Polska 16 listopada – co wydarzyło się tego dnia

Dzisiaj imieniny obchodzą: Edmund, Marek oraz Audomar, Ariel, Aureliusz, Dionizy, Eucheriusz, Gertruda, Łucja, Małgorzata, Niedamir, Otmar, Patrokles i Piotr. 

Nietypowe święta: Dzień Tolerancji, Dzień Służby Zagranicznej RP. 

1520 – Mikołaj Kopernik, który pozostał w Olsztynie, żeby bronić miasta przed Krzyżakami, napisał list do króla Zygmunta I., w którym błaga go o pomoc. Kopernik pisał m.in.: „Pragniemy bowiem uczynić to, co przystoi ludziom szlachetnym i uczciwym oraz całkowicie oddanym Waszemu Majestatowi, nawet jeśliby przyszło nam zginąć. Uciekając się pod opiekę tegoż majestatu, całość naszego mienia polecamy i powierzamy. Najszczerzej oddani słudzy, kanonicy i kapituła kościoła warmińskiego”. List ten nie dotarł jednak do króla, gdyż posłańca schwytali Krzyżacy. Sytuacja Olsztyna była bardzo ciężka, bo w mieście było tylko 100. polskich żołnierzy, a brakowało dział i ołowiu na kule oraz kończyła się żywność m.in. sól. Oprócz Kopernika w Olsztynie pozostał tylko jeden z kanoników, również torunianin, Henryk Snellenberg. Na szczęście po kilu dniach przybył z Elbląga do Olsztyna oddział piechoty pod dowództwem Czecha, Henryka Peryka z Janowic. 

1603 - W Iwanowicach koło Kalisza urodził się Augustyn Kordecki, przeor klasztoru paulinów na Jasnej Górze, organizator obrony sanktuarium częstochowskiego przed wojskami szwedzkimi w 1655 r. 

1611 - W Warszawie przed kościołem św. Anny margrabia brandenburski, elektor Jan Zygmunt Hohenzollern złożył hołd lenny Zygmuntowi III. Wazie; był to jeden z wielu hołdów pruskich składanych królom Polski jako suwerenom Prus. 

1794 - Koniec Insurekcji Kościuszkowskiej; pod Radoszycami nastąpiło rozwiązanie oddziałów powstańczych i kapitulacja przed rosyjskim wojskiem; po upadku powstania Rosja, Niemcy i Austria dokonały trzeciego rozbioru Polski. 

1800 – Zainaugurowało działalność Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk. 

1814 - Urodził się Edmund Wasilewski, poeta, nauczyciel. 

1846 - Wolne Miasto Kraków zostało zaanektowane przez Austrię. 

1848 - W Londynie w Guildhall odbył się ostatni publiczny koncert Fryderyka Chopina, który zagrał na rzecz polskich emigrantów. 

1868 - Zmarł Samuel Orgelbrand, jeden z najbardziej znanych księgarzy i wydawców, właściciel drukarni. 

1876 - Urodził się Konstanty Janicki, zoolog, twórca warszawskiej szkoły parazytologii. 

1892 - W Samborze urodził się Wiktor Biegański, aktor, reżyser teatralny i filmowy. 

1897 - W Kluczkowicach koło Puław urodził się Mieczysław Lepecki, żołnierz Legionów Polskich, w latach 1930-1935 adiutant marszałka Józefa Piłsudskiego; pisarz, podróżnik, autor wspomnień. 

1900 - Przed nieistniejącym już hotelem „Germania” we Wrocławiu chora psychicznie zamachowczyni rzuciła toporkiem w stronę powozu cesarza Niemiec Wilhelma II. Hohenzollerna. 

1901 - W Warszawie zainaugurowano działalność hotelu „Bristol”. 

1904 - W Warszawie uruchomiono pierwszą centralę telefoniczną. 

1910 – Miasto Sopot zakupiło pobliską miejscowość Karlikowo. 

1918 – W Międzyrzecu Podlaskim żołnierze niemieccy zamordowali 22. żołnierzy POW broniących pałacu Potockich i co najmniej kolejne 22. osoby spośród ludności cywilnej. 

1918 - Telegram Józefa Piłsudskiego, adresowany do przywódców państw, notyfikujący powstanie niepodległego państwa polskiego. 

1918 - Urodził się Antoni Kępiński, psychiatra, profesor Akademii Medycznej w Krakowie, twórca teorii metabolizmu informacyjnego. 

1922 - W Mikulińcach koło Tarnopola urodził się Janusz Morgenstern, reżyser, scenarzysta, producent filmowy; zrealizował m.in. filmy „Do widzenia, do jutra”, „Jowita”, „Trzeba zabić tę miłość” oraz seriale „Stawka większa niż życie”, „Kolumbowie” i „Polskie drogi”. 

1924 – W Toruniu wyjechały na trasę pierwsze autobusy miejskie. 

1926 - We Lwowie urodził się Roman Zimand, historyk literatury, eseista. 

1930 - W Polsce przeprowadzone zostały wybory do Sejmu III. kadencji, tzw. wybory brzeskie. W wyborach do Sejmu BBWR zdobył 46,7 % głosów (249 posłów i 77 senatorów), Centrolew 17,3 % (79 i 13), Stronnictwo Narodowe 12,7 % (63 i 12), Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji 3,8 % (14 i 2), pozostali 19,5 % (w tym mniejszości narodowe 33. posłów i 7. senatorów oraz inni 6. posłów). Frekwencja w wyborach wynosiła 75 % do Sejmu i 63 % do Senatu. 

1934 - Aktorka Nina Andrycz zadebiutowała w wileńskim Teatrze na Pohulance. 

1940 - Niemcy zamknęli getto w Warszawie; na obszarze 307. ha znalazło się około 400 tys. Żydów. 

1942 - Oddziały Kedywu KG AK z Warszawy przeprowadziły akcję równoczesnego wykolejenia pięciu niemieckich pociągów na liniach z Warszawy do Radomia, Dęblina, Łukowa i Terespola. 

1943 - Rzeź wołyńska: we wsi Huta Stara miejscowa samoobrona, wspierana przez partyzantów sowieckich i AK, odparła atak oddziałów UPA w liczbie około 1200. ludzi, z których około 100. zginęło lub zostało rannych. 

1944 - PKWN wydał dekret „O przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa”. 

1945 - Utworzono Komisję Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym, posiadającą uprawnienia sądu i prokuratury. 

1945 - W Londynie podpisano konwencję o otworzeniu UNESCO (Organizacji Narodów Zjednoczonych dla Wychowania, Nauki i Kultury). 

1950 - W Warszawie rozpoczął obrady II. Światowy Kongres Pokoju, w czasie, którego wybrano Światową Radę Pokoju. 

1950 - W Krakowie urodziła się Marzena Trybała, aktorka Teatru Ateneum; wystąpiła w filmach „Przypadek”, „Widziadło”, „Komediantka”, „Powrót wilczycy”, „Korczak” oraz „Pamiętnik znaleziony w garbie”. 

1956 - Zmarł Józef Poznański, komandor, specjalista w zakresie prawa morskiego, logistyk, współtwórca polskiej gospodarki morskiej. 

1959 - Premiera filmu „Kamienne niebo” w reżyserii Ewy i Czesława Petelskich. 

1964 - Sejm PRL przyjął ustawę o Polskim Czerwonym Krzyżu. 

1972 - W Paryżu Konferencja Generalna UNESCO przyjęła konwencję o ochronie światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego. 

1979 - Premiera filmu „Amator” w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego. 

1979 – Dokonano oblotu śmigłowca PZL „W-3 Sokół”. 

1982 - Wycofany ze służby żaglowiec „Dar Pomorza” został przekazany Centralnemu Muzeum Morskiemu w Gdańsku. 

1984 – W Operetce Warszawskiej odbyła się prapremiera musicalu „Boso, ale w ostrogach” na podstawie powieści Stanisława Grzesiuka. 

1989 - W Warszawie przystąpiono do zdemontowania zaprojektowanego przez Zbigniewa Dunajewskiego w 1951 roku pomnika Feliksa Dzierżyńskiego. Akcja trwała do 17. listopada. Plac, również nazwany imieniem sowieckiego działacza komunistycznego powrócił do swojej dawnej nazwy - Plac Bankowy. 

2000 - Sejm RP przyjął ustawę o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. 

2005 - Zmarł Marek Perepeczko, aktor filmowy i teatralny, odtwórca słynnej roli Janosika. 

2007 - Prezydent Lech Kaczyński powołał rząd Donalda Tuska. 

2014 - W Polsce odbyły się wybory samorządowe. W głosowaniu do sejmików województw i rad powiatów zwyciężyło Prawo i Sprawiedliwość. 

2014 - W Warszawie zmarła Jadwiga Piłsudska-Jaraczewska, córka marszałka Józefa Piłsudskiego; była m.in. pilotem szybowców, a w czasie II. wojny światowej służyła w brytyjskim Air Transport Auxiliary (ATA); po zakończeniu wojny pozostała w Londynie jako uchodźca polityczny, do Polski powróciła w 1989 r.; założyła Fundację Rodziny Józefa Piłsudskiego, która wspólnie z MKiDN utworzyła Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. 

2015 - Prezydent Andrzej Duda powołał rząd Beaty Szydło. 

2017 - W Worthing w Wielkiej Brytanii zmarł Franciszek Kornicki, podpułkownik pilot Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, po II. wojnie światowej major Królewskich Sił Powietrznych, ostatni żyjący dowódca polskiego dywizjonu lotniczego z okresu II. wojny światowej (308 i 317). We wrześniu 2017 r. zwyciężył w plebiscycie internetowym Muzeum Królewskich Sił Powietrznych i dziennika „The Telegraph” na bohatera wystawy na stulecie RAF. 

2020 – We Wrocławiu zmarł kard. Henryk Gulbinowicz, administrator apostolski w Białymstoku w latach 1970–1976, arcybiskup metropolita wrocławski w latach 1976–2004, kardynał prezbiter od 1985, od 2004 arcybiskup senior archidiecezji wrocławskiej. Był znany ze swojego wsparcia dla opozycji antykomunistycznej. Na początku grudnia 1981 r. ukrył w pałacu biskupim 80 mln zł wypłaconych z konta bankowego przez działaczy dolnośląskiej „Solidarności”. Kawaler Orderu Orła Białego. 

2023 – W Łodzi zmarł działacz opozycji z okresu PRL Benedykt Czuma. W 1965 r. wraz z bratem Andrzejem Czumą, Stefanem Niesiołowskim, Marianem Gołębiewskim i Emilem Morgiewiczem był założycielem tajnej organizacji niepodległościowej Ruch. Działał także w ROPCiO i Solidarności. 

Źródło: PAP 

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.