Polska 18 stycznia – co wydarzyło się tego dnia

1230 - Papież Grzegorz IX wydał bullę potwierdzającą nadanie przez księcia Konrada I Mazowieckego ziemi chełmińskiej zakonowi krzyżackiemu.

1493 - W Piotrkowie zwołano pierwszy dwuizbowy Sejm walny.

1654 - W Perejasławiu Kozacy podpisali ugodę z Rosją, uznając zwierzchnictwo cara.

1849 - W Stoczku Łukowskim na Podlasiu urodził się Aleksander Świętochowski, pisarz, publicysta, filozof i historyk, główny ideolog polskiego pozytywizmu.

1878 - W Krakowie zmarł Józef Dietl, lekarz, pionier balneologii w Polsce, działacz społeczny i polityczny, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i jego rektor; poseł na galicyjski Sejm Krajowy (1861); w latach 1866-1875 prezydent Krakowa.

1902 - W „Tygodniku Ilustrowanym” opublikowano pierwszy odcinek powieści „Chłopi” Władysława Reymonta.

1905 - W restauracji przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie rzeźbiarz Xawery Dunikowski śmiertelnie postrzelił w głowę malarza Wacława Pawliszaka. Jak relacjonował w swych wspomnieniach Jan Krywult, „Pawilszak ominął go i skierował się w stronę Dunikowskiego, zamierzając się do spoliczkowania artysty. Nie zdążył. Dunikowski bowiem „gwałtownym ruchem wyjął z kieszeni ubrania rewolwer i nim Pawliszak zdołał go uderzyć, padł strzał. Pawliszak zalany krwią runął na podłogę. Kula przeszła przez prawy policzek, wysadziła oko, przeszyła mózg i utkwiła w czaszce”. Dunikowski od razu zgłosił się na policję. Zatrzymano go w areszcie, z którego jednak wyszedł kilka dni później, zaraz po wpłaceniu niebagatelnej kaucji w wysokości dwóch tysięcy rubli. Pawliszaka zaś zabrano do pobliskiego szpitala św. Rocha. Rana głowy była jednak zbyt rozległa. Malarz nie dożył ranka. Osierocił jedyną córkę, Marię Eugenię.

1908 - W Szacunach koło Kiejdan urodził się Stanisław Stomma, publicysta, działacz katolicki; redaktor naczelny miesięcznika „Znak” (1946-1953), członek redakcji „Tygodnika Powszechnego”; prezes krakowskiego Klubu Inteligencji Katolickiej (1958-1964); poseł na Sejm (1957-1976); jeden z inicjatorów polsko-niemieckiego pojednania; przewodniczący Prymasowskiej Rady Społecznej (1981-1985); uczestnik obrad Okrągłego Stołu; senator RP (1989-1991).

1915 - I wojna światowa: Początek walk II Brygady Legionów Polskich i wojsk austro-węgierskich z armią rosyjską pod Kirlibabą na Bukowinie.

1915 - W Poznaniu urodził się Kazimierz Wichniarz, aktor; niezapomniany Zagłoba z filmowego „Potopu”.

1919 - W Paryżu z udziałem delegacji polskiej rozpoczęły się obrady konferencji pokojowej.

1919 - Założono Polski Czerwony Krzyż.

1921 - Powstał Aeroklub Rzeczypospolitej Polskiej.

1925 - Prezydent RP Stanisław Wojciechowski wydał rozporządzenie o powołaniu Generalnej Dyrekcji Poczt i Telegrafów.

1926 - Pierwszy polski oddział, na pokładzie ORP Mewa, przybył do Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Było ich 21, (1 oficer, 4 podoficerów oraz 16 szeregowców). Oddział, który dwa dni później rozpoczął służbę wartowniczą został wystawiony przez 4 Dywizję Piechoty i dowodził nim porucznik Stefan Konieczny.

1928 - W Godowie na Górnym Śląsku urodził się Franciszek Pieczka, jeden z najbardziej cenionych i lubianych polskich aktorów, przez wiele lat związany z Teatrem Powszechnym w Warszawie; odtwórca głównych ról m.in. w filmach „Żywot Mateusza”, „Austeria”, „Jańcio Wodnik”, niezapomniany Gustlik z serialu „Czterej pancerni i pies”.

1930 - W Mościcach pod Tarnowem uruchomiono Państwową Fabrykę Związków Azotowych.

1938 - W Suwałkach urodził się Leszek Aleksander Moczulski, poeta, autor tekstów piosenek i książek dla dzieci.

1940 - W Warszawie zmarł Kazimierz Przerwa-Tetmajer, poeta, prozaik, dramaturg, publicysta i krytyk sztuki.

1943 - W warszawskim getcie doszło do pierwszego zbrojnego wystąpienia Żydów, które było reakcją na rozpoczęcie przez Niemców kolejnej akcji wysiedleńczej.

1943 - Oddział AK dowodzony przez por. Jana Piwnika przeprowadził brawurową akcję rozbicia niemieckiego więzienia w Pińsku, skąd uwolnił m.in. cichociemnego - Alfreda Paczkowskiego „Wanię”.

1945 - Armia Czerwona zajęła Działdowo, Gostynin, Koluszki, Kraków, Tomaszów Mazowiecki i Poddębice.

1946 - W Poznaniu zmarł Feliks Nowowiejski, kompozytor, dyrygent, organista, pedagog; autor opery „Legenda Bałtyku” oraz melodii do wiersza Marii Konopnickiej „Rota”.

1946 - W Gdyni odtworzono Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej.

1946 - W Warszawie urodził się Jan Lityński, organizator studenckich protestów w marcu 1968 r., skazany przez władze komunistyczne na 2,5 roku więzienia; członek KSS „KOR”, redakcji „Biuletynu Informacyjnego” i „Robotnika”; doradca NSZZ „S”; po wprowadzeniu stanu wojennego internowany, następnie aresztowany i oskarżony o próbę obalenia ustroju PRL; w 1983 r. nie powrócił do więzienia z przepustki; działacz podziemnej Solidarności; członek Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ „S”; uczestnik obrad Okrągłego Stołu; poseł na Sejm (1989-2001); członek władz Unii Demokratycznej, później Unii Wolności.

1946 - W Warszawie urodziła się Helena Łuczywo, dziennikarka, działaczka opozycji demokratycznej; współzałożycielka i redaktorka niezależnego pisma „Robotnik”; współpracowniczka KOR i KSS „KOR”; redaktor naczelna powstałej w 1981 r. Agencji Prasowej „Solidarność”; w latach 1982-1989 kierowała zespołem podziemnego „Tygodnika Mazowsze”; uczestniczka obrad Okrągłego Stołu; w latach 1989-2009 zastępca redaktora naczelnego „Gazety Wyborczej”.

1951 - Ogłoszono ustawę znoszącą święto 3 Maja oraz niektóre święta kościelne jako dni wolne od pracy.

1956 - Urodził się Janusz Panasewicz, wokalista, autor tekstów, członek zespołu Lady Pank.

1957 - W warszawskiej Zachęcie otwarto wystawę prac Katarzyny Kobro i Władysława Strzemińskiego.

1963 - W Korczynie niedaleko Krosna urodził się Wojciech Smarzowski, reżyser i scenarzysta; autor m.in. filmów „Wesele”, „Dom zły”, „Róża”, „Drogówka”, „Pod Mocnym Aniołem”, „Wołyń” oraz „Kler”.

1963 - W Opolu urodził się Grzegorz Schetyna, działacz Solidarności Walczącej i NZS; członek Kongresu Liberalno-Demokratycznego, następnie Unii Wolności; współzałożyciel Platformy Obywatelskiej; od 1997 r. poseł na Sejm; wicepremier oraz minister spraw wewnętrznych i administracji (2007-2009); marszałek Sejmu w latach 2010-2011, pełniący od 8 lipca do 6 sierpnia 2010 r. obowiązki prezydenta RP; od 2016 r. szef PO.

1993 - Ukazało się pierwsze wydanie tygodnika „Tele Tydzień”.

2002 - W Szczecinie zmarła Helena Majdaniec, jedna z najpopularniejszych piosenkarek w latach 60., znana z przebojów „Jutro będzie dobry dzień”, „Wesoły twist”, „Czarny Ali-Baba”, „Rudy rydz” oraz „Zakochani są wśród nas”.

2006 - W Warszawie zmarł ksiądz Jan Twardowski, poeta, kapłan; autor ponad 20 tomików wierszy, m.in. „Znaki ufności”, „Niebieskie okulary”, „Który stwarzasz jagody”, „Na osiołku”, „Nie przyszedłem pana nawracać”, „Sumienie ruszyło”, „Niecodziennik”, „Nie martw się”.

2008 - Prezydent Lech Kaczyński dokonał otwarcia przebudowanej kolei linowej na Kasprowym Wierchu.

2021 – W Bielsku-Białej zmarła Maria Koterbska, piosenkarka, znana z takich przebojów jak „Karuzela”, „Złoty pierścionek”, „Serduszko puka w rytmie cza-cza”, „Augustowskie noce” i „Parasolki”.