polskiej Marynarki Wojennej – Flotylla Wiślana, w której skład wcielono początkowo statki pozostawione przez Niemców: Bartosz Głowacki, Bug, Neptun, Różycki, Warta oraz kilka uzbrojonych motorówek.

1920 - Sejm Rzeczpospolitej uchwalił ustawę, reorganizującą podział administracyjny dawnego zaboru austriackiego i utworzył województwa: krakowskie, lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie.

1921 - W Krakowie urodziła się Helena Rakoczy, gimnastyczna, dwukrotna olimpijka, czterokrotna złota medalistka mistrzostw świata w Bazylei w 1950 roku.

1925 - W Nowym Jorku założono Fundację Kościuszkowską.

1937 - W Warszawie urodziła się Maja Komorowska, aktorka, znana m.in. z ról w filmach Krzysztofa Zanussiego „Życie rodzinne”, „Za ścianą”, „Bilans kwartalny”, „Cwał” oraz filmów Andrzeja Wajdy „Panny z Wilka”, „Wesele” i „Katyń”.

1939 - W Lublinie Niemcy rozstrzelali 10 przedstawicieli miejscowej inteligencji i duchowieństwa.

1942 - W Poznaniu urodziła się Krystyna Kofta, pisarka, dziennikarka.

1944 - Niemcy dokonali masakry wsi Ochotnica Dolna koło Nowego Targu; w czasie tzw. krwawej Wigilii zginęło 56 osób, w tym wiele kobiet i dzieci.

1947 - W Warszawie urodził się Tomasz Zygadło, reżyser, twórca filmów „Ćma”, „Odwet”, „Sceny dziecięce z życia prowincji”.

1949 - W Łodzi urodziła się Ewa Lemańska, aktorka, odtwórczyni m.in. roli Maryny w serialu telewizyjnym „Janosik”.

1959 - Premiera filmu „Cafe pod Minogą” w reżyserii Bronisława Broka.

1960 - W Warszawie zmarł Piotr Wilniewczyc, inżynier, konstruktor broni strzeleckiej, współtwórca m.in. pistoletu 9 mm Vis i pistoletu maszynowego PM-63 RAK.

1970 - Sejm dokonał zmian na najwyższych stanowiskach państwowych. Dotychczasowy premier Józef Cyrankiewicz został powołany na zwolnione przez Mariana Spychalskiego stanowisko przewodniczącego Rady Państwa. Nowym szefem rządu został Piotr Jaroszewicz.

1972 - Dokonano oblotu szybowca SZD-40 Halny.

1973 - Premiera serialu telewizyjnego „Czarne chmury” w reżyserii Andrzeja Konica.

1978 - W Warszawie zmarł Mieczysław Pawlikowski, aktor, odtwórca m.in. Zagłoby w filmie Jerzego Hoffmana „Pan Wołodyjowski”; w czasie II wojny światowej pilot w Dywizjonach 300 i 301 Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii.

1979 - Urodził się Szczepan Twardoch, pisarz, publicysta; autor powieści „Wieczny Grunwald", „Morfina”, „Drach”, „Król”.

1981 - Stan wojenny: Prezydent Stanów Zjednoczonych Ronald Reagan ogłosił sankcje gospodarcze wobec PRL.

1981 - Stan wojenny: Pacyfikacja strajku w Hucie Katowice przy wsparciu czołgów i desantu ze śmigłowców.

1982 - Stan wojenny: Ośrodki internowania zostały zamknięte. Zwolniono wszystkich internowanych z wyjątkiem siedmiu członków władz NSZZ Solidarność: Andrzeja Gwiazdy, Mariana Jurczyka, Jana Rulewskiego, Seweryna Jaworskiego, Karola Modzelewskiego, Grzegorza Palki i Andrzeja Rozpłochowskiego.

1982 - Rada Ministrów PRL podjęła uchwałę w sprawie budowy I linii metra w Warszawie.

1983 - W Łodzi zmarł Antoni Dmochowski, biochemik, specjalista w dziedzinie chemii kwasów nukleinowych.

1987 - W Sopocie zmarł Seweryn Pollak, poeta, filolog, tłumacz, powstaniec warszawski, współzałożyciel Towarzystwa Kursów Naukowych.

1988 - Sejm przyjął ustawy zwiększające swobodę działań gospodarczych; m.in. tzw. ustawę Wilczka (Mieczysława Wilczka – min. przemysłu) o działalności gospodarczej oraz ustawę o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych.

1988 - W Warszawie zmarł Kazimierz Tarwid, ekolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, powstaniec warszawski.

1989 - Premiera filmu Rififi po sześćdziesiątce w reżyserii Pawła Trzaski.

1990 - Dokonano oblotu motoszybowca PW-4 Pelikan.

1991 - Sejm powołał rząd Jana Olszewskiego.

1992 - W Warszawie zmarła Jadwiga Chojnacka, aktorka, pedagog; stworzyła niezapomniane kreacje w filmach „Skarb”, „Kamienne niebo” i „Chłopi”.

1993 - W Warszawie zmarła Barbara Rachwalska, aktorka.

1995 - Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski złożył przed Zgromadzeniem Narodowym przysięgę na wierność Konstytucji.

2000 - Wybrany na drugą kadencję prezydent RP Aleksander Kwaśniewski złożył przed Zgromadzeniem Narodowym przysięgę na wierność Konstytucji.

2001 - W Santa Monica w Kalifornii zmarł prof. Jan Kott, krytyk literacki i teatralny, eseista, tłumacz.

2005 - Prezydent RP Lech Kaczyński złożył przed Zgromadzeniem Narodowym przysięgę na wierność Konstytucji.

2005 - Działalność zakończyła Sekcja Polska BBC.

2008 - W Poznaniu zmarł Wacław Wilczyński, ekonomista, publicysta, żołnierz AK, podharcmistrz Szarych Szeregów.

2012 - W Krakowie zmarł Michał Bobrowski, satyryk scenarzysta, reżyser, autor popularnego cyklu telewizyjnego „Spotkania z balladą”.

2016 - W Warszawie zmarł Stanisław Wielanek, instrumentalista, członek Kapeli Czerniakowskiej, autor piosenek warszawskiego folkloru.