Polska 15 maja – co wydarzyło się tego dnia

1306 - Rozbicie dzielnicowe: książę Władysław Łokietek zajął Wawel, jednak sam Kraków pozostał wierny Czechom. Dopiero po śmierci króla Wacława III (4 sierpnia tego roku) poddał się Łokietkowi.

1414 - Został wydany przez kapitułę włocławską (właściciela Łodzi) przywilej lokacyjny, uznający mieszkańców wsi za mieszczan. Jednocześnie zwrócono się do króla z prośbą o przywilej monarszy i uznanie Łodzi za miasto pod względem prawno-ustrojowym.

1461 – We Fromborku zmarł kanonik Arnold Coster Venrade (ur. 1398 r.). Był także bibliofilem, prawnikiem. Kanonię warmińską otrzymał w 1438 r. W 1457 r. kanonicy zebrani w Królewcu wybrali go na biskupa warmińskiego, ale wyboru nie zatwierdził papież.

1702 - Zmarł Feliks Kazimierz Potocki, hetman wielki koronny, zwycięzca w bitwie z Tatarami pod Podhajcami w 1698 r.

1807 - Pod Szczawienkiem w pobliżu Wałbrzycha polscy ułani nadwiślańscy pod dowództwem mjr. Piotra Świderskiego odnieśli zwycięstwo nad pruską kawalerią.

1815 - Książę Antoni Henryk Radziwiłł został namiestnikiem Wielkiego Księstwa Poznańskiego, powołanego przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III.

1859 - W Paryżu urodził się Pierre Curie, fizyk, członek francuskiej Akademii Nauk, mąż Marii Skłodowskiej-Curie, z którą w 1903 r. otrzymał Nagrodę Nobla za prace nad promieniotwórczością.

1863 - Powstanie styczniowe: w Płocku rozstrzelany został przez władze rosyjskie Zygmunt Padlewski, członek Komitetu Centralnego Narodowego, naczelnik warszawskiej organizacji miejskiej oraz Powstania w guberni płockiej.

1878 - Angielski inżynier William Lindley przedłożył władzom Warszawy projekt sieci wodociągowej.

1885 - W Dąbrowie koło Tarnowa urodził się Marian Kukiel, historyk wojskowości, minister obrony narodowej w rządzie RP na uchodźstwie w latach 1942-1949.

1890 - W Suchej Beskidzkiej urodził się Ferdynand Goetel, pisarz i publicysta; w 1943 r. w porozumieniu z Delegaturą Rządu RP na Kraj był członkiem delegacji zaproszonej przez władze niemieckie do Katynia.

1909 - W Krakowie założono Akademicki Związek Sportowy.

1917 - W Moskwie urodził się Jerzy Duszyński, aktor, wielki amant polskiego kina, odtwórca niezapomnianych ról w „Zakazanych piosenkach” i „Skarbie”; wystąpił również w filmach „Awantura o Basię” i „Śmierć prezydenta”.

1922 – W Genewie Polska i Niemcy przyjęły konwencję dotyczącą spraw ludnościowych i własnościowych na Górnym Śląsku po plebiscycie z 1921 roku.

1923 – W Krakowie dokonano zamachu bombowego na budynek redakcji żydowskiego, wydawanego w języku polskim „Nowego Dziennika”.

1925 - W Modlnicy koło Krakowa urodził się Tadeusz Bartosik, aktor, dyrektor i kierownik artystyczny Teatru im. Adama Mickiewicza w Częstochowie; wystąpił m.in. w filmach „Zezowate szczęście”, „Historia współczesna”, a także w serialach „Stawka większa niż życie” i „Doktor Murek”.

1926 - Zamach majowy: Marszałek Sejmu Maciej Rataj, który po ustąpieniu prezydenta Stanisława Wojciechowskiego pełnił obowiązki głowy państwa, powołał nowy rząd z Kazimierzem Bartlem na czele.

1930 - W Warszawie urodził się Andrzej Walicki, filozof, historyk idei.

1936 - Gen. Felicjan Sławoj Składkowski objął funkcję premiera i ministra spraw wewnętrznych; na stanowisku tym zasiadał do końca września 1939 r., będąc tym samym szefem najdłużej urzędującego gabinetu II RP.

1940 - Heinrich Himmler opracował wstępne wytyczne dotyczące programu rabunku polskich dzieci.

1941 - Heinz Auerswald został mianowany komisarzem warszawskiego getta.

1950 - Władze komunistyczne aresztowały gen. Mariana Spychalskiego, bliskiego współpracownika Władysława Gomułki.

1950 - Władze komunistyczne zlikwidowały Związek Harcerstwa Polskiego i rozpoczęły tworzenie Organizacji Harcerskiej w ramach ZMP.

1951 - Na konferencji prasowej zorganizowanej przez Kongres Wolności Kultury w Paryżu Czesław Miłosz, wówczas urzędnik w polskiej ambasadzie w Paryżu, ogłosił decyzję o pozostaniu na emigracji.

1951 - Z połączenia Golubia i Dobrzynia powstało miasto Golub-Dobrzyń.

1951 – W Pradze otwarto pierwszą na świecie izbę wytrzeźwień. Do Polski „wytrzeźwiałki” przywędrowały w 1956 r., kiedy uchwalono Ustawę o zwalczaniu alkoholizmu (pierwszą izbę wytrzeźwień otwarto w Szczecinie).

1954 - W Krakowie urodził się Jan Frycz, aktor; występował w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie i Starym Teatrze, obecnie w zespole Teatru Narodowego w Warszawie; zagrał m.in. w filmach „Pożegnanie jesieni”, „Zwolnieni z życia”, „Dwa księżyce”, „Dama kameliowa”, „Pestka”, „Egoiści”, „Tam i z powrotem”, „Pornografia”, „Pręgi”, „Nigdy w życiu!”, „Komornik”, a także w serialu „Tajemnica twierdzy szyfrów”.

1954 - W Rabce urodził się Janusz Stokłosa, kompozytor, muzyk.

1956 - Stanisław Królak, jako pierwszy polski kolarz, wygrał Wyścig Pokoju.

1957 - Ukazało się pierwsze wydanie czasopisma dla dziewcząt „Filipinka”. Ostatni numer ukazał się w 2006 roku.

1977 - W Krakowie po śmierci Stanisława Pyjasa studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego powołali Studencki Komitet Solidarności - pierwszą niezależną organizację studencką w PRL.

1977 - W Nowej Hucie kardynał Karol Wojtyła konsekrował kościół p.w. Matki Boskiej Królowej Polski.

1980 - W Łodzi urodził się O.S.T.R, Adam Ostrowski, raper, freestyle'owiec, muzyk, kompozytor.

1991 - Premiera filmu „Podwójne życie Weroniki” w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego.

1993 - W Warszawie zmarł Andrzej Kuśniewicz, prozaik, eseista, poeta; autor „Lekcji martwego języka”, „Króla Obojga Sycylii”, „Mieszanin obyczajowych”.

1993 - Premiera filmu „Kolejność uczuć” w reżyserii Radosława Piwowarskiego.

1997 - W Warszawie zmarł Andrzej Drawicz, pisarz, krytyk literacki, tłumacz, znawca literatury rosyjskiej i problematyki wschodniej; prezes Komitetu ds. Radia i Telewizji w latach 1989-1991.

1997 – Utworzono Łódzką Specjalną Strefę Ekonomiczną.

2002 – W Sosnowcu odsłonięto pomnik Jana Kiepury.

2022 - Zmarł aktor teatralny i filmowy, reżyser i scenarzysta Ignacy Gogolewski, niezapomniany Antek Boryna z „Chłopów” Jana Rybkowskiego, występował na deskach stołecznego Teatru Polskiego, Dramatycznego, Współczesnego i Narodowego. Kierował Teatrem Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach, Teatrem im. Juliusza Osterwy w Lublinie oraz Teatrem Rozmaitości w Warszawie. W latach 2005-2006 był prezesem ZASP-u.

2022 – Zmarł Stanisław Kulon, rzeźbiarz, nauczyciel akademicki, profesor sztuk plastycznych, autor m.in. monumentalnego Pomnika Chwała Saperom w Warszawie oraz serii obrazów upamiętniających sowieckie deportacje obywateli II RP z Kresów.

2022 – Zmarł Jerzy Trela, aktor teatralny i filmowy oraz profesor krakowskiej Akademii Sztuk Teatralnych. Zagrał w życiu około 350 ról teatralnych i filmowych. Na dużym ekranie zagrał m.in. męża Ireny w „Kobiecie samotnej” (Agnieszka Holland); Hiszpana w „Matce Królów” (Janusz Zaorski); Pana Bronka w „Trzech kolorach. Białym” (Krzysztof Kieślowski) i Podkomorzego w „Panu Tadeuszu” (Andrzej Wajda).