Polska 11 września – co wydarzyło się tego dnia

1777 – Podczas bitwy nad Brandywine gen. Kazimierz Pułaski uratował życie gen. Jerzemu Waszyngtonowi. 

1799 - W Berezówce na Wołyniu zmarł Marek Jandołowicz, karmelita, przywódca duchowy konfederatów barskich, więziony przez władze carskie; był pierwowzorem tytułowej postaci z dramatu Juliusza Słowackiego „Ksiądz Marek” z 1843 r. 

1822 - Kongregacja Indeksu w Rzymie obwieściła, że nauka Mikołaja Kopernika o obrocie Ziemi wokół Słońca może być rozpowszechniana. 

1833 – Ogłoszono nową Konstytucję Wolnego Miasta Krakowa, która ograniczała autonomię tego państwa i wzmacniała pozycję mocarstw Świętego Przymierza. 

1838 - W Kaliszu urodził się Adam Asnyk, poeta, dramatopisarz, członek Rządu Narodowego w czasie powstania styczniowego. 

1865 - Król pruski Wilhelm I. Hohenzollern nadał prawa miejskie Katowicom. 

1869 - W Warszawie założona została firma cukiernicza Blikle. 

1877 - W Oziembłowie na Wileńszczyźnie w polskiej rodzinie szlacheckiej urodził się Feliks Dzierżyński, współpracownik Lenina, jeden z przywódców rewolucji bolszewickiej w 1917 r., współtwórca totalitarnego reżimu sowieckiej Rosji. 

1883 - W Krakowie w Muzeum Narodowym w Sukiennicach udostępniono publiczności pierwszą wystawę, która poświęcona była 200. rocznicy odsieczy wiedeńskiej. 

1886 - W Krakowie urodził się Jerzy Kossak, malarz i przedstawiciel realizmu, syn Wojciecha Kossaka. 

1894 - W Słupie na Mazowszu urodziła się Maria Kownacka, pisarka, autorka utworów dla dzieci, m.in. „Plastusiowego pamiętnika”. 

1904 - W Siedlcach urodził się Jacek Woszczerowicz, aktor, reżyser teatralny. 

1906 - W Wilnie urodził się Antoni Bohdziewicz, reżyser, scenarzysta filmowy. 

1908 - W Jelizawietgradzie na Zaporożu urodził się Michał Choromański, pisarz i dramaturg, autor powieści m.in. „Zazdrość i Medycyna”, „Słowacki wysp tropikalnych”. 

1920 - Założono masońską Wielką Lożę Narodową Polski. 

1926 - W Kaliszu urodził się Jan Tarasin, malarz, grafik, fotograf, autor esejów o sztuce. 

1927 - Wisła Kraków pokonała TKS Toruń 15:0. Jest to najwyższy dotychczas wynik w historii polskiej Ekstraklasy piłkarskiej. 

1930 - W Warszawie urodził się Adam Strzembosz, prawnik, profesor KUL; w latach 1990-1998 I prezes Sądu Najwyższego i przewodniczący Trybunału Stanu; przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa (1994-1998). 

1930 - W Warszawie urodził się Tomasz Strzembosz, historyk, badacz II. wojny światowej; profesor KUL i Instytutu Studiów Politycznych PAN; przewodniczący Rady Naczelnej ZHR (1989-1990; 1991-1992). 

1932 - W katastrofie lotniczej pod Cierlickiem Górnym na Zaolziu zginęli Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura; kilkanaście dni wcześniej zwyciężyli w największej międzywojennej imprezie lotnictwa sportowego - Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1932 w Berlinie. 

1932 - W Wilnie urodził się Jerzy Afanasjew, poeta, reżyser, współzałożyciel teatru studenckiego „Bim-Bom” w Gdańsku. 

1938 – Otwarto Muzeum Adama Mickiewicza w Nowogródku. 

1939 – Kampania polska: 31. Pułk Strzelców Kaniowskich pod dowództwem ppłka Wincentego Wnuka dokonał kontrataku na znajdujące się już w Mszczonowie oddziały Wehrmachtu, kompletnie je rozbijając. Po zwycięstwie pułk wycofał się z miasta, które w odwecie zostało spalone przez Niemców. 

1939 – Kampania polska: Niemiecki Sondergericht Bromberg (Sąd Specjalny w Bydgoszczy) skazał na karę śmierci pierwszych trzech Polaków za udział w wydarzeniach tzw. bydgoskiej „krwawej niedzieli”. 

1940 - W Tarnobrzegu urodził się Andrzej Mencwel, historyk, antropolog kultury, profesor Instytutu Kultury Polskiej UW. 

1942 - W Warszawie zmarł abp Stanisław Gall, pierwszy biskup polowy Wojska Polskiego (1919-1933). 

1942 - W Starachowicach urodził się Marek Bargiełowski, aktor, wystąpił w filmach „Gniazdo”, „Pokój z widokiem na morze”, „Jeszcze tylko ten las”, a także w serialach „Królewskie sny” i „Modrzejewska”. 

1943 - Likwidacja getta w Przemyślu; żyjących tam Żydów wysłano do niemieckiego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau. 

1944 – Powstanie Warszawskie: W Śródmieściu nastąpił odbiór zrzutów alianckich z bronią i środkami medycznymi. 

1946 – W białostockim więzieniu rozstrzelano 6. członków konspiracji antykomunistycznej, wśród nich Aleksandra Rybnika, ps. „Dziki”, „Jerzy”, prezesa Okręgu Białystok WiN. 

1949 - W Warszawie urodziła się Ewa Szykulska, aktorka, wystąpiła w filmach „Człowiek z M-3”, „Hydrozagadka”, „Dziewczyny do wzięcia”, „Vabank”, a także w serialach „Samochodzik i templariusze”, „Kariera Nikodema Dyzmy”, „Jan Serce” i „Lokatorzy”. 

1960 - Na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego na Majdanku odsłonięto Pomnik Walki i Męczeństwa; spośród prawdopodobnie 150 tys. więźniów z ok. 30. krajów, którzy przeszli przez Majdanek, na skutek głodu, chorób, pracy ponad siły, a także w egzekucjach i komorach gazowych, życie straciło około 80 tys. osób, z czego 60 tys. to Żydzi przywożeni do obozu z całej Europy. 

1960 - W Rzymie zakończyły się XVII. Letnie Igrzyska Olimpijskie; reprezentacja Polski zdobyła na nich 21 medali, w tym cztery złote [Zdzisław Krzyszkowiak – bieg na 3000 m z przeszkodami; Ireneusz Paliński – podnoszenie ciężarów, waga półciężka; Kazimierz Paździor – boks, waga lekka; Józef Szmidt – trójskok] oraz sześć srebrnych i 11 brązowych. 

1969 - Premiera serialu telewizyjnego „Do przerwy 0:1” w reżyserii Stanisława Jędryki. 

1971 - W Moskwie zmarł Nikita Chruszczow, działacz komunistyczny, współodpowiedzialny za zbrodnie stalinowskie, m.in. za represje wobec ludności polskiej w latach 1939-41. Po śmierci Stalina I. sekretarz KC KPZR (1953-64) i premier ZSRS (1958-64). 

1972 - W Monachium zakończyły się XX. Letnie Igrzyska Olimpijskie; reprezentanci Polski zdobyli na nich 21 medali, w tym siedem złotych [Władysław Komar – pchnięcie kulą; Zygmunt Smalcerz – podnoszenie ciężarów, waga muszą; Jan Szczepański – boks, waga lekka; Witold Woyda – szermierka, floret indywidualnie; Józef Zapędzki – strzelectwo, pistolet sylwetkowy; Marek Dąbrowski, Arkadiusz Godel, Jerzy Kaczmarek, Lech Koziejowski, Witold Woyda – szermierka, floret drużynowo; Zygmunt Anczok, Lesław Ćmikiewicz, Kazimierz Deyna, Robert Gadocha, Jerzy Gorgoń, Zbigniew Gut, Andrzej Jarosik, Kazimierz Kmiecik, Hubert Kostka, Jerzy Kraska, Grzegorz Lato, Włodzimierz Lubański, Joachim Marx, Zygmunt Maszczyk, Marian Ostafiński, Marian Szeja, Zygfryd Szołtysik, Antoni Szymanowski, Ryszard Szymczak – piłka nożna] oraz pięć srebrnych i dziewięć brązowych. 

1976 – Antoni Macierewicz, Piotr Naimski i Wojciech Onyszkiewicz opracowali wstępną wersję dokumentu powołującego Komitet Obrony Robotników. 

1980 - W Hucie Katowice Międzyzakładowy Komitet Robotniczy podpisał porozumienie z komisją rządową. 

1981 - Oficjalna data założenia zespołu „Lady Pank”. 

1985 – Na Stadionie Śląskim w Chorzowie reprezentacja Polski zremisowała bezbramkowo z Belgią i wywalczyła awans do Mistrzostw Świata w Meksyku. 

1986 - Minister spraw wewnętrznych gen. Czesław Kiszczak zapowiedział zwolnienie w krótkim czasie wszystkich więźniów politycznych. Tymczasem w ramach trzeciej amnestii po stanie wojennym uwolniono 225. działaczy opozycji. 

2001 - Terroryści Al-Kaidy porwali w USA cztery samoloty, z których dwa uderzyły w budynki WTC w Nowym Jorku, trzeci w gmach Pentagonu w Waszyngtonie; czwarty (który miał uderzyć w waszyngtoński Kapitol) rozbił się w Pensylwanii po akcji pasażerów, którzy podjęli walkę z porywaczami. W wyniku ataku zginęło prawie trzy tysiące osób, wśród nich sześcioro Polaków. 

2005 - W Warszawie zmarł Henryk Tomaszewski, grafik, ilustrator, współtwórca polskiej szkoły plakatu. 

2013 - Polska premiera filmu „Ida” w reż. Pawła Pawlikowskiego na 38. Festiwalu Filmowym w Gdyni, gdzie zdobył on główną nagrodę - „Złote Lwy”; w 2015 r. film zdobył Oscara dla najlepszego filmu nieangielskojęzycznego. 

2021 – W Krakowie zmarł Józef Korpanty, filolog klasyczny, znawca literatury i kultury starożytnego Rzymu, autor małego słownika polsko-łacińskiego. 

źródło: PAP